روابط ترکیه و پاکستان؛ همراهی سیاسی بالا، همکاری اقتصادی پایین

به گزارش آذربایجان آنلاین، در ترکیه این روزها رسانه‌های نزدیک به حزب حاکم همچنان از اهمیت راهبردی «پیمان دفاعی مکه» و همکاری دفاعی در مثلث آنکارا، ریاض و اسلام‌آباد سخن می‌گویند و تلاش دارند این تصور را جا بیندازند که نزدیکی امنیتی، به‌طور طبیعی به رشد همکاری اقتصادی هم منجر خواهد شد. با این حال، آمارها و شواهد نشان می‌دهد روابط ترکیه و پاکستان از آن دسته روابط خارجی است که با وجود سطح بالای همکاری سیاسی و امنیتی، در حوزه تجارت و مشارکت اقتصادی تحول چشمگیری ایجاد نکرده است.

نمونه‌ای از تلاش‌های نمادین برای برجسته‌سازی این رابطه، برگزاری مراسم «جایزه تعالی جهانی» در استانبول با مشارکت مقامات دو کشور بود؛ نشستی که در آن محمد سولون معاون استاندار استانبول، نعیم کنسول پاکستان در استانبول، منور اوستون عضو هیئت‌مدیره اتاق بازرگانی استانبول و سردار طاهر محمود رئیس اتاق بازرگانی و صنایع اسلام‌آباد حضور داشتند. در این مراسم، کنسول پاکستان بر پیوندهای تاریخی، اعتماد متقابل و ظرفیت‌های مشترک در حوزه‌هایی مانند نساجی و پوشاک تأکید کرد و این مجمع را فرصتی برای تقویت تجارت و سرمایه‌گذاری دانست.

عمر پولاد، وزیر بازرگانی ترکیه نیز اعلام کرده است که سرمایه‌گذاری‌های ترکیه در پاکستان از مرز ۲ میلیارد دلار گذشته، اما حجم تجارت دوجانبه همچنان در سطح ۱.۲ تا ۱.۳ میلیارد دلار باقی مانده است. او گفته روابط اقتصادی تنها به تجارت محدود نیست و در حوزه‌هایی مانند انرژی، خدمات، شرکت‌های کوچک و متوسط، فناوری اطلاعات، صنایع دفاعی و اقتصاد دیجیتال نیز ظرفیت‌هایی وجود دارد. با این حال، با توجه به جمعیت ۳۴۰ میلیونی دو کشور، این ارقام هنوز فاصله زیادی با هدف ۵ میلیارد دلاری دارند.

کارشناسان اقتصادی مهم‌ترین مانع را در حمل‌ونقل و زنجیره تأمین می‌دانند. از آنجا که ترکیه و پاکستان مرز مشترک ندارند، هر تجارت زمینی گسترده‌ای میان دو کشور به وضعیت ایران وابسته است و مسیر ریلی اسلام‌آباد – تهران – استانبول اهمیتی حیاتی پیدا می‌کند. در صورت استفاده منظم، ارزان و قابل پیش‌بینی از این مسیر، معادله اقتصادی دو کشور می‌تواند تغییر کند؛ در غیر این صورت، حمل کالا از مسیر دریایی با زمان حدود ۴۰ روز و ریسک بالا، بخش مهمی از مزیت رقابتی تولید پاکستان را از بین می‌برد.

در کنار این مسئله، موانع غیرتعرفه‌ای نیز بر سر راه توسعه تجارت قرار دارند؛ از جمله استانداردها، گواهی مبدأ، SPS، الزامات بهداشتی، بسته‌بندی، برچسب‌گذاری، استانداردهای فنی و گمرکی، و همچنین ضعف در دیجیتالی‌سازی تأیید اسناد مبدأ و حلال و مبادلات بانکی. از سوی دیگر، اقتصاد پاکستان با تورم، نوسان ارزی، ذخایر محدود، هزینه انرژی، نرخ بهره بالا و ریسک تأمین مالی مواجه است؛ عواملی که کار را برای سرمایه‌گذاران خارجی دشوار کرده و باعث شده پیمانکاران ترک در پنج سال گذشته تنها حدود ۳ میلیارد دلار قرارداد در این بازار ثبت کنند.

با وجود این موانع، کارشناسان معتقدند ترکیه و پاکستان به‌عنوان دو گره از یک زنجیره اوراسیایی، ظرفیت مکمل‌بودن دارند؛ ترکیه به‌عنوان دروازه اتصال اروپا، قفقاز و آسیای مرکزی، و پاکستان به‌عنوان مسیر دسترسی به اقیانوس هند، چین و دالان اقتصادی چین – پاکستان. از این منظر، اگر اتصال ریلی از طریق ایران با برنامه‌ریزی دقیق فعال شود، روابط آنکارا و اسلام‌آباد می‌تواند از سطح یک تجارت دوجانبه محدود فراتر رفته و به بخشی از یک کریدور اقتصادی اوراسیا تبدیل شود.