ملی‌گرایی منابع در راه است؛ رقابت قدرت‌ها برای ذخیره‌سازی فلزات حیاتی

به گزارش آذربایجان آنلاین، رقابت جدیدی برای تأمین مواد معدنی حیاتی در سراسر اقتصاد جهانی در حال وقوع است. از طرح ۱۲ میلیارد دلاری واشنگتن برای ذخیره‌سازی ذخایر معدنی گرفته تا گسترش ذخایر در آسیا و اتحادیه اروپا، دولت‌ها در حال حرکت به سمت تضمین دسترسی امن به فلزاتی هستند که برای امنیت ملی و سیاست صنعتی ضروری به شمار می‌روند.

آمریکا: پروژه خزانه ۱۲ میلیارد دلاری

در آمریکا، مقامات اخیراً یک ذخیره معدنی استراتژیک نزدیک به ۱۲ میلیارد دلار به نام «پروژه خزانه» (Project Vault) را اعلام کردند. هدف این ابتکار، تقویت تاب‌آوری زنجیره تأمین برای صنعت آمریکا با ایجاد ذخایر عناصر خاکی کمیاب و سایر فلزات ضروری برای برقی‌سازی، دفاع و تولید پیشرفته است. این پروژه مکمل طرح‌های دیگری مانند «انجمن مشارکت ژئواستراتژیک منابع» (FORGE) و ابتکار «پکس سیلیکا» (Pax Silica) برای حفاظت از زنجیره تأمین مرتبط با هوش مصنوعی است.

استرالیا: ذخیره ۸۰۰ میلیون دلاری مواد معدنی

استرالیا در ژانویه اعلام کرد که قصد دارد از طریق یک ذخیره ۸۰۰ میلیون دلاری مواد معدنی حیاتی استراتژیک، یک استراتژی ذخیره‌سازی تحت حمایت دولت را رسمی کند و آنتیموان، گالیوم و عناصر خاکی کمیاب را در اولویت قرار می‌دهد.

اتحادیه اروپا: ذخیره مشترک مواد اولیه

اتحادیه اروپا نیز در حال پیشبرد برنامه‌هایی برای ایجاد یک ذخیره مشترک از مواد اولیه حیاتی تحت راهبرد «تأمین منابع اتحادیه اروپا» (RESourceEU) است. پیش‌بینی می‌شود ایتالیا، فرانسه و آلمان رهبری این تلاش را بر عهده داشته باشند.

هند و برزیل: تعمیق همکاری‌ها

هفته گذشته، هند و برزیل توافق کردند که همکاری در زمینه مواد معدنی حیاتی و عناصر خاکی کمیاب را تعمیق بخشند. این توافق در راستای تلاش دهلی‌نو برای تنوع‌بخشی به منابع تأمین و کاهش وابستگی به چین است و با هدف تقویت تجارت دوجانبه و ایجاد زنجیره‌های تأمین تاب‌آورتر برای مواد حیاتی مورد استفاده در انرژی پاک، فناوری و صنایع دفاعی منعقد شده است.

کره جنوبی: راهبرد جامع ۱۷۲ میلیون دلاری

کره جنوبی هم اوایل امسال، یک راهبرد جامع برای مواد معدنی حیاتی با پشتیبانی حدود ۱۷۲ میلیون دلار از دولت ارائه کرد. تحت این راهبرد، دولت قصد دارد حجم ذخایر و زیرساخت‌ها را گسترش دهد.

خطر تبدیل ذخیره استراتژیک به احتکار

پاتریک شرودر، پژوهشگر ارشد در اندیشکده انگلیسی «چاتهام هاوس»، در این خصوص گفت: ما شاهد تغییر به سمت ذهنیت ملی‌گرایانه‌تر در مورد منابع در میان بسیاری از کشورها هستیم. زمانی که اقدامات اجباری، فاقد شفافیت و به عنوان سلاح استفاده شوند، ذخیره استراتژیک می‌تواند به احتکار تبدیل شود.

شکنندگی زنجیره‌های تأمین فلزات

اِوا مانتی از شرکت «آی‌ان‌جی» با اشاره به سال‌ها کمبود سرمایه‌گذاری، زمان طولانی برای مجوزها و تمرکز جغرافیایی گفت: زنجیره‌های تأمین فلزات، شکننده هستند. امروزه، حتی با وجود قیمت‌های بالا، عرضه جدید کند و نامطمئن است، بنابراین خود موجودی‌ها به بخشی از استراتژی عرضه تبدیل می‌شوند.

سلطه چین بر فرآوری عناصر خاکی کمیاب

چین بر فرآوری عناصر خاکی کمیاب تسلط دارد و سهم بزرگی از ظرفیت پالایش جهانی فلزات صنعتی را کنترل می‌کند. آژانس بین‌المللی انرژی بارها هشدار داده است که تمرکز شدید زنجیره‌های تأمین مواد معدنی حیاتی، آسیب‌پذیری‌های امنیتی ایجاد می‌کند.

تغییر رویکرد از مدیریت بحران به استراتژی صنعتی

ناظران صنعت می‌گویند ابتکارات امروزی به صراحت بیشتر ناشی از نیاز به سپر در برابر عوامل ژئوپلیتیکی است که منعکس‌کننده تغییر گسترده‌تر در نحوه چارچوب‌بندی امنیت منابع به عنوان استراتژی صنعتی و امنیت ملی است، نه صرفاً مدیریت بحران.

آنوشری گانریوالا، تحلیلگر جهانی در واحد اطلاعات اکونومیست، تأکید کرد: چرخه‌های کالایی قبلی تا حد زیادی تحت تأثیر عدم تعادل سنتی عرضه و تقاضا یا شوک‌های آب و هوایی بودند، اما اکنون ریسک‌های سیاست و ژئوپلیتیکی مستقیماً نتایج بازار را شکل می‌دهند.

تحلیلگران انتظار دارند که ذخیره‌سازی دولتی، به ویژه برای فلزات مورد استفاده در بخش‌های گذار انرژی و دفاعی، تسریع شود.