هرمز در مسیر قانون؛ مجلس به‌دنبال تثبیت قواعد عبور در مهم‌ترین گلوگاه انرژی

به گزارش آذربایجان آنلاین، محمدرضا رضایی‌کوچی، رئیس کمیسیون عمران، در جریان بازدید از بنادر جنوب با تأکید بر این موضوع اعلام کرد: «طرحی برای قانونمند کردن تردد شناورها در تنگه هرمز در مجلس دنبال می‌شود» و تصریح کرد که هدف، «ایجاد نظم مشخص در عبور و مرور و مدیریت دقیق این گذرگاه راهبردی» است. این موضع، به‌روشنی نشان می‌دهد مجلس به‌دنبال تبدیل مدیریت موردی به یک چارچوب پایدار و قابل اتکا است.

در کنار این اظهارات، مواضع دستگاه دیپلماسی نیز همین مسیر را تأیید می‌کند. اسماعیل بقایی پیش‌تر در واکنش به تحرکات خارجی در این آبراه تأکید کرده بود: «ایران خود را پاسدار تنگه هرمز می‌داند و هرگونه اقدام در این منطقه باید در چارچوب قواعد و حاکمیت جمهوری اسلامی ایران انجام شود». این موضع، بدون ورود به ادبیات نظامی، بُعد حقوقی و حاکمیتی موضوع را برجسته می‌کند و به‌نوعی مکمل رویکرد مجلس در قاعده‌گذاری است.

از منظر تحلیلی، این هم‌راستایی میان قانون‌گذاری و دیپلماسی اهمیت ویژه‌ای دارد. وقتی مجلس در حال تدوین چارچوب قانونی است و هم‌زمان دستگاه سیاست خارجی بر اصل حاکمیت و مدیریت بومی تأکید می‌کند، به این معناست که یک رویکرد چندلایه در حال شکل‌گیری است؛ رویکردی که هدف آن، تثبیت نقش ایران به‌عنوان تنظیم‌کننده قواعد در این گذرگاه است.

در چنین چارچوبی، «قانونمند کردن تردد» دیگر یک مفهوم کلی نیست، بلکه به معنای تعریف دقیق ضوابط عبور است؛ از الزام به هماهنگی قبلی گرفته تا تعیین چارچوب‌های نظارتی، مدیریت مسیرهای عبور و پیش‌بینی برخورد با تخلفات. این تغییر، مدیریت هرمز را از حالت واکنشی خارج کرده و به یک ساختار پیش‌بینی‌پذیر تبدیل می‌کند.

اهمیت این تحول در شرایط فعلی دوچندان است. تنگه هرمز در ماه‌های اخیر به‌دلیل جنگ تحمیلی و فشارهای خارجی، به یکی از کانون‌های اصلی تنش تبدیل شده است. در چنین وضعیتی، نبود قواعد شفاف می‌تواند به افزایش ریسک و سوءبرداشت منجر شود. در مقابل، قانون‌گذاری دقیق می‌تواند هم‌زمان دو هدف را تأمین کند: حفظ حاکمیت و کاهش بی‌ثباتی.

نکته مهم دیگر، بُعد بازدارندگی این اقدام است. وقتی عبور از یک آبراه به قواعد مشخص و الزام‌آور وابسته شود، هرگونه اقدام خارج از این چارچوب، به‌عنوان نقض قانون تلقی خواهد شد. این مسئله، دست ایران را در مواجهه حقوقی و سیاسی با چنین رفتارهایی تقویت می‌کند و هزینه مداخله را افزایش می‌دهد.

در کنار این، بُعد اقتصادی نیز قابل توجه است. تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و هرگونه تغییر در نحوه مدیریت آن، بر بازارهای جهانی اثر می‌گذارد. قانونمند شدن تردد، در صورت اجرای دقیق، می‌تواند به افزایش پیش‌بینی‌پذیری کمک کند و از تبدیل این گذرگاه به یک نقطه بی‌ثبات جلوگیری کند.

اظهارات رضایی‌کوچی در کنار تأکید اسماعیل بقایی بر حاکمیت ایران، نشان می‌دهد هرمز در حال ورود به یک مرحله جدید است؛ مرحله‌ای که در آن، مدیریت این آبراه از سطح تصمیم‌های موردی، به سطح قواعد حقوقی و اجرایی منتقل می‌شود.

اگر این مسیر به تصویب و اجرا برسد، تنگه هرمز از یک نقطه صرفاً حساس، به یک ساختار تنظیم‌گر تبدیل خواهد شد؛ ساختاری که عبور و تردد در آن نه بر اساس فشار، بلکه در چارچوب قانون و تحت مدیریت ایران تعریف می‌شود.