شنبه / ۲۵ مهر / ۱۴۰۵ Saturday / 17 October / 2026
×
از سفره‌های کوچک تا اضطراب‌های بزرگ؛ سلامت روان ایرانیان چگونه است؟
یادداشت هساره سلامی به مناسبت ۱۰ اکتبر، روز جهانی سلامت روان

از سفره‌های کوچک تا اضطراب‌های بزرگ؛ سلامت روان ایرانیان چگونه است؟

تهران-آذربایجان آنلاین- پژوهشگر حوزه خانواده و جمعیت با تأکید بر ضرورت بازنگری رویکرد سیاست‌گذاری جمعیتی کشور، گفت: وقتی از بحران جمعیت صحبت می‌کنیم، باید دقت کنیم که این مسئله نه یک فاجعه برگشت‌ناپذیر و نه موضوعی قابل‌ انکار است؛ ایران امروز در یک «بزنگاه جمعیتی» قرار دارد که اگر درست مدیریت شود، می‌تواند به فرصت تبدیل شود.
ایران در پیچ تاریخی جمعیتی؛ چالش اساسی در قانون حمایت از خانواده

به گزارش آذربایجان آنلاین، بر اساس آخرین برآوردهای مرکز آمار ایران، جمعیت کشور در سال ۱۴۰۳ حدود ۸۷ تا ۸۸ میلیون نفر تخمین زده می‌شود؛ نرخ باروری کل (TFR) که در دهه ۶۰ شمسی حدود ۶.۵ فرزند به‌ ازای هر زن بود، اکنون به حدود ۱.۶ رسیده و برخی برآوردها برای ۱۴۰۳ عدد ۱.۵ را مطرح می‌کنند در حالی که سطح جانشینی ۲.۱ است.

کرمی با بیان اینکه تعداد ولادت‌های ثبت‌شده هم روند نزولی مشخصی را طی کرده است، گفت: در سال ۱۳۹۵ حدود یک‌ میلیون و ۵۰۰ هزار تولد ثبت شد اما در سال ۱۴۰۲ این عدد به زیر یک میلیون و ۱۰۰ هزار رسیده است، یعنی در عرض هفت‌ سال، سالانه حدود ۴۰۰ هزار تولد کمتر داریم.

پژوهشگر حوزه خانواده و جمعیت با اشاره به تغییرات ساختار سنی جمعیت، اظهار کرد: سهم جمعیت بالای ۶۰ سال ایران که در سال ۱۳۹۰ حدود ۸ درصد بود، در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۱۱ درصد رسیده و پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد با رشد سالانه ۱.۶ درصدی، جمعیت ایران در سال ۱۴۳۰ به ۹۳ میلیون نفر خواهد رسید اما با ساختار سنی نامتعادلی که در آن سهم سالمندان ممکن است به ۲۰ تا ۲۵ درصد برسد و این امر ضرورت اتخاذ سیاست‌های هوشمندانه برای جوان‌سازی جمعیت را پررنگ می‌کند.

جمعیت فقط یک عدد نیست بلکه سرمایه اجتماعی است

وی با بیان اینکه جمعیت فقط یک عدد نیست بلکه سرمایه اجتماعی است، تاکید کرد: یک کشور ممکن است ۹۰ میلیون نفر جمعیت داشته باشد اما اگر ۲۵ درصد آن سالمند باشند و جمعیت در سن کار کاهش یافته باشد، آن ۹۰ میلیون خودش یک بحران است نه یک قدرت.

سه نقطه ضعف قانون حمایت از خانواده

پژوهشگر حوزه خانواده و جمعیت با اشاره به قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب آذرماه ۱۴۰۰ گفت: این قانون با نیت خوبی تصویب شد اما سه نقطه ضعف اساسی دارد که اثربخشی آن را محدود کرده است.

به گفته وی، اجرای ناقص و تأخیر در تدوین آیین‌نامه‌ها نخستین نقطه ضعف است و بسیاری از مفاد قانون هنوز آیین‌نامه اجرایی ندارند یا اجرای آن‌ها ناقص بوده. وقتی خانواده جوان تنها نام مشوق‌ها را بشنوند اما در عمل ماه‌ها در صف بانک بمانند، اعتماد از بین می‌رود.

کرمی با بیان اینکه نگاه تک‌بُعدی مالی در این قانون دومین نقطه ضعف محسوب می‌شود، تاکید کرد: بخش عمده سیاست‌های فعلی مبتنی بر مشوق مالی مانند وام ازدواج و وام فرزندآوری است که این نموارد لازم اما کافی نیستند؛ همانطور که تجربه ۲۰۰ میلیارد دلاری کره جنوبی ثابت کرده که بدون تغییر ساختاری و فرهنگی، پول‌پاشی جواب نمی‌دهد.

وی، نبود هماهنگی بین‌بخشی را سومین نقطه ضعف قانون اعلام کرد و گفت: سیاست جمعیتی یک سیاست چندوجهی است که موضوعات مسکن، اشتغال، آموزش، بهداشت، فرهنگ و رسانه باید در آن، هم‌راستا باشند اما هر دستگاه بخش خودش را جداگانه اجرا می‌کند و متولی واحد و قدرتمندی وجود ندارد.

پژوهشگر حوزه خانواده و جمعیت با بیان اینکه سیاست‌های شتابزده بدون پژوهش کافی ممکن است به بحران‌های جدید دامن بزند، خاطر نشان کرد: برای جوان‌سازی جمعیت باید ابتدا بسترهای فرهنگی، اقتصادی و ساختاری تشکیل و ثبات خانواده را فراهم کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *