از «رفع فیلترینگ» تا «اینترنت طبقاتی»؛ چه بر سر وعده‌های دولت آمد؟

اقتصاد دیجیتال ایران، در این ۶۸ روز، هزینه‌ای سنگین پرداخت کرده است. کسب‌وکارهایی که سال‌ها برای جذب مخاطب و ایجاد بازار تلاش کرده بودند، ناگهان با دیواری به نام عدم دسترسی مواجه شدند. برای بسیاری، این فقط کاهش فروش نبود؛ بلکه از دست رفتن اعتماد مشتری و حذف تدریجی از بازار بود. در دنیای رقابتی امروز، وقفه‌ای چندماهه می‌تواند به معنای پایان یک مسیر باشد.

اما آنچه این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند، شکل‌گیری تدریجی نوعی اینترنت طبقاتی است. مفاهیمی مانند اینترنت پرو یا خط سفید عملاً به این معناست که دسترسی آزاد و پایدار، از یک حق عمومی به یک امتیاز محدود تبدیل شده است. امتیازی که در اختیار گروهی خاص قرار می‌گیرد، در حالی که اکثریت مردم باید با اینترنتی محدود، ناپایدار و پرهزینه کنار بیایند.

این رویکرد، تنها یک مسئله فنی یا مدیریتی نیست؛ بلکه پیامدهای اجتماعی عمیقی دارد. وقتی دسترسی به اطلاعات و ارتباطات، که امروز یکی از پایه‌های زندگی مدرن است، به‌صورت نابرابر توزیع شود، شکاف اجتماعی نیز عمیق‌تر خواهد شد. در چنین شرایطی، احساس تبعیض جایگزین اعتماد می‌شود و این، هزینه‌ای به‌مراتب سنگین‌تر از اختلال‌های مقطعی است.

از سوی دیگر، گزارش‌های نهادهایی مانند NetBlocks نشان می‌دهد که این محدودیت‌ها نه کوتاه‌مدت بوده و نه صرفاً واکنشی؛ بلکه به یک روند طولانی تبدیل شده است. روندی که اگر بازنگری نشود، می‌تواند آینده اقتصاد دیجیتال ایران را با چالش‌های جدی‌تری مواجه کند.

مسئله اصلی اینجاست: اگر شرایط جنگی دیگر توجیه‌کننده نیست، چه منطقی پشت تداوم این وضعیت قرار دارد؟ پاسخ به این سؤال، برای میلیون‌ها کاربر و هزاران کسب‌وکار، اهمیت حیاتی دارد. اینترنت، دیگر یک ابزار لوکس نیست؛ زیرساختی است که نبود یا محدودیت آن، مستقیماً بر معیشت، آموزش و ارتباطات مردم اثر می‌گذارد.

ادامه این مسیر، اگر به سمت دسترسی گزینشی و طبقاتی پیش برود، نه‌تنها مسئله را حل نمی‌کند، بلکه آن را به یک بحران ساختاری تبدیل خواهد کرد؛ بحرانی که خروج از آن، به‌مراتب دشوارتر از بازگشت به یک اینترنت آزاد و برابر است.