شنبه / ۲۵ مهر / ۱۴۰۵ Saturday / 17 October / 2026
×
از سفره‌های کوچک تا اضطراب‌های بزرگ؛ سلامت روان ایرانیان چگونه است؟
یادداشت هساره سلامی به مناسبت ۱۰ اکتبر، روز جهانی سلامت روان

از سفره‌های کوچک تا اضطراب‌های بزرگ؛ سلامت روان ایرانیان چگونه است؟

تهران - آذربایجان‌آنلاین - با مطرح شدن احتمال اثرگذاری سوپر ال‌نینو ۲۰۲۶-۲۰۲۷ بر فعالیت‌های لرزه‌ای، این پرسش مطرح شده که آیا این پدیده اقلیمی می‌تواند زمینه‌ساز زلزله‌های بزرگ شود؛ مهدی زارع، استاد زلزله‌شناسی، می‌گوید ارتباط مستقیم و قطعی میان ال‌نینو و وقوع زلزله‌های بزرگ قابل اثبات نیست.
سوپر ال‌نینو ۱۴۰۵؛ آیا باید منتظر زلزله‌های بزرگ باشیم؟

به گزارش آذربایجان‌آنلاین، مهدی زارع در روزنامه شرق درباره ارتباط ال‌نینو و زمین‌لرزه‌ها نوشت: «پدیده «سوپر ال‌نینو» ممکن است موجب فعالیت‌های لرزه‌ای محلی در گسل‌های دارای تنش بحرانی شود؛ اما نمی‌توان رابطه مستقیم بین یک الگوی اقلیمی مانند «ال‌نینو» در بازه‌ای کوتاه و وقوع زمین‌لرزه‌ای بزرگ یا بالعکس برقرار کرد.»
بر اساس این گزارش، پژوهش‌های علمی ارتباط میان برخی زمین‌لرزه‌های بزرگ و رویدادهای اقلیمی را بررسی کرده‌اند، اما جهت این ارتباط در بسیاری از مطالعات از فعالیت‌های لرزه‌ای به سمت تغییرات اقلیمی بوده و نه لزوماً برعکس.

ال‌نینو چگونه زمین را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

پژوهشگران ناسا در بررسی دوره‌های شدید ال‌نینو، ارتباط این پدیده با تغییرات قابل اندازه‌گیری در شکل زمین را شناسایی کرده‌اند. ال‌نینو با بازتوزیع جرم آب در اقیانوس آرام، باعث تغییر فشار واردشده بر پوسته زمین می‌شود.
بر اساس داده‌های مطرح‌شده، اختلاف سطح آب میان شرق و غرب اقیانوس آرام می‌تواند به حرکت کشسان پوسته و جابه‌جایی حدود ۱۳ تا ۲۰ سانتی‌متری آن منجر شود.
با این حال، میزان تنش ایجادشده در نتیجه این فرآیند بسیار کمتر از تنش‌های زمین‌ساختی لازم برای وقوع زلزله‌های بزرگ است.

گسل‌های بحرانی؛ نقطه حساس ماجرا

موضوع زمانی اهمیت پیدا می‌کند که یک گسل از قبل در آستانه گسیختگی باشد. در چنین شرایطی، حتی تغییرات کوچک فشار و تنش نیز می‌تواند به عنوان یک عامل تحریک‌کننده عمل کند.
زارع درباره سوپر ال‌نینوی سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ نیز نوشته است که این پدیده می‌تواند تغییرات کشسان و قابل اندازه‌گیری در شکل و توزیع جرم زمین ایجاد کند و احتمال فعالیت‌های لرزه‌ای محلی در گسل‌های دارای تنش بحرانی، به‌ویژه در شرق اقیانوس آرام، وجود دارد.
با این حال، این اثر به معنای افزایش جهانی زلزله‌های بزرگ یا تغییر نرخ کلی فعالیت‌های لرزه‌ای در جهان نیست.

چرا نباید از سوپر ال‌نینو نتیجه «زلزله بزرگ» گرفت؟

زمین‌لرزه‌های بزرگ عمدتاً نتیجه آزاد شدن ناگهانی تنش‌هایی هستند که در اثر حرکت آهسته صفحات زمین‌ساختی طی زمان انباشته شده‌اند. در مقابل، ال‌نینو یک پدیده اقیانوسی-اقلیمی است که با تغییر دمای آب‌های سطحی، بادهای تجاری و فشار اتمسفر شکل می‌گیرد.
تغییرات فشار کف اقیانوس ناشی از ال‌نینو در حد چند کیلوپاسکال گزارش شده، در حالی که تنش‌های مرتبط با زمین‌لرزه‌های بزرگ می‌تواند به مراتب بیشتر باشد.

تجربه تاریخی ۱۸۷۷ چه می‌گوید؟

یکی از نمونه‌هایی که در مطالعات مربوط به ارتباط ال‌نینو و زلزله مورد توجه قرار گرفته، سوپر ال‌نینوی ۱۸۷۷-۱۸۷۸ است. در همان دوره، چند زمین‌لرزه مهم در امتداد حاشیه اقیانوس آرام رخ داد؛ از جمله زمین‌لرزه بزرگ شمال شیلی در مه ۱۸۷۷ که با سونامی همراه شد.
با این حال، هم‌زمانی این رویدادها به تنهایی برای اثبات رابطه علت و معلولی میان سوپر ال‌نینو و زلزله کافی نیست.
در نهایت، شواهد علمی نشان می‌دهد ال‌نینو می‌تواند در شرایط خاص و در گسل‌هایی که از پیش در وضعیت بحرانی قرار دارند، نقش یک عامل تحریک‌کننده را ایفا کند؛ اما نمی‌توان از وقوع سوپر ال‌نینو، وقوع زلزله بزرگ در ایران یا جهان را نتیجه گرفت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *