نجات آب در دل خشکسالی؛ تبدیل پساب به ثروت آبی در همدان

به گزارش آذربایجان آنلاین، در دنیای امروز که کاهش بارندگی و افت سفره‌های زیرزمینی به زنگ خطری برای مناطق مختلف تبدیل شده است، در حاشیه شهر همدان، مجموعه‌ای هوشمند و پیشرفته، روایت متفاوتی از مدیریت منابع را رقم می‌زند. تصفیه‌خانه فاضلاب همدان، نه فقط یک واحد صنعتی برای دفع فاضلاب، بلکه کارخانه‌ای بزرگ برای بازگرداندن آب به چرخه حیات است؛ مجموعه‌ای که با گرید عالی در تراز کشوری، امروز به یکی از ستون‌های استراتژیک تامین آب در استان بدل شده است.

این تصفیه‌خانه که بر روی زمینی به وسعت ۱۰۰ هکتار گسترده شده، برای پاسخگویی به جمعیت یک میلیون نفری طراحی شده است. در حال حاضر دو خط جریان فعال آن با ظرفیت تصفیه ۱۱۰ هزار مترمکعب در شبانه‌روز، بار سنگین جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب شهرهای همدان، بهار، لالجین، مریانج و صالح‌آباد را به دوش می‌کشند. گویی این ایستگاه پایانی، در قلب شبکه ۸۵۰ کیلومتری جمع‌آوری فاضلاب، نبضِ آرامشِ زیست‌محیطی منطقه را کنترل می‌کند.

ویژگی بارز این مرکز، تکیه بر دانش فنی متخصصان داخلی و حذف مواد شیمیایی از فرآیند تصفیه است. در واحدهای «بیوراکتیو»، آلودگی‌ها به روش‌های زیستی و کاملاً طبیعی از فاضلاب جدا می‌شوند و تنها برای مرحله گندزدایی نهایی، از کلر استفاده می‌شود. خروجی این فرآیند طولانی و دقیق، آبی زلال و شفاف است که دیگر نه یک آلاینده، بلکه منبعی قابل اتکا برای تشنه‌کامان بخش صنعت و کشاورزی به شمار می‌رود.

سهم نیروگاه شهید مفتح از این آبِ تصفیه شده، چشمگیر است؛ جایی که سالانه بین ۱۳ تا ۱۵ میلیون مترمکعب پساب، نیازهای این نیروگاه را برطرف می‌کند و مانع از برداشت آب‌های زیرزمینی می‌شود. علاوه بر این، شهرک صنعتی ویان و پتروشیمی هگمتانه نیز سالانه حدود ۱.۷ میلیون مترمکعب از این آب را دریافت می‌کنند. این تعامل میان آبفا و صنعت، نمونه‌ای عینی از «اقتصاد چرخشی» است که در آن، پساب خروجی، به موتور محرک توسعه صنعتی تبدیل شده است.

نوآوری در این تصفیه‌خانه تنها به تصفیه آب ختم نمی‌شود؛ تولید روزانه ۱۰ هزار مترمکعب بیوگاز از لجن فاضلاب، گواهی بر تبدیل تهدیدها به فرصت است. بیوگازی که در بخش‌های مختلف سایت مصرف می‌شود تا هزینه‌های انرژی را کاهش دهد. همچنین، مواد باقی‌مانده از فرآیند تصفیه، به کودی غنی برای زمین‌های کشاورزی تبدیل می‌شود که نشان می‌دهد در این چرخه، حتی پسماندها نیز دارای ارزش افزوده هستند.

در پهنه‌های اطراف تصفیه‌خانه، روایتی سبز از زندگی در جریان است. در راستای پویش ملی کاشت درخت، ۵۰ هزار اصله نهال صنوبر و زبان‌گنجشک در محوطه این مجموعه غرس شده که تنها با استفاده از همین پساب تصفیه شده آبیاری می‌شوند. این جنگل‌کاری، نه تنها سیمای تصفیه‌خانه را به یک فضای سبز پویا بدل کرده، بلکه به عنوان یک ریه تنفسی برای منطقه عمل می‌کند و نمادی از تعهد مسئولان این مجموعه به توسعه فضای سبز استان است.

آنچه امروز در تصفیه‌خانه فاضلاب همدان دیده می‌شود، حاصل ترکیبی از زیرساخت‌های مدرن و دانش نیروهای متخصص بومی است. ۳۰ نیروی انسانی که در این مجموعه شبانه‌روز فعالند، با تعمیر و نگهداری تجهیزات در داخل سایت، استقلال عملیاتی تصفیه‌خانه را حفظ کرده‌اند. این مرکز، گواهی است بر اینکه با مدیریت علمی و دلسوزانه، می‌توان بر بحران آب غلبه کرد و از دل ناپاکی‌ها، قطره‌های زلالِ پیشرفت و آبادانی را استخراج نمود.