تل‌آویو نگران توافق احتمالی با تهران؛ فشار اسرائیل برای سخت‌تر شدن موضع آمریکا

به گزارش آذربایجان آنلاین، رسانه‌های عبری‌زبان اظهار داده‌اند دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به بنیامین نتانیاهو اطمینان داده است که واشنگتن در موضوع اورانیوم غنی‌شده ایران امتیازی به تهران نخواهد داد. کانال ۱۳ اسرائیل به نقل از یک مقام اسرائیلی اعلام کرد تل‌آویو روند تصمیم‌گیری آمریکا درباره ایران را به‌صورت دائمی رصد می‌کند و ارتش اسرائیل و موساد نیز در جلسات خود با نتانیاهو، بر ادامه فشار و حفظ رویکرد تهاجمی علیه ایران تأکید کرده‌اند.

اهمیت این گزارش بیش از آنکه در خودِ ادعا باشد، در زمان انتشار آن است. طی روزهای اخیر، هم ترامپ و هم برخی رسانه‌های آمریکایی از پیشرفت نسبی گفت‌وگوها با ایران سخن گفته‌اند و حتی پروژه موسوم به «فریدام» که برای هدایت کشتی‌ها در تنگه هرمز آغاز شده بود، به‌طور موقت متوقف شد؛ اقدامی که کاخ سفید دلیل آن را پیشرفت در مسیر توافق عنوان کرد.

ترامپ چهارشنبه گذشته در جمع خبرنگاران گفته بود: «گفت‌وگوها با ایران بسیار خوب پیش می‌رود و احتمال رسیدن به توافق بالا است.» او همچنین تأکید کرده بود واشنگتن به‌زودی پاسخ تهران را به پیشنهاد آمریکا برای پایان جنگ دریافت خواهد کرد.

همین مسئله نشان می‌دهد بخشی از محافل سیاسی و امنیتی اسرائیل نگران آن هستند که آمریکا در نهایت به سمت نوعی تفاهم با تهران حرکت کند؛ تفاهمی که می‌تواند فضای جنگی و فشار حداکثری علیه ایران را تعدیل کند.

در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، نیز در نشست خبری اخیر خود با اشاره به مواضع آمریکا گفته بود: «عادت آمریکا به زیاده‌خواهی و مطالبات نامحدود تمامی ندارد.» او تأکید کرده بود ایران در شرایط فعلی تنها بر «توقف کامل جنگ» تمرکز دارد و درباره موضوعات دیگر پس از پایان درگیری تصمیم‌گیری خواهد شد.

این مواضع نشان می‌دهد تهران تلاش دارد مذاکرات احتمالی را از موضع حفظ خطوط قرمز و بدون پذیرش فشار مستقیم دنبال کند؛ مسئله‌ای که خود یکی از دلایل نگرانی تل‌آویو از روند تحولات اخیر است.

بر اساس گزارش رسانه‌های اسرائیلی، مقام‌های امنیتی تل‌آویو معتقدند شرایط فعلی باید به اهرمی برای فشار بیشتر بر ایران تبدیل شود. اما در سوی مقابل، واقعیت میدانی نشان داده برخلاف برخی برآوردهای اولیه، نه فشار نظامی و نه محاصره دریایی نتوانسته ایران را از مواضع راهبردی خود عقب براند.

در همین چارچوب، تعلیق موقت پروژه فریدام و ادامه مذاکرات غیرمستقیم، از نگاه بسیاری از تحلیلگران نشانه‌ای است از اینکه واشنگتن نیز به محدودیت‌های گزینه نظامی و هزینه‌های بالای ادامه تنش در منطقه واقف شده است.

رسانه آکسیوس پیش‌تر گزارش داده بود واشنگتن در حال بررسی یک تفاهم‌نامه اولیه برای پایان جنگ و ورود به مرحله جدیدی از گفت‌وگوهاست. بر اساس این گزارش، موضوعاتی مانند تنگه هرمز، کاهش تنش دریایی و چارچوب مذاکرات هسته‌ای در دستور کار قرار گرفته‌اند.

در چنین فضایی، تل‌آویو تلاش می‌کند پرونده اورانیوم را به محور اصلی مذاکرات تبدیل کند و هم‌زمان فضای سیاسی آمریکا را به سمت سخت‌گیری بیشتر سوق دهد. این رویکرد در واقع ادامه همان سیاست قدیمی اسرائیل است؛ یعنی جلوگیری از هر توافقی که بتواند موقعیت منطقه‌ای ایران را تثبیت کند یا فضای تقابل را کاهش دهد.

نتانیاهو طی ماه‌های گذشته بارها مدعی شده بود هرگونه توافق با ایران باید شامل محدودیت‌های کامل و بلندمدت باشد. هم‌زمان، رسانه‌های اسرائیلی نیز تلاش کرده‌اند این تصویر را القا کنند که هرگونه عقب‌نشینی آمریکا در مذاکرات، به معنای «امتیاز دادن» به تهران است.

اما آنچه در عمل مشاهده می‌شود، متفاوت از این روایت‌هاست. ایران طی ماه‌های اخیر، با وجود فشار نظامی، تحریم، جنگ روانی و تنش‌های منطقه‌ای، همچنان توانسته نقش تعیین‌کننده خود در معادلات خلیج فارس و پرونده هرمز را حفظ کند؛ موضوعی که حتی رسانه‌های غربی نیز به آن اذعان کرده‌اند.

علی خضریان، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز اخیراً با اشاره به تحرکات برخی بازیگران منطقه‌ای گفته بود: «جمهوری اسلامی ایران در برابر هرگونه اقدام علیه امنیت و منافع ملی خود واکنش متناسب و قاطع نشان خواهد داد.» این مواضع در کنار هشدارهای مکرر مقام‌های نظامی و سیاسی ایران، نشان می‌دهد تهران تلاش دارد پیام روشنی درباره حفظ موازنه بازدارندگی در منطقه ارسال کند.

واقعیت این است که اگر فشارهای نظامی و اقتصادی نتیجه مورد انتظار واشنگتن و تل‌آویو را داده بود، امروز نیازی به این حجم از تلاش برای اثرگذاری بر روند مذاکرات وجود نداشت. همین حساسیت اسرائیل نسبت به احتمال توافق، نشان می‌دهد تل‌آویو نگران تغییر مسیر بحران و کاهش فضای تقابل مستقیم با ایران است.

از منظر تحلیلی، بخشی از ادبیات رسانه‌های عبری را باید در چارچوب جنگ روانی و فشار سیاسی ارزیابی کرد. وقتی رسانه‌های اسرائیلی از «تعهد ترامپ» یا «لزوم فرصت‌سازی علیه ایران» سخن می‌گویند، در واقع تلاش می‌کنند هم بر فضای داخلی آمریکا اثر بگذارند و هم هزینه سیاسی هرگونه توافق احتمالی با تهران را افزایش دهند.

در عین حال، واشنگتن نیز در وضعیت پیچیده‌ای قرار دارد. از یک سو، آمریکا نمی‌خواهد متهم به عقب‌نشینی در برابر ایران شود و از سوی دیگر، ادامه بحران در هرمز، افزایش قیمت انرژی و ناامنی منطقه‌ای، فشار قابل توجهی بر اقتصاد جهانی و متحدان آمریکا وارد کرده است.

همین مسئله باعث شده کاخ سفید ناچار شود هم‌زمان دو مسیر متضاد را دنبال کند؛ حفظ ادبیات فشار در ظاهر، و ادامه مسیر مذاکره در پشت‌صحنه.

در این میان، آنچه بیش از همه برای تل‌آویو نگران‌کننده به نظر می‌رسد، این است که ایران با وجود جنگ تحمیلی، همچنان یکی از بازیگران اصلی و غیرقابل حذف معادلات منطقه باقی مانده است. به همین دلیل، اسرائیل تلاش می‌کند از طریق فشار رسانه‌ای و امنیتی، مسیر هرگونه کاهش تنش را دشوارتر کند.

از منظر منطقه‌ای نیز ادامه این وضعیت می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد. هرگونه تشدید دوباره درگیری، مستقیماً بر بازار انرژی، امنیت خلیج فارس، تجارت دریایی و اقتصاد جهانی اثر خواهد گذاشت. به همین دلیل، بسیاری از بازیگران منطقه‌ای نیز ترجیح می‌دهند بحران به سمت کنترل تنش حرکت کند، نه گسترش درگیری.

گزارش رسانه‌های عبری درباره تعهد ترامپ به نتانیاهو، بیش از آنکه نشانه تثبیت یک تصمیم قطعی باشد، بیانگر نگرانی اسرائیل از روند تحولات اخیر و احتمال شکل‌گیری نوعی تفاهم میان تهران و واشنگتن است.

تل‌آویو تلاش می‌کند فضای تقابل را حفظ کند و پرونده هسته‌ای را به اهرم فشار دائمی تبدیل سازد، اما واقعیت تحولات منطقه نشان داده ایران، با وجود فشارهای سنگین سیاسی، اقتصادی و نظامی، همچنان یکی از تعیین‌کننده‌ترین بازیگران معادلات خاورمیانه باقی مانده و حذف یا نادیده گرفتن آن در هیچ سناریویی ممکن نیست.