روایت تشنه ماندن «ایران زمین»؛ از نیاکان قنات‌ساز تا قرن خشک امروز

به گزارش آذربایجان آنلاین، تصور کنید، در کشوری که زمانی به چاه‌ها و قنات‌هایش می‌بالید، امروز چاه‌ها یکی پس از دیگری خشک می‌شوند و سدها، این غول‌های بتنی که قرار بود نگهبانان حیات باشند، دیگر توان نگهداری از قطرات آب را ندارند! این فقط یک تصویر نیست، بلکه واقعیت تلخی است که در سال آبی جاری، ورودی آب به سدهای ما حدود ۴۲ درصد کمتر از سال گذشته بوده و مخازن سدها تنها ۳۸ درصد پر شده‌اند. یعنی کمتر از نصف!

این معضل، مثل یک قاتل خاموش، نه فقط ایران، بلکه تمام جهان را در برگرفته است. کمبود آب، خشکسالی‌های پی‌درپی و رقابت‌های روزافزون بر سر هر قطره از آب، بقای انسان، توسعه اقتصادی و حتی سلامت طبیعت را به طور جدی تهدید می‌کند.

در واقع ایران ما، با اقلیم خشک و نیمه‌خشکش، در خط مقدم این بحران قرار دارد. سرانه منابع آب تجدیدپذیر ما به مراتب از میانگین جهانی پایین‌تر است. این یعنی ما با یک چالش وجودی روبرو هستیم، نه فقط یک مشکل گذرا!

در این میان یکی از اساتید دانشگاه می‌افزاید: در پروژه‌هایی که طی سال‌های گذشته در حوزه بهره‌برداری از سد و شبکه انجام داده‌ایم، به این نتیجه رسیدیم که میانگین بارش کشور که در ابتدای قرن بیست‌ و یکم حدود ۲۴۰ میلی‌متر در سال بود، به مرور کاهش می‌یابد و تا پایان قرن به حدود ۱۸۰ میلی‌متر خواهد رسید؛ یعنی ۶۰ میلی‌متر کاهش که معادل ۲۵ درصد است.

به گفته وی، در ابتدای قرن بیست‌ویکم میزان نزولات جوی کشور حدود ۴۰۰ میلیارد متر مکعب بود که با روند فعلی رو به کاهش است. در حالی‌که مصرف آب شهری و صنعتی کشور حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیارد متر مکعب و مصرف بخش کشاورزی حدود ۸۰ تا ۹۰ میلیارد متر مکعب است، بخش قابل توجهی از منابع آبی کشور به دلیل شرایط اقلیمی از بین می‌رود!

او بر این باور است که چالش‌ها و موانع موجود ممکن است سبب بالا آمدن سطح منابع آب زیرزمینی شوند که خود می‌تواند معضلی بزرگ برای کشور باشد!

این بحران، امنیت لقمه‌های نانی را که بر سر سفره‌هایمان می‌گذاریم، به بازی گرفته است! توسعه کشاورزی، که با آب گره خورده، کند می‌شود و آرام می‌گیرد. و بدتر از همه، تنش‌ها بر سر همین قطرات حیاتی، رنگ تلخ درگیری به خود می‌گیرند.

متاسفانه سال‌هاست که ایران با بحران آب مواجه است. بر اساس آمارها، حدود ۸۰ درصد منابع آب زیرزمینی کشور مصرف شده و بسیاری از استان‌ها از جمله اصفهان، یزد، کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی، متاسفانه با تنش آبی شدید دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

کاهش بارندگی، مصرف بی‌رویه، توسعه ناپایدار کشاورزی و مدیریت نادرست منابع آب از جمله دلایل اصلی این بحران هستند. تالاب‌های خشک‌شده و فرونشست زمین در برخی مناطق نیز، زنگ خطری جدی برای آینده منابع آبی کشور محسوب می‌شود!