دعوا بر سر ایران به بالاترین سطح رسید؛ خشم نتانیاهو از چرخش ترامپ به سمت توافق

به گزارش آذربایجان آنلاین، پایگاه خبری آکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داد تماس تلفنی اخیر میان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، درباره مذاکرات با ایران، به یکی از دشوارترین و پرتنش‌ترین گفت‌وگوهای ماه‌های اخیر میان دو طرف تبدیل شده است.

بر اساس این گزارش، نتانیاهو پس از این تماس به‌شدت خشمگین بوده و اختلافات میان واشنگتن و تل‌آویو بر سر نحوه مواجهه با ایران، بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است.

منابع مطلع گفته‌اند ترامپ در این تماس به نتانیاهو اطلاع داده که میانجی‌ها در حال تدوین نسخه تازه‌ای از توافق میان ایران و آمریکا هستند؛ توافقی که در صورت نهایی شدن، می‌تواند به پایان رسمی جنگ و آغاز یک دوره ۳۰ روزه مذاکره درباره برنامه هسته‌ای ایران و بازگشایی تنگه هرمز منجر شود.

اما این رویکرد، دقیقاً همان نقطه‌ای است که با محاسبات تل‌آویو در تضاد قرار دارد.

طبق گزارش آکسیوس، نتانیاهو معتقد است شرایط فعلی بهترین فرصت برای ادامه فشار نظامی و تضعیف بیشتر زیرساخت‌های راهبردی جمهوری اسلامی است و نباید این روند با یک توافق موقت متوقف شود.

در مقابل، ترامپ همچنان تصور می‌کند امکان رسیدن به توافقی وجود دارد که هم مانع تشدید بحران شود و هم آمریکا را از گرفتار شدن در یک جنگ فرسایشی جدید نجات دهد.

با این حال، منابع آمریکایی تأکید کرده‌اند ترامپ هم‌زمان به اسرائیل اطمینان داده در صورت شکست مذاکرات، گزینه نظامی همچنان روی میز باقی خواهد ماند.

اهمیت این اختلاف در آن است که برای نخستین بار پس از آغاز جنگ، شکاف راهبردی میان آمریکا و اسرائیل درباره آینده تقابل با ایران تا این اندازه علنی شده است.

در ماه‌های ابتدایی بحران، واشنگتن و تل‌آویو تقریباً با ادبیاتی مشترک درباره «افزایش فشار حداکثری» علیه ایران سخن می‌گفتند، اما اکنون نشانه‌های واضحی از تفاوت محاسبات دو طرف دیده می‌شود.

اسرائیل همچنان ایران را یک تهدید بلندمدت و ساختاری برای امنیت خود می‌داند و بخشی از جریان سیاسی و امنیتی تل‌آویو معتقدند هرگونه توقف جنگ، فرصت بازسازی و بازیابی توان را در اختیار تهران قرار خواهد داد.

اما در آمریکا، وضعیت متفاوت است.

افزایش قیمت جهانی نفت، نگرانی از بحران در تنگه هرمز، فشار تورمی، هزینه‌های نظامی و ترس از کشیده‌شدن آمریکا به یک جنگ گسترده در خاورمیانه، باعث شده بخشی از ساختار سیاسی واشنگتن نسبت به ادامه درگیری با ایران محتاط‌تر شود.

روزنامه واشنگتن‌پست اخیراً گزارش داده بود ارزیابی غالب در محافل امنیتی آمریکا این است که هیچ‌یک از گزینه‌های نظامی علیه ایران، راه‌حلی سریع، کم‌هزینه و قابل کنترل محسوب نمی‌شود.

این روزنامه هشدار داده بود هرگونه جنگ گسترده با ایران می‌تواند آمریکا را وارد بحرانی طولانی و فرسایشی کند که تبعات آن فراتر از خاورمیانه خواهد رفت.

هم‌زمان، سنای آمریکا نیز در اقدامی کم‌سابقه، طرحی را پیش برد که بر اساس آن ترامپ برای ادامه هرگونه اقدام نظامی علیه ایران نیازمند مجوز کنگره خواهد بود؛ اقدامی که نشان‌دهنده افزایش شکاف داخلی در واشنگتن درباره جنگ است.

از سوی دیگر، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز طی روزهای اخیر آشکارا تلاش کرده نگرانی‌ها درباره ورود آمریکا به «جنگی بی‌پایان» را کاهش دهد؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد کاخ سفید نسبت به واکنش افکار عمومی آمریکا نیز نگران شده است.

در همین حال، آکسیوس گزارش داده پاکستان، قطر، عربستان سعودی، ترکیه و مصر طی روزهای اخیر تحرکات دیپلماتیک گسترده‌ای را برای کاهش تنش میان تهران و واشنگتن آغاز کرده‌اند.

بر اساس این گزارش، قطر نسخه تازه‌ای از پیشنهاد توافق را به دو طرف ارائه داده و وزیر کشور پاکستان نیز طی کمتر از یک هفته، دو بار به تهران سفر کرده است.

منابع آگاه گفته‌اند مذاکرات فعلی بیشتر بر دