۴۰ درصد بیکارها مدرک دانشگاهی دارند؛ رؤیایی که برای یک نسل فرو ریخت
به گزارش آذربایجان آنلاین، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه امروز چهارشنبه ۶ خرداد، پس از نماز عید قربان در مسجد چاملیجای استانبول، بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل را «ستمکار» توصیف کرد و گفت مسلمانان در انتظار روزی هستند که او به «عبرتی برای دیگران» تبدیل شود.
اردوغان در گفتوگو با خبرنگاران با اشاره به وضعیت غزه و فلسطین تأکید کرد: «آنچه در فلسطین و غزه رخ میدهد، این عید را برای مسلمانان متفاوت کرده است.»
او همچنین ابراز امیدواری کرد روزی فرا برسد که به گفته او، نتانیاهو پاسخ اقدامات خود را ببیند و افزود میلیونها مسلمان در انتظار تحقق چنین روزی هستند.
اظهارات اردوغان در شرایطی مطرح میشود که جنگ غزه همچنان یکی از اصلیترین محورهای تنش در خاورمیانه باقی مانده و اختلافات ترکیه و اسرائیل طی ماههای اخیر دوباره وارد مرحلهای بیسابقه شده است.
رئیسجمهور ترکیه طی ماههای گذشته بارها دولت اسرائیل را به «نسلکشی» در غزه متهم کرده و خواستار افزایش فشارهای بینالمللی علیه تلآویو شده است.
در مقابل، بنیامین نتانیاهو و مقامهای اسرائیلی نیز بارها اردوغان را به «ریاکاری سیاسی» متهم کرده و آنکارا را به سرکوب مخالفان متهم کردهاند.
اما اهمیت سخنان اخیر اردوغان فقط در ادبیات تند علیه نتانیاهو خلاصه نمیشود. در واقع، این موضعگیری را باید در چارچوب رقابت بزرگتر بر سر رهبری سیاسی جهان اسلام و بازتعریف نقش ترکیه در معادلات منطقهای تحلیل کرد.
اردوغان طی دو دهه گذشته تلاش کرده ترکیه را بهعنوان یکی از بازیگران اصلی جهان اسلام و مدافع مسئله فلسطین معرفی کند. هر بار که بحران غزه تشدید شده، آنکارا نیز ادبیات خود علیه اسرائیل را تندتر کرده است؛ زیرا این مسئله هم در سیاست داخلی ترکیه و هم در رقابت منطقهای برای اردوغان اهمیت بالایی دارد. در داخل ترکیه، مسئله فلسطین یکی از موضوعاتی است که بخش مهمی از جریانهای اسلامگرا، ملیگرا و حتی بخشی از افکار عمومی نسبت به آن حساسیت بالایی دارند. به همین دلیل، اردوغان تلاش میکند با مواضع تند علیه اسرائیل، جایگاه سیاسی و اجتماعی خود را نیز تقویت کند. اما در سطح منطقهای، مسئله پیچیدهتر است.
ترکیه طی سالهای اخیر با چالشهای متعددی در روابط خود با کشورهای عربی، اسرائیل و حتی غرب روبهرو بوده و اکنون تلاش میکند دوباره جایگاه خود را بهعنوان یکی از بازیگران تعیینکننده خاورمیانه تثبیت کند. بحران غزه فرصتی برای اردوغان فراهم کرده تا بار دیگر خود را در صف اصلی مخالفان سیاستهای اسرائیل قرار دهد؛ جایگاهی که میتواند نفوذ سیاسی ترکیه در جهان اسلام را افزایش دهد. در همین چارچوب، بسیاری از تحلیلگران معتقدند ادبیات تند اردوغان علیه نتانیاهو، علاوه بر بُعد ایدئولوژیک، حامل پیام ژئوپلیتیکی نیز هست.
