آذربایجان شرقی در خاموشی بی‌توجهی؛ چرا نیروگاه‌های خورشیدی توسعه نیافته‌اند؟

استان آذربایجان شرقی با میانگین تابش ۴.۶۵ کیلووات‌ساعت بر مترمربع در روز، از شرایط جغرافیایی و آب‌وهوایی ایده‌آلی برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی برخوردار است. مطالعات علمی، شهرهای بناب و میانه را به‌عنوان نقاط مناسب برای تولید انرژی پاک معرفی کرده‌اند. با این وجود، تنها نیروگاه ۵۰.۴ کیلوواتی تبریز که از سال ۱۳۹۳ با تولید سالانه ۸۰,۰۰۰ کیلووات‌ساعت فعال است، نشان‌دهنده تلاش‌های محدود در این حوزه است. پروژه‌های دیگر، از جمله ۹ نیروگاه در حال احداث، به دلیل کندی پیشرفت، هنوز پاسخگوی نیازهای رو به رشد استان، از جمله تأمین برق پایدار و کاهش خاموشی‌ها، نبوده‌اند.

دلایل این وضعیت ریشه در مشکلات ساختاری و مدیریتی دارد که بی‌توجهی مسئولین را بیش از پیش آشکار می‌کند. وابستگی تاریخی کشور به سوخت‌های فسیلی، که بخش عمده‌ای از برق را تأمین می‌کند، توجه را از انرژی‌های تجدیدپذیر منحرف کرده است. این رویکرد، منابع مالی و مدیریتی را به سمت مناطق مرکزی هدایت کرده و آذربایجان شرقی را از سرمایه‌گذاری کافی محروم ساخته است. گزارش‌ها نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر در این منطقه به دلیل کمبود بودجه و عدم جذب سرمایه‌گذاران، کند پیش می‌رود. افزون بر این، پیچیدگی‌های بوروکراتیک در صدور مجوزها و هماهنگی بین نهادها، مانند وزارت نیرو و سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر، فرآیند توسعه را با تأخیر مواجه کرده است. اظهارات استانداری مبنی بر آمادگی واگذاری زمین به سرمایه‌گذاران، بدون اقدام عملی برای رفع موانع اداری، این ناهماهنگی را برجسته‌تر می‌کند.

این بی‌توجهی پیامدهای سنگینی برای منطقه به همراه داشته است. ناترازی انرژی، به‌ویژه در فصل گرما، خاموشی‌های مکرر را به دنبال داشته که زندگی روزمره مردم و فعالیت‌های صنعتی را مختل کرده است. از دست رفتن فرصت‌های اقتصادی، از جمله ایجاد هزاران شغل از طریق توسعه نیروگاه‌ها، و تشدید آلودگی هوا به دلیل تکیه بر سوخت‌های فسیلی، از دیگر تبعات این وضعیت است. در حالی که توسعه انرژی خورشیدی می‌توانست به پایداری زیست‌محیطی و کاهش هزینه‌های انرژی کمک کند، این پتانسیل به دلیل عدم اولویت‌بندی مسئولین، به حاشیه رانده شده است.

اکنون زمان آن فرا رسیده که مسئولین استانی و ملی با عزم جدی وارد عمل شوند. آذربایجان شرقی با پتانسیل بالای خود، حق دارد از نعمت انرژی خورشیدی بهره‌مند شود. توسعه این نیروگاه‌ها می‌تواند ناترازی انرژی را کاهش داده، اشتغال ایجاد کند و به بهبود کیفیت زندگی مردم کمک کند. انتظار می‌رود مسئولین با تخصیص بودجه هدفمند، ساده‌سازی فرآیندهای اداری، و جذب سرمایه‌گذاری، موانع موجود را برطرف کنند. همکاری با دانشگاه‌ها برای توسعه فناوری‌های نوین و شفافیت در گزارش‌دهی پیشرفت پروژه‌ها نیز می‌تواند این تلاش را تقویت کند. بی‌عملی گذشته نباید مانع از جبران خسارت‌ها و پاسخ به نیازهای مردم شود؛ این یک مطالبه عمومی است که دیگر نمی‌توان از آن چشم‌پوشی کرد.