بازار جهانی به هرمز واکنش نشان داد؛ جهش نفت و سقوط بورس‌های آسیا پس از درگیری ایران و آمریکا

به گزارش آذربایجان آنلاین، بهای نفت بامداد جمعه، پس از درگیری تازه میان نیروهای ایرانی و آمریکایی در تنگه هرمز، افزایش یافت و هم‌زمان شاخص بازارهای سهام آسیا با افت قابل توجه روبه‌رو شدند.

بر اساس این گزارش، قیمت نفت برنت، شاخص جهانی نفت، با رشد ۱.۱ درصدی به ۱۰۱.۱۳ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام آمریکا نیز ۰.۷ درصد افزایش یافت و به ۹۵.۴۷ دلار در هر بشکه رسید. این جهش در حالی رخ داد که پیش از آغاز جنگ تحمیلی علیه ایران در اواخر فوریه، قیمت نفت برنت در محدوده حدود ۷۰ دلار قرار داشت؛ یعنی بازار جهانی طی چند ماه، افزایشی بیش از ۳۰ دلار را تجربه کرده است.

هم‌زمان، بازارهای مالی آسیا به‌شدت واکنش منفی نشان دادند. شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن ۱.۱ درصد سقوط کرد و به ۶۲ هزار و ۱۷۴ واحد رسید. سهام شرکت بزرگ «سافت‌بانک» نیز بیش از پنج درصد افت کرد که نشانه افزایش نگرانی سرمایه‌گذاران نسبت به آینده اقتصاد و امنیت انرژی در آسیاست.

در کره جنوبی، شاخص کوسپی ۱.۱ درصد کاهش یافت. شاخص هنگ‌سنگ هنگ‌کنگ ۱.۳ درصد سقوط کرد و بورس شانگهای نیز وارد روند نزولی شد. بازارهای تایوان، هند و استرالیا نیز همگی قرمزپوش شدند؛ اتفاقی که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران جهانی، بحران هرمز را یک تهدید واقعی برای ثبات اقتصاد بین‌المللی تلقی می‌کنند.

این واکنش سریع بازارها، اهمیت ژئوپلیتیکی تنگه هرمز را دوباره آشکار کرد. حدود ۲۰ درصد نفت جهان از این گذرگاه عبور می‌کند و هرگونه تنش در آن، مستقیماً روی قیمت انرژی، بیمه کشتی‌ها، هزینه حمل‌ونقل و حتی نرخ تورم جهانی اثر می‌گذارد.

آنچه اکنون بازارها را نگران کرده، فقط تبادل آتش میان ایران و آمریکا نیست؛ بلکه این واقعیت است که جنگ تحمیلی علیه ایران به نقطه‌ای رسیده که شریان اصلی انرژی جهان را درگیر کرده است.

درگیری بامداد امروز پس از آن رخ داد که قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا اعلام کرد آمریکا با نقض آتش‌بس، دو نفتکش ایرانی را در نزدیکی تنگه هرمز هدف قرار داده و هم‌زمان مناطقی در بندر خمیر، سیریک و جزیره قشم نیز مورد حمله قرار گرفته‌اند. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، شناورهای نظامی آمریکا در شرق تنگه هرمز و جنوب چابهار را هدف قرار دادند.

همین مسئله باعث شد بازار جهانی انرژی به‌سرعت وارد فاز اضطراب شود. معامله‌گران نفت به‌خوبی می‌دانند هرگونه اختلال در هرمز می‌تواند عرضه جهانی نفت را دچار بحران کند؛ به‌ویژه در شرایطی که بخش بزرگی از صادرات نفت کشورهای خلیج فارس وابسته به این مسیر است.

از منظر کارشناسی، واکنش بازارها یک پیام روشن دارد: اقتصاد جهانی بیش از آنچه تصور می‌شد، به ثبات هرمز وابسته است. آمریکا طی ماه‌های گذشته تلاش کرده بود با پروژه موسوم به «پروژه فریدام» و حضور گسترده ناوهای خود، نشان دهد کنترل امنیت کشتیرانی منطقه را در اختیار دارد، اما درگیری مستقیم اخیر نشان داد حتی حضور نظامی سنگین آمریکا نیز نتوانسته نگرانی بازارها را کاهش دهد.

در واقع، آنچه بازار را ملتهب کرده فقط درگیری نیست؛ بلکه نااطمینانی نسبت به آینده بحران است. سرمایه‌گذاران نمی‌دانند آیا این تبادل آتش محدود باقی می‌ماند یا به موج تازه‌ای از حملات علیه نفتکش‌ها، بنادر و زیرساخت‌های انرژی منجر خواهد شد.

نکته مهم اینجاست که برخلاف روایت اولیه واشنگتن، بازارهای جهانی اکنون بیشتر نگران پیامدهای اقدامات آمریکا هستند تا واکنش ایران. زیرا از نگاه بسیاری از تحلیلگران اقتصادی، آغاز حمله به نفتکش‌ها و تشدید حضور نظامی در هرمز، عملاً ریسک ژئوپلیتیکی را به سطحی رسانده که هر لحظه می‌تواند قیمت نفت را وارد فاز انفجاری کند.

این مسئله برای اقتصادهای آسیایی اهمیت دوچندان دارد. چین، ژاپن، کره جنوبی و هند بخش بزرگی از انرژی خود را از مسیر خلیج فارس تأمین می‌کنند و هرگونه ناامنی در هرمز مستقیماً صنایع، حمل‌ونقل و رشد اقتصادی آن‌ها را تهدید می‌کند. سقوط هم‌زمان بورس‌های آسیایی دقیقاً بازتاب همین نگرانی است.

از سوی دیگر، جهش قیمت نفت می‌تواند موج تازه‌ای از تورم جهانی ایجاد کند. اقتصاد جهان هنوز به‌طور کامل از بحران‌های تورمی سال‌های اخیر عبور نکرده و افزایش دوباره قیمت انرژی، می‌تواند هزینه تولید، حمل‌ونقل و کالاهای مصرفی را در بسیاری از کشورها بالا ببرد.

همین
مسئله باعث شده برخی تحلیلگران غربی نیز نسبت به ادامه سیاست فشار نظامی علیه ایران هشدار دهند. در واقع، بازار جهانی اکنون این پیام را می‌فرستد که امنیت انرژی بدون در نظر گرفتن نقش و جایگاه ایران در خلیج فارس، قابل تضمین نیست.

از نگاه ایران، آنچه اکنون در هرمز رخ می‌دهد، نتیجه مستقیم جنگ تحمیلی و تلاش آمریکا برای اعمال محاصره دریایی و فشار حداکثری است. جمهوری اسلامی معتقد است واشنگتن می‌خواهد هم‌زمان با مذاکره، مسیر فشار اقتصادی و نظامی را حفظ کند؛ راهبردی که تهران آن را غیرقابل قبول می‌داند.

در همین چارچوب، واکنش سریع بازار جهانی به درگیری اخیر، در واقع تأیید همان نکته‌ای است که ایران بارها بر آن تأکید کرده بود: هرمز فقط یک آبراه منطقه‌ای نیست؛ قلب تپنده انرژی جهان است و هرگونه بی‌ثباتی در آن، کل اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

نکته مهم دیگر این است که بازارها اکنون وارد مرحله «قیمت‌گذاری ریسک جنگ» شده‌اند. افزایش بیش از ۳۰ دلاری نفت نسبت به پیش از آغاز جنگ، فقط ناشی از کاهش عرضه نیست؛ بلکه ناشی از ترس سرمایه‌گذاران از گسترش بحران است. به بیان دیگر، جهان اکنون هزینه تنش در خلیج فارس را به‌صورت مستقیم در قیمت انرژی و سقوط بازارها پرداخت می‌کند.

در این میان، برخی اقتصاددانان هشدار داده‌اند اگر درگیری‌ها ادامه پیدا کند و مسیر صادرات نفت خلیج فارس بیش از این مختل شود، حتی احتمال عبور نفت از سطوح بسیار بالاتر نیز وجود دارد. چنین سناریویی می‌تواند اقتصادهای واردکننده انرژی را وارد رکود تورمی تازه‌ای کند.

واکنش بازار جهانی به درگیری ایران و آمریکا در هرمز، نشان داد بحران خلیج فارس دیگر صرفاً یک پرونده نظامی یا سیاسی نیست؛ بلکه به مسئله‌ای تعیین‌کننده برای اقتصاد جهان تبدیل شده است.

پیام بازارها روشن است: هرگونه تشدید جنگ تحمیلی علیه ایران و ناامن شدن هرمز، نه‌فقط منطقه، بلکه کل اقتصاد جهانی را با شوک مواجه خواهد کرد. جهش نفت، سقوط بورس‌ها و افزایش نگرانی درباره امنیت انرژی، همگی نشان می‌دهد معادله هرمز بدون نقش ایران قابل حل نیست و هرگونه تلاش برای فشار یک‌جانبه، هزینه‌ای جهانی خواهد داشت.