ریشه عقب‌ماندگی خدمات شهری در محلات حاشیه‌ای تبریز کجاست؟

تبریز، به عنوان یکی از قطب‌های توسعه غرب کشور، در سال‌های اخیر با پروژه‌های عمرانی بزرگی دست‌وپنجه نرم کرده است. اما در سایه این پروژه‌های شاخص، صدایی کمتر شنیده می‌شود؛ صدای ساکنان محلات حاشیه‌ای و کم‌برخوردار که هنوز در دسترسی به ابتدایی‌ترین سرانه‌های شهری، از آسفالت معابر گرفته تا سرانه‌های فضای سبز و روشنایی، با چالش‌های جدی روبرو هستند.

پایش وضعیت محلات نشان می‌دهد که مدل توزیع اعتبارات مدیریت شهری، هنوز تا رسیدن به عدالت فضایی فاصله دارد. تمرکز بیش از حد بر پروژه‌های ویترین‌محور در هسته مرکزی شهر، باعث شده تا محلات پیرامونی از پروژه‌های کوچک‌مقیاس اما حیاتی محروم بمانند.

یکی از دلایل اصلی این عقب‌ماندگی، نه لزوماً کمبود بودجه، بلکه ناکارآمدی در تعریف پروژه‌های محله‌محور است. وقتی مدیریت شهری به جای «شهروندسازی»، به «پروژه‌سازی» برای پر کردن رزومه کاری روی می‌آورد، نتیجه‌ای جز انباشت نارضایتی در محلات حاشیه‌ای نخواهد داشت. کارشناسان معتقدند تا زمانی که «شاخص کیفیت زندگی محله‌ای» به عنوان معیار اصلی تخصیص بودجه قرار نگیرد، این نابرابری ساختاری باقی خواهد ماند.

مدیریت شهری تبریز برای عبور از این بن‌بست، چاره‌ای جز تغییر پارادایم ندارد. پیشنهاد کارشناسان حوزه شهرسازی بر دو محور استوار است:

بودجه‌ریزی مشارکتی: دخیل کردن معتمدین و نخبگان هر محله در تعیین اولویت‌های عمرانی.

تعریف پروژه‌های کوچک‌مقیاس و زودبازده: به جای هزینه‌های سنگین در پروژه‌های طولانی‌مدت، اولویت‌دهی به بهسازی معابر، نوسازی روشنایی و ایجاد فضاهای فراغتی کوچک در دل محلات حاشیه‌ای.

شهر تبریز، زمانی به توسعه پایدار می‌رسد که شاخص‌های رفاه در محله حاشیه‌ای و مرکز شهر به هم نزدیک شود.