آزادراه تبریز –زنجان، پایان یک ناکارآمدی مزمن؟

به گزارش آذربایجان آنلاین، آزادراه پیامبر اعظم(ص) در مسیر تبریز _ زنجان فقط یک جاده بین استانی نیست؛ این مسیر بخشی از کریدور ترانزیتی شرق به غرب کشور محسوب می‌شود که استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و حتی مرزهای بازرگان و نوردوز را به مرکز کشور متصل می‌کند. روزانه هزاران کامیون و خودرو سواری از این محور عبور می‌کنند و هرگونه اختلال در آن مستقیماً بر اقتصاد شمال‌غرب کشور اثر می‌گذارد.

در سال‌های گذشته وضعیت نامناسب آسفالت، فرسودگی بخشی از مسیر، ناهمواری‌های متعدد و گلایه‌های مکرر رانندگان، این آزادراه را به یکی از پرانتقادترین محورهای کشور تبدیل کرده بود. بسیاری از کاربران جاده‌ای معتقد بودند کیفیت مسیر با عوارض پرداختی تناسب ندارد و روند رسیدگی به مشکلات نیز کند پیش می‌رود.

اکنون با واگذاری رسمی آزادراه به سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای، امیدها برای بهبود شرایط افزایش یافته است. اصغر اسماعیلی، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان زنجان اعلام کرده که تنها پس از تحویل محور به این سازمان، عملیات بهسازی اضطراری ۶ کیلومتر از مسیر آغاز شده و اصلاح نقاط بحرانی در اولویت قرار گرفته است.

به گفته اسماعیلی، بخش مهمی از مشکلات فعلی ناشی از سال‌های گذشته و دوره مدیریت شرکت آزادراه‌های کشور بوده است. وی تأکید کرده که ناهمواری‌های گسترده ایجاد شده در محور، موجب نارضایتی جدی کاربران شده بود و سازمان راهداری قصد دارد با افزایش اکیپ‌های عملیاتی و استفاده حداکثری از فصل کاری، روند بازسازی را تسریع کند.

ابعاد پروژه نیز قابل توجه است. حدود ۱۹۰ کیلومتر از آزادراه زنجان–تبریز در حوزه استحفاظی استان زنجان قرار دارد و در مجموع نزدیک به ۲۹۰ کیلومتر از مسیر در دو استان زنجان و آذربایجان شرقی امتداد یافته است. همین گستردگی باعث شده هزینه نگهداری و بهسازی این آزادراه به یکی از چالش‌های اصلی متولیان تبدیل شود.

در همین زمینه، محمدی معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار آذربایجان‌ شرقی نیز با اشاره به اهمیت این محور گفته است: «موضوع بازسازی و بهسازی آزادراه پیامبر اعظم(ص) فوری‌ترین اولویت کاری اداره‌کل راهداری است.» وی با اشاره به اینکه ۱۹۲ کیلومتر از مسیر در آذربایجان شرقی و حدود ۱۰۰ کیلومتر آن در استان زنجان قرار دارد، ابراز امیدواری کرده که با تلاش‌های جدید، آزادراهی در شأن مردم منطقه ایجاد شود.

اما مسئله فقط آسفالت و نگهداری نیست. آزادراه تبریز _ زنجان بخشی از مسیر ترانزیتی منتهی به مرزهای بین‌المللی شمال‌غرب کشور است. طبق آمارهای وزارت راه و شهرسازی، بخش قابل توجهی از صادرات و واردات زمینی ایران به سمت ترکیه و اروپا از محورهای متصل به این آزادراه انجام می‌شود. به همین دلیل هر ساعت تأخیر یا کاهش سرعت در این مسیر می‌تواند هزینه‌های لجستیکی و حمل‌ونقل را افزایش دهد.

کارشناسان حوزه حمل‌ونقل معتقدند کیفیت نامناسب زیرساخت‌های جاده‌ای مستقیماً بر هزینه حمل کالا اثر می‌گذارد. افزایش استهلاک خودروها، مصرف سوخت بیشتر، کاهش سرعت متوسط ناوگان و افزایش احتمال تصادفات از جمله پیامدهای مستقیم فرسودگی مسیر است. برآوردها نشان می‌دهد تنها چند دقیقه کاهش زمان سفر در محورهای پرتردد می‌تواند سالانه میلیاردها تومان صرفه‌جویی اقتصادی ایجاد کند.

با این حال چالش اصلی همچنان تأمین منابع مالی است. مدیرکل راهداری زنجان اعلام کرده بخشی از آینده این آزادراه باید از طریق جذب سرمایه‌گذار و مشارکت بخش خصوصی مدیریت شود. به گفته او، فراخوان واگذاری بخش‌هایی از محور به سرمایه‌گذاران منتشر شده تا نگهداری و مرمت آزادراه به شکلی پایدار دنبال شود.

انتصاب عبدالحسین علی‌اکبری به عنوان مدیرکل جدید راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای آذربایجان شرقی نیز از سوی مسئولان استانی به عنوان نشانه‌ای از توجه ویژه سازمان راهداری به وضعیت این محور ارزیابی شده است.

واگذاری آزادراه تبریز _ زنجان به سازمان راهداری را می‌توان مهم‌ترین تغییر مدیریتی این محور در سال‌های اخیر دانست؛ تغییری که اگر با تأمین اعتبار، جذب سرمایه‌گذار و اجرای مستمر طرح‌های بهسازی همراه شود، می‌تواند یکی از مهم‌ترین شاهراه‌های اقتصادی کشور را از وضعیت فرسودگی خارج کند.

اما اگر این تصمیم صرفاً در حد جابه‌جایی متولی باقی بماند، نارضایتی‌های قدیمی دوباره بازخواهد گشت. اکنون نگاه هزاران راننده، مسافر و فعال اقتصادی شمال‌غرب کشور به این پرسش دوخته شده است که آیا این بار وعده احیای این آزادراه به نتیجه خواهد رسید یا خیر؟