آنکارا بهخوبی میداند ادامه جنگ غزه و بیثباتی منطقه، توازن قدرت در خاورمیانه را تغییر خواهد داد و ترکیه نمیخواهد از معادلات جدید کنار گذاشته شود. به همین دلیل، اردوغان تلاش میکند همزمان چند هدف را دنبال کند: حفظ پایگاه داخلی، افزایش نفوذ منطقهای، فشار سیاسی بر اسرائیل و تثبیت نقش ترکیه در پرونده فلسطین. از سوی دیگر، تشدید تنش لفظی میان آنکارا و تلآویو در شرایطی رخ میدهد که روابط دو طرف پیش از جنگ غزه وارد مرحلهای از عادیسازی شده بود.
ترکیه و اسرائیل طی سالهای اخیر تلاش کرده بودند بخشی از اختلافات خود را کاهش دهند و همکاریهای اقتصادی و امنیتی را احیا کنند، اما جنگ غزه عملاً این روند را متوقف کرد.
اکنون سطح تنش سیاسی میان دو طرف دوباره به یکی از بالاترین سطوح سالهای اخیر رسیده است.
با این حال، برخلاف ظاهر تقابل، روابط ترکیه و اسرائیل همچنان کاملاً قطع نشده است.
این مسئله نشان میدهد اردوغان تلاش میکند میان فشار سیاسی بر اسرائیل و حفظ برخی منافع راهبردی و اقتصادی ترکیه توازن برقرار کند.
همین مسئله باعث شده برخی منتقدان داخلی اردوغان، مواضع او علیه اسرائیل را «نمادین» توصیف کنند و معتقد باشند آنکارا هنوز همه ابزارهای فشار اقتصادی و دیپلماتیک خود علیه تلآویو را فعال نکرده است.
اما در سطح افکار عمومی جهان اسلام، سخنان اخیر اردوغان بازتاب گستردهای داشته است.
بسیاری از جریانهای حامی فلسطین در منطقه، مواضع تند رئیسجمهور ترکیه را نشانهای از افزایش فشار سیاسی بر اسرائیل تلقی میکنند؛ بهویژه در شرایطی که بسیاری از دولتهای عربی مواضعی محتاطانهتر اتخاذ کردهاند.
در همین حال، اسرائیل نیز بهشدت نگران افزایش فشار افکار عمومی جهانی درباره جنگ غزه است.
طی ماههای اخیر، اعتراضات گسترده در اروپا، آمریکا و کشورهای اسلامی علیه عملیات نظامی اسرائیل افزایش یافته و برخی دولتهای غربی نیز تحت فشار داخلی قرار گرفتهاند.
در چنین فضایی، مواضع تند اردوغان میتواند به تشدید فشار سیاسی و رسانهای علیه تلآویو کمک کند. از منظر کلانتر، تقابل لفظی اردوغان و نتانیاهو را باید بخشی از شکاف عمیقتر در نظم سیاسی خاورمیانه دانست.
جنگ غزه، بحران ایران و آمریکا، تنش در لبنان و رقابت قدرتهای منطقهای، خاورمیانه را وارد مرحلهای تازه از بازآرایی سیاسی و امنیتی کرده است.
در این میان، ترکیه تلاش میکند نقش فعالتری در معادلات منطقه ایفا کند و خود را صرفاً یک بازیگر حاشیهای نشان ندهد.
همین مسئله باعث شده اردوغان بار دیگر ادبیات تقابل مستقیم با اسرائیل را در پیش بگیرد؛ ادبیاتی که علاوه بر مخاطبان داخلی، برای جهان عرب، افکار عمومی اسلامی و حتی قدرتهای غربی نیز پیامهای سیاسی مشخصی دارد.
در نهایت، سخنان امروز اردوغان فقط یک واکنش احساسی به جنگ غزه نبود، بلکه بخشی از تلاش گستردهتر آنکارا برای بازتعریف جایگاه خود در خاورمیانه جدید است؛ خاورمیانهای که پس از جنگ غزه و بحرانهای اخیر، وارد مرحلهای پرتنشتر، چندقطبیتر و غیرقابل پیشبینیتر شده است.
دیدگاهتان را بنویسید