اگر برداشت‌های بی‌رویه ادامه یابد، احیای دریاچه ارومیه دیگر ممکن نخواهد بود

به گزارش آذربایجان آنلاین، حجت جباری، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، اعلام کرد: «اگر روند فعلی مدیریت منابع آب در کشاورزی و برداشت‌های بی‌رویه ادامه یابد، احیای دریاچه ارومیه دیگر ممکن نخواهد بود.»

وی یادآور شد که دریاچه از اوایل دهه ۱۳۹۰ عملاً فصلی شده و تابستان‌ها خشک و در زمستان تنها اندکی آب در آن جمع می‌شود. جباری با اشاره به ذخیره ۶.۵ میلیارد تنی نمک در کف دریاچه، برداشت مدیریت‌شده از این منابع را راهکاری برای کاهش شوری آب دانست، هرچند نیازمند بررسی دقیق زیست‌محیطی است.

مدیرکل محیط زیست استان افزود: «با وجود صرف اعتبارات گسترده برای پروژه‌های سخت‌افزاری احیای دریاچه، اکنون بیش از هر زمان دیگری اجرای برنامه‌های نرم‌افزاری و مستمر برای بازگشت حیات به این اکوسیستم ضروری است.» وی مدیریت منابع آبی حوضه آبریز را اصلی‌ترین عامل احیای دریاچه دانست و تأکید کرد که تغییرات اقلیمی، کاهش بارندگی و افزایش دما ضرورت اصلاح الگوهای مصرف آب را دوچندان کرده است.

جباری همچنین پرهیز از کشت محصولات پرمصرف و بهره‌گیری از شیوه‌های نوین آبیاری را از مهم‌ترین راهکارهای اصلاح مصرف آب عنوان کرد و به وجود ۴۰ تالاب دائمی و فصلی در استان اشاره کرد که در دوره افت سطح آب، نقش حیاتی در تداوم حیات وحش ایفا می‌کنند. وی نقش رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی و جلب مشارکت عمومی را نیز کلیدی ارزیابی کرد.

در مقابل، سعید عیسی‌پور، عضو دبیرخانه کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه، دیدگاه‌های بدبینانه برخی مسئولان را «غیرکارشناسی» خواند و گفت: کاهش ۳۰ درصدی بارندگی و افزایش میانگین دما شرایط استثنایی ایجاد کرده، اما این به معنای پایان مسیر احیا نیست. وی افزود که دولت همچنان در تأمین حقابه دریاچه، به ویژه از طریق سد کانی‌سیب، مصمم است.

پیشنهادهای متنوعی برای نجات دریاچه مطرح شده است. احمد نژاد حسینی، استاد دانشگاه ارومیه، انتقال آب از دریاچه وان ترکیه را بهترین گزینه اقتصادی و اجرایی دانست و گفت امکان تهاتر انرژی با ترکیه این طرح را مقرون‌به‌صرفه می‌کند. حسن ابراهیم فر، استاد فیزیک دانشگاه تهران، نیز راهکار بارورسازی ابرها با فناوری لیزر را پیشنهاد داد که می‌تواند با خنثی‌سازی بار الکتریکی ابرهای مدیترانه‌ای، احتمال بارش در منطقه را افزایش دهد.

حاکم ممکان، نماینده مردم ارومیه، با تأکید بر بحرانی بودن وضعیت دریاچه گفت: «خشک شدن این پهنه آبی نه‌تنها یک دغدغه زیست‌محیطی، بلکه بحرانی اجتماعی، اقتصادی و امنیتی برای شمال‌غرب کشور است.» وی خواستار فعال‌سازی واقعی ستاد احیای دریاچه و تخصیص اعتبارات کافی برای طرح‌های مؤثر، به ویژه در حوزه انتقال آب شد.

کارشناسان حوزه آب و محیط زیست بارها نسبت به ناکارآمدی برنامه‌های گذشته هشدار داده‌اند. رضا علیزاده، کارشناس مدیریت منابع آب، تأکید کرد که بدون تغییر الگوی کشت و مدیریت جدی مصرف آب در کشاورزی، هرگونه طرح انتقال آب یا لایروبی تنها یک مُسکن موقت خواهد بود.