قلعه تاریخی ایزدخواست، کهن‌ترین بنای طبقاتی جهان در انتظار نجات

به گزارش آذربایجان آنلاین، پنج کیلومتر پس از ورودی شمالی استان فارس به سمت ایزدخواست، یکی از شگفت‌انگیزترین آثار معماری ایران و جهان بر فراز صخره‌ای رسوبی خودنمایی می‌کند؛ قلعه تاریخی ایزدخواست، بنایی پنج‌طبقه از دوره ساسانی که برخی کارشناسان از آن به‌عنوان قدیمی‌ترین یا نخستین بنای طبقاتی جهان یاد می‌کنند. این سازه ارزشمند که با خشت، گل و چوب ساخته شده، در گذشته محل سکونت مردم بوده و به دلیل قرار گرفتن بر فراز صخره و برخورداری از تنها یک مسیر دسترسی، از امنیت بالایی در دوران خود برخوردار بوده است.

این قلعه، هسته اولیه یک سکونتگاه باستانی به شمار می‌رود و پس از تکمیل ظرفیت آن، سکونتگاه‌های جدید در پایین‌دست بنا شکل گرفته است. با وجود این پیشینه تاریخی و معماری منحصربه‌فرد، شرایط بستر خاکی و فرسودگی طبیعی، قلعه را در برابر آسیب‌های محیطی آسیب‌پذیر کرده و ضرورت اقدام فوری برای حفاظت و استحکام‌بخشی آن را دوچندان ساخته است.

امیرحسین جمشیدی، مدیرکل دفتر فنی، امور عمرانی، حمل‌ونقل و ترافیک استانداری فارس، در جریان بازدید تخصصی از این مجموعه تاریخی با حضور مسئولان شهرستان آباده، شهردار ایزدخواست، اعضای هیات‌مدیره سازمان نظام مهندسی ساختمان فارس، استادان دانشگاه و جمعی از متخصصان معماری و مرمت، اظهار کرد: راهکارهای اجرایی برای حفاظت، مرمت و استحکام‌بخشی قلعه تاریخی ایزدخواست تدوین شده و موضوع تأمین اعتبارات مورد نیاز نیز با جدیت پیگیری خواهد شد. وی با تأکید بر اهمیت این اثر بی‌بدیل، گفت که صیانت از قلعه ایزدخواست نیازمند هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، علمی و تخصصی است.

جمشیدی همچنین به بررسی مسائل زیرساختی مرتبط با این مجموعه از جمله وضعیت تصفیه‌خانه شهر ایزدخواست اشاره کرد و افزود: این موضوع نیز به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم در پایداری مجموعه تاریخی مورد بررسی قرار گرفته و برای رفع چالش‌های موجود، راهکارهای اجرایی لازم تدوین شده است. وی ضمن قدردانی از فعالیت‌های کارگاه خشت‌زنی پژوهشکده آبادانی خاک ایزدخواست، این مجموعه را الگویی مناسب برای احیای مصالح بومی و آموزش شیوه‌های سنتی مرمت دانست.

قلعه ساسانی ایزدخواست که در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده، با تکیه بر مصالحی همچون خشت، گل و چوب، در طول سالیان متمادی در معرض فرسایش طبیعی و انسانی قرار داشته است. همین مسئله موجب شده تا امروز حفاظت، مرمت و استحکام‌بخشی این یادگار کهن به یکی از اولویت‌های اصلی مدیریت میراث فرهنگی و استانداری فارس تبدیل شود. ایزدخواست در ۲۷۱ کیلومتری شمال شیراز واقع شده است.