ترکیه در آستانه یک جهش تاریخی؛ محفظه‌های داخلی توان رادارگریزی پهپاد ترکیه را تقویت می‌کند

به گزارش آذربایجان آنلاین، نخستین پروژه هواپیمای جنگی بدون سرنشین ترکیه، «بایراکتار کیزیللما»، با ثبت موفق آزمایش شلیک مهمات از ایستگاه‌ها یا محفظه‌های داخلی تسلیحاتی خود، به نقطه عطف تازه‌ای در روند توسعه عملیاتی رسیده است.
در این آزمایش که ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ انجام شد، مهمات هدایت‌شونده TEBER-82 و مهمات هوشمند TOLUN با موفقیت از محفظه‌های داخلی سلاح این پهپاد رزمی شلیک شدند.
اگرچه این رخداد در نگاه نخست ممکن است صرفاً یک آزمایش دیگر در مسیر توسعه کیزیللما تلقی شود، اما کارشناسان دفاعی آن را عبور از مرحله‌ای فنی، پیچیده و مهم در تکمیل توانایی‌های تاکتیکی و عملیاتی این پلتفرم ارزیابی می‌کنند. شلیک مهمات از داخل بدنه، یکی از مشخصه‌های کلیدی جنگنده‌های نسل پنجم و هواپیماهای رزمی بدون سرنشین نسل جدید است و از جمله تفاوت‌های اساسی این پلتفرم‌ها با هواگردهای نسل چهارم محسوب می‌شود.
احمد عالمدار، کارشناس صنایع دفاعی، در توضیح اهمیت این آزمایش گفت حمل مهمات یا دیگر محموله‌ها در زیر بال و روی نقاط خارجی هواپیما، روش متعارف در بسیاری از پلتفرم‌های هوایی است؛ اما این شیوه، سطح قابل مشاهده بودن هواگرد را برای نیروهای مقابل افزایش می‌دهد.
به گفته وی، بار خارجی همچنین موجب افزایش نیروی پسا می‌شود و می‌تواند در عملکرد پروازی هواگرد، از جمله برد، سرعت و دیگر شاخص‌های عملیاتی، اثر منفی بگذارد.
عالمدار افزود: با قرار گرفتن مهمات درون بدنه، سطح مقطع راداری پلتفرم کاهش می‌یابد. وی خاطرنشان کرد: «در این شلیک آزمایشی، بایکار فقط یک رنگ پوششی ویژه یا طراحی آیرودینامیکی را به نمایش نگذاشت، بلکه یک قابلیت رزمی حیاتی را نیز عملیاتی کرد؛ یعنی ساختاری که رادارهای دشمن می‌توانند آن را با تأخیر بیشتری شناسایی کنند.»
این کارشناس دفاعی در توضیح دیگر مزیت‌های حمل مهمات در محفظه داخلی، به فناوری جست‌وجو و ردیابی فروسرخ یا IRST اشاره کرد و گفت: «هم کیزیللما و هم جت‌های رزمی نسل جدید به قابلیت IRST مجهز هستند. این سامانه اجازه می‌دهد بدون فعال‌سازی رادار، اهداف و عناصر هوایی دشمن شناسایی و رهگیری شوند.»
وی افزود: «در سرعت‌های بالا، محموله‌های نصب‌شده روی بال، گرمایش آیرودینامیکی ایجاد می‌کنند. سامانه‌های حساسی مانند IRST می‌توانند این گرما را تشخیص دهند و در نتیجه، هواگرد برای دشمن قابل رصد می‌شود.»
عالمدار تأکید کرد: «در اینجاست که قابلیت شلیک مهمات از ایستگاه داخلی کیزیللما اهمیت پیدا می‌کند. محفظه داخلی، میزان آشکارسازی را کاهش می‌دهد و در مقابل، سامانه IRST نصب‌شده روی کیزیللما می‌تواند دشمن را شناسایی کند. به این ترتیب، نخستین هواپیمای جنگی بدون سرنشین ترکیه می‌تواند بدون آن‌که دیده شود، ببیند و بدون آن‌که هدف قرار گیرد، حمله کند.»
بر اساس این گزارش، آزمایش اخیر نخستین گام در مسیر توسعه کامل این قابلیت ارزیابی می‌شود. عالمدار اعلام کرد که در آینده نزدیک، شلیک موشک‌های هوا به هوا از محفظه‌های داخلی کیزیللما نیز دور از انتظار نیست؛ تحولی که می‌تواند بازدارندگی راهبردی ترکیه را بیش از پیش تقویت کند.
وی در ادامه به سامانه پرتاب ویژه‌ای اشاره کرد که شرکت آسلسان (ASELSAN) برای شلیک از ایستگاه‌های داخلی کیزیللما توسعه داده است. این سامانه با استفاده از قفسه یا لانچر چندمنظوره SADAK، امکان حمل چهار مهمات را در قالب یک واحد پرتاب فراهم می‌کند.
به گفته این کارشناس، امکان تجهیز این مهمات به کلاهک‌های نفوذگر و ضدسازه‌های بتنی یا قابلیت‌های مرتبط با جنگ الکترونیک، یکی از ابعاد مهم برنامه کیزیللما به‌شمار می‌رود.
عالمدار با اشاره به جایگاه صنایع دفاعی در سیاست خارجی آنکارا گفت: «صنایع دفاعی ترکیه یکی از کلیدهای مهم دیپلماسی این کشور است و داستان صادرات احتمالی کیزیللما نیز از همین توانمندی‌ها شکل خواهد گرفت.»
وی اضافه کرد: «کیزیللما با توانمندی‌های چندگانه محفظه داخلی، حتی راهبردی‌تر شده است. همان‌طور که به یاد داریم، توافق فروش این پلتفرم با اندونزی امضا شد و این قرارداد به‌عنوان نخستین فروش یک هواپیمای جنگی بدون سرنشین در جهان در تاریخ ثبت شد.»