تکلیف سهام عدالت متوفیان روشن شد؛ انتقال با گواهی مالیات برخط

به گزارش آذربایجان آنلاین، جهانگیر رحیمی، مدیرکل دفتر حسابرسی سیستمی و ریسک و تمکین مالیاتی سازمان امور مالیاتی، اعلام کرد که مطابق ماده ۱۷ قانون مالیات‌های مستقیم، انتقال سهام متوفیان، از جمله سهام عدالت، منوط به دریافت گواهی پرداخت مالیات بر اساس مواد ۲۶ یا ۳۴ این قانون است. وی افزود: پس از ارائه این گواهی، دستگاه‌هایی مانند شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، که اموال متوفی تحت اختیار آن‌هاست، می‌توانند دارایی را به وراث یا ذین‌فعان منتقل کنند.

رحیمی با اشاره به اهداف سازمان امور مالیاتی در راستای هوشمندسازی فرآیندهای مالیات‌ستمیانی، اظهار داشت: «برای محافظت مالیات بر ارث سهام متوفیان به‌صورت برخط، سامانه‌ای طراحی شده که تا پایان سال ۱۴۰۴ راه‌اندازی خواهد شد.» این سامانه امکان محاسبه، صدور قبض و پرداخت آنلاین مالیات بر ارث را فراهم می‌کند و فرآیند انتقال سهام را برای وراث سریع‌تر و شفاف‌تر می‌سازد.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، پس از ثبت مدارک و احراز هویت یکی از وراث در سامانه شرکت سپرده‌گذاری مرکزی (درگاه یکپارچه ذین‌فعان بازار سرمایه به آدرس ddn.csdiran.ir)، اطلاعات به‌صورت برخط به سازمان امور مالیاتی ارسال می‌شود. سپس، مالیات بر ارث بر اساس طبقه‌بندی وراث (مانند همسر، فرزندان یا سایر طبقات) محاسبه شده و پس از پرداخت، گواهی ماده ۳۴ به‌صورت آنلاین صادر و به شرکت سپرده‌گذاری ارجاع می‌شود. این فرآیند، که پیش‌تر نیازمند مراجعه حضوری به ادارات مالیاتی بود، اکنون با اتصال سیستمی بین سازمان مالیاتی و سپرده‌گذاری مرکزی، به‌طور کامل الکترونیکی خواهد شد.

این اقدام در حالی انجام می‌شود که بیش از ۳.۷ میلیون نفر از سهامداران سهام عدالت از سال ۱۳۸۴ تاکنون فوت کرده‌اند و انتقال سهام آن‌ها به بیش از ۱۵ میلیون ورثه، به دلیل نبود زیرساخت‌های اجرایی، با تأخیر مواجه بوده است. طبق بخشنامه سازمان بورس، از مهر ۱۴۰۲، انتقال سهام عدالت متوفیان از طریق سامانه میراث و کارگزاری‌های منتخب امکان‌پذیر شده، اما برای متوفیان پس از اول مرداد ۱۳۹۹، پرداخت مالیات بر ارث الزامی است.

محمود حسنلو، معاون فناوری و توسعه نوآوری شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، در گفت‌وگو با رسانه‌ها تأکید کرد که با راه‌اندازی سرویس الکترونیکی سازمان مالیاتی، انتقال سهام عدالت متوفیان پس از مرداد ۱۳۹۹ به‌زودی وارد فاز اجرایی خواهد شد. وی افزود: «ما آمادگی کامل برای اجرای این فرآیند را داریم و منتظر دریافت نهایی سرویس مالیاتی هستیم.»

برای انجام این فرآیند، وراث باید مدارک لازم شامل گواهی انحصار وراثت، کارت ملی و شناسنامه تمامی وراث، و در صورت وجود، وصیت‌نامه رسمی را ارائه کنند. اگر مادر متوفی در میان وراث باشد، ارائه صفحات شناسنامه پدر و مادر متوفی برای کنترل حاجب (مطابق بند ب ماده ۸۹۲ قانون مدنی) الزامی است. همچنین، یکی از وراث که در سامانه سجام ثبت‌نام کرده، باید به‌عنوان نماینده وراث، از طریق درگاه یکپارچه ذین‌فعان، درخواست تشکیل پرونده انتقال سهام را ثبت کند. این خدمات در کارگزاری‌های منتخب مانند کارگزاری مفید، فارابی و دانایان رایگان است.

در صورتی که تاریخ فوت متوفی قبل از اول مرداد ۱۳۹۹ باشد، سهام عدالت از مالیات بر ارث معاف است و نیازی به ارائه گواهی مالیاتی نیست. اما برای متوفیان پس از این تاریخ، گواهی پرداخت مالیات بر ارث، که مندرج به سهام عدالت باشد، ضروری است. این مالیات بر اساس ارزش روز سهام در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث محاسبه می‌شود و نرخ آن برای سهام بورسی یا غیربورسی، ۱.۵ برابر نرخ‌های معمول (مطابق تبصره ۲ ماده ۱۷ قانون مالیات‌های مستقیم) است.

کارشناسان معتقدند که راه‌اندازی این سامانه نه‌تنها فرآیند انتقال سهام عدالت را تسهیل می‌کند، بلکه با کاهش مراجعات حضوری، شفافیت بیشتری در نظام مالیاتی ایجاد خواهد کرد. با این حال، برخی وراث از پیچیدگی‌های فرآیند انحصار وراثت و عدم دسترسی به مدارک متوفی، مانند کارت ملی یا شناسنامه، گلایه دارند. در چنین مواردی، ارائه گواهی فوت صادره از سازمان ثبت احوال می‌تواند جایگزین مدارک مفقودشده باشد.

شهروندان می‌توانند برای پیگیری وضعیت پرونده انتقال سهام، با مرکز تماس ۱۵۶۹ شرکت سپرده‌گذاری مرکزی تماس بگیرند یا از طریق درگاه یکپارچه ذین‌فعان، آخرین وضعیت را بررسی کنند. همچنین، در صورت بروز مشکل در فرآیند مالیاتی، تماس با شماره ۱۲۴ سازمان امور مالیاتی یا مراجعه به سامانه برخط این سازمان توصیه می‌شود.