اقتصاد دانشگاهی باید از کلاس درس عبور کند و به حل مسائل واقعی جامعه برسد

در همین راستا، خبرنگار اقتصادی آذربایجان آنلاین با فرید صادقیان، معاون اقتصادی و کارآفرینی اتحادیه دانشگاه‌های منطقه قفقاز، درباره اهداف، برنامه‌ها و چشم‌اندازهای این معاونت گفت‌وگو کرده است.

آقای صادقیان، ابتدا درباره جایگاه اتحادیه دانشگاه‌های منطقه قفقاز توضیح دهید.

اتحادیه دانشگاه‌های منطقه قفقاز در سال ۲۰۰۹ با هدف توسعه همکاری‌های علمی، فرهنگی و پژوهشی میان دانشگاه‌های منطقه قفقاز و کشورهای همسایه تأسیس شد. این اتحادیه با مدیریت و تلاش‌های ارزشمند پروفسور رمضان کورکماز در نخستین گام موفق شد بیش از ۷۰ دانشگاه را تحت پوشش خود قرار دهد.

در ادامه و با برگزاری انتخابات میان اعضا، پروفسور کامران پاشایی‌فخر به عنوان رئیس اجرایی اتحادیه انتخاب شدند. ایشان با بهره‌گیری از توانمندی‌های علمی، مدیریتی و نگاه توسعه‌محور خود، موفق شدند از طریق برگزاری نشست‌های بین‌المللی در ایران و گسترش تعاملات دانشگاهی، تعداد اعضای اتحادیه را به ۱۸۰ دانشگاه از ۱۸ کشور افزایش دهند که دستاوردی ارزشمند در حوزه دیپلماسی علمی منطقه محسوب می‌شود.

ایجاد معاونت اقتصادی و کارآفرینی با چه هدفی صورت گرفت؟

با پیشنهاد پروفسور کامران پاشایی‌فخر، در سال ۱۴۰۴ معاونت اقتصادی و کارآفرینی در ساختار اتحادیه ایجاد شد. اعتقاد ما بر این است که دانشگاه‌ها علاوه بر تولید علم، باید در خلق ثروت، اشتغال‌آفرینی و حل مسائل اقتصادی جامعه نیز نقش مؤثر ایفا کنند.

بر همین اساس، مأموریت اصلی این معاونت، تبدیل ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها به فرصت‌های اقتصادی و کارآفرینانه است. ما تلاش می‌کنیم میان دانشگاه، صنعت، بازار و سرمایه‌گذاری پیوندی مؤثر و پایدار ایجاد کنیم.

مهم‌ترین برنامه‌های این معاونت در حوزه آموزش چیست؟

یکی از اولویت‌های اصلی ما اصلاح و به‌روزرسانی رویکردهای آموزشی با محوریت کارآفرینی است. در این مسیر چند هدف اساسی را دنبال می‌کنیم؛ از جمله توسعه فرهنگ کارآفرینی در میان دانشجویان، افزایش اشتغال‌پذیری فارغ‌التحصیلان، تبدیل ایده‌های علمی به محصولات و خدمات قابل عرضه، تقویت ارتباط دانشگاه با صنعت و همچنین افزایش سهم اقتصاد دانش‌بنیان در تولید ناخالص داخلی کشورهای عضو.

امروز دانشگاه‌ها باید دانشجو را برای حضور در بازار کار و خلق ارزش اقتصادی آماده کنند، نه صرفاً برای دریافت مدرک تحصیلی.

در حوزه نوآوری و فناوری چه برنامه‌هایی در دستور کار قرار دارد؟

ما معتقدیم بدون شکل‌گیری اکوسیستم نوآوری، توسعه اقتصادی دانشگاه‌ها امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل ایجاد و تقویت مراکز نوآوری، شتاب‌دهنده‌ها، مراکز رشد، فضاهای کار اشتراکی و آزمایشگاه‌های نوآوری را دنبال می‌کنیم.

همچنین حمایت از استارتاپ‌های دانشجویی و ایجاد بسترهای تعامل میان صاحبان ایده، صنعتگران و سرمایه‌گذاران از دیگر برنامه‌های راهبردی ماست. هدف این است که دانشگاه به محیطی برای خلق فناوری، نوآوری و کسب‌وکارهای نوین تبدیل شود.

یکی از چالش‌های همیشگی دانشگاه‌ها فاصله میان آموزش و صنعت بوده است. برای رفع این فاصله چه برنامه‌ای دارید؟

این موضوع یکی از مهم‌ترین محورهای فعالیت معاونت اقتصادی و کارآفرینی است. ما معتقدیم نیازها باید از دل صنعت استخراج شود و دانشگاه برای آن راه‌حل ارائه دهد.

بر همین اساس تلاش می‌کنیم مسائل واقعی واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی در قالب پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشجویان تعریف شود تا علاوه بر حل مشکلات صنعت، پژوهش‌های دانشگاهی نیز کاربردی و اثرگذار شوند.

در زمینه تأمین مالی و سرمایه‌گذاری چه رویکردی دنبال می‌شود؟

یکی از الزامات توسعه فناوری و نوآوری، دسترسی به منابع مالی است. به همین دلیل توسعه سرمایه‌گذاری خطرپذیر و ایجاد صندوق‌های حمایت از فناوری‌های پیشرفته را در دستور کار قرار داده‌ایم.

سرمایه‌گذاری خطرپذیر می‌تواند مسیر رشد شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپ‌های دانشگاهی را هموار کرده و زمینه تجاری‌سازی دستاوردهای علمی را فراهم کند.

تجاری‌سازی پژوهش‌ها چه جایگاهی در برنامه‌های شما دارد؟

تجاری‌سازی پژوهش یکی از مهم‌ترین حلقه‌های مفقوده در بسیاری از دانشگاه‌هاست.
[6/15/2026 12:46 PM] محسن زوار: ما در این حوزه بر حمایت از ثبت اختراع، حفاظت از مالکیت فکری، تسهیل فرآیند صدور مجوز بهره‌برداری از فناوری‌ها و تقویت دفاتر انتقال فناوری تمرکز کرده‌ایم.

هدف ما این است که پژوهش‌های دانشگاهی از مرحله مقاله و گزارش فراتر رفته و به محصول، خدمت و ارزش اقتصادی تبدیل شوند.

با توجه به تحولات فناوری، چه برنامه‌ای برای توسعه مهارت‌های دیجیتال دارید؟

اقتصاد آینده بر پایه فناوری‌های دیجیتال شکل خواهد گرفت. از این رو آموزش تجارت الکترونیک، بازاریابی دیجیتال، فروش آنلاین، هوش مصنوعی و علم داده‌ها از جمله محورهای آموزشی مورد توجه معاونت اقتصادی و کارآفرینی است.

ما معتقدیم دانشجویان باید علاوه بر دانش تخصصی، به مهارت‌های نوین اقتصاد دیجیتال نیز مجهز شوند تا بتوانند در بازارهای رقابتی امروز نقش‌آفرینی کنند.

به برخی اقدامات اجرایی اخیر این معاونت نیز اشاره کنید.

در ماه‌های اخیر برنامه‌های متعددی در دستور کار قرار گرفته است. از جمله برگزاری نمایشگاه بین‌المللی صنایع‌دستی در استانبول ترکیه با مسئولیت دکتر حسن توکلی، برگزاری نشست‌های تخصصی بین‌المللی‌سازی با مشارکت اتاق‌های بازرگانی و اصناف و همچنین بررسی اجرای ۲۰ پروژه اقتصاد پایا و پویا که از سال ۱۳۹۲ مطرح شده اما تاکنون به مرحله اجرا نرسیده است.

این پروژه‌ها با همکاری صاحب‌نظران و کارشناسان حوزه اقتصاد در حال بازنگری و بررسی هستند تا زمینه اجرای عملیاتی آن‌ها فراهم شود.

چه افرادی در دبیرخانه اقتصادی اتحادیه همکاری دارند؟

خوشبختانه جمعی از متخصصان، مدیران و دلسوزان حوزه اقتصاد و توسعه در دبیرخانه اقتصاد و کارآفرینی اتحادیه حضور دارند. افرادی همچون دکتر محمد اسدسالک یوسفی، دکتر مرتضی آبدار، استاد پورسلطان، مهندس محسن زوار و استاد محمدملکی تبریزی از جمله چهره‌هایی هستند که با رویکردی مسئله‌محور و نتیجه‌گرا در پیشبرد برنامه‌ها نقش‌آفرینی می‌کنند.

سخن پایانی؟

دبیرخانه اقتصاد و کارآفرینی اتحادیه دانشگاه‌های منطقه قفقاز آماده دریافت ایده‌ها، طرح‌ها و پیشنهادهای کاربردی در حوزه کسب‌وکار، نوآوری و توسعه اقتصادی است.

اعتقاد ما این است که دانشگاه‌ها باید به موتور محرک توسعه اقتصادی و اجتماعی تبدیل شوند و این هدف تنها از طریق هم‌افزایی میان دانشگاه، صنعت، سرمایه‌گذاران و نخبگان امکان‌پذیر خواهد بود. امیدواریم با همکاری همه صاحب‌نظران، بتوانیم گام‌های مؤثری در مسیر توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و کارآفرینی منطقه برداریم.