چرا آنتونیو گوترش دست خالی از قبرس برگشت؟

به گزارش آذربایجان آنلاین، در حالی که طوفان ارهورمان، رئیس دولت ترک‌نشین شمال قبرس، با رویکردی مبتنی بر فدرالیسم و فاصله گرفتن از شعارهای سنتی استقلال‌طلبی به قدرت رسیده است، رسانه‌ها و دولت ترکیه همچنان رویکردی محتاطانه و همراه با هشدار نسبت به مدل‌های فدرالی سازمان ملل اتخاذ کرده‌اند.

ارکان آریکلی، وزیر حمل‌ونقل جمهوری ترک قبرس شمالی، در گفتگو با رسانه‌ها صراحتاً اعلام کرد که مدل فدراسیون مدنظر گوترش کارایی ندارد و احیای آن با واکنش شدید مواجه خواهد شد. تحلیل‌گران این دوگانگی را نشانه شکافی عمیق میان رویکرد عمل‌گرایانه ارهورمان و نگاه رسمی آنکارا می‌دانند که همچنان استقلال و برابری حاکمیتی ترک‌های جزیره را دنبال می‌کند.

از سوی دیگر، زمان‌بندی این سفر نیز به عنوان ابزاری راهبردی ارزیابی شده است؛ تنها ۶ ماه به پایان دوران دبیرکلی گوترش باقی مانده و آنکارا با آگاهی از تمایل وی برای ثبت یک دستاورد بزرگ در پرونده قبرس، ترجیح می‌دهد با کش دادن مذاکرات، تصمیم‌گیری نهایی را به دوره دبیرکل بعدی موکول کند.

با وجود این کارشکنی‌ها و مخالف‌خوانی‌ها، گوترش نخستین دبیرکلی بود که پس از ۱۶ سال با هدف ایجاد تحرک در روند صلح عازم جزیره شد. وی در کنفرانس مطبوعاتی خود از توافق ضمنی طرفین و کشورهای ضامن (ترکیه، یونان و انگلیس) بر سر احتمال برگزاری نشستی با فرمت «۵+۱» خبر داد، اما تأکید کرد که چنین نشستی تنها در صورت پیشرفت واقعی در «اقدامات اعتمادساز و مسائل اساسی» برگزار خواهد شد تا از تکرار نشست‌های بی‌نتیجه پیشین جلوگیری شود.

در این میان، موضوعاتی نظیر خطرات امنیتی ناشی از پروژه‌های تسلیحاتی رژیم صهیونیستی در جنوب قبرس و سکوت مجامع بین‌المللی نیز از سوی مقام‌های ترک‌نشین مطرح شد. در حالی که نیکوس کریستودولیدس، رئیس‌جمهور قبرس جنوبی، بر لزوم روشن شدن نقش اتحادیه اروپا در این روند تأکید می‌کند، آنکارا و بخش ترک‌نشین بر این باورند که بروکسل بی‌طرفی خود را از دست داده است.

کارشناسان معتقدند قبرس امروز برای ترکیه صرفاً یک مسئله قومی نیست، بلکه جزئی حیاتی از معماری قدرت و امنیت انرژی در شرق مدیترانه است. تا زمانی که ترکیه منافع خود را در این وضعیت محافظه‌کارانه ببیند، مصالحه بزرگ و بازگشت آسان به گذشته دشوار خواهد بود؛ به ویژه آنکه چالش میان اصرار بر استقلال و واقعیت‌های اقتصادی و رفاهی نسل جوان ترک قبرس، آینده این مناقشه را بیش از پیش پیچیده کرده است.