رصدخانه مراغه در انتظار جهانی شدن؛ گره کار کجاست؟

به گزارش آذربایجان آنلاین، در حالیکه اخبار مربوط به ثبت جهانی رصدخانه مراغه در سال ۱۳۸۹ از سوی رییس وقت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری اعلام و سپس در دولت های مختلف بر این موضوع تاکید شد، اما تاکنون هیچ اقدام مثبت عملی در این زمینه صورت نگرفته است، در حالیکه تعدادی از رصدخانه های کشورهای دیگر که بنا به اعلام و گفته صاحب نظران و کارشناسان میراث جهانی به نوعی کپی برداری از رصدخانه مراغه بوده اند، مدت ها قبل در فهرست آثار جهانی ثبت شده است.

موضوع زمانی تعجب برانگیز و تامل برانگیز می شود که متوجه شویم از نظر تاریخی رصدخانه ای که در کشور هند ثبت جهانی شده، به طور کامل نسخه برداری و حداقل ۴۰۰ سال متاخر از رصدخانه مراغه در ایران است.

رصدخانه مراغه که در دوره حاکمیت هلاکوخان نوه چنگیزخان مغول و توسط خواجه نصیرالدین طوسی در سال ۶۵۷ هجری و قرن ۱۲ میلادی به روی تپه‌ای در غرب شهر مراغه ساخته شد، نه تنها برای علم نجوم کارایی داشت بلکه به دلیل تجمیع دانشمندان ممالک اسلامی و حتی خاور دور به عنوان مرکز علمی و تخصصی زمان در رشته هایی همچون طب، ریاضی، فیزیک و علوم انسانی و اسلامی نیز فعالیت داشت.

کتابخانه‌ای شامل ۴۰۰ هزار جلد کتاب، ابزارهای اخترشناسی از جمله ذات‌الربع دیواری به شعاع ۴۳۰ سانتی‌ متر، حلقه‌ دار (ذات‌الحلق)، حلقه انقلابی، حلقه اعتدالی و حلقه سموت از امکانات شگرف آن دوره طلایی علوم و فنون اسلامی در رصدخانه مراغه است که اکنون تنها قلیلی از آن آثار موجود است و بیشتر اشیای رصدخانه در موزه های اروپایی نگهداری می شود.

اکنون این اثر تاریخی با تلاش های شهرداری و میراث فرهنگی مراغه در مقیاس محوطه سازی مورد بازسازی قرار گرفته است، اما نواقص این مجموعه مهم علمی و تمدنی مانع از به ثبت رسیدن جهانی آن شده است و کارشناسان و متخصصان میراث فرهنگی معتقدند تا زمانی که معماری این سازه بر اساس نقشه ها و اسناد تاریخی بازسازی نشود، امکان ثبت در یونسکو وجود نخواهد داشت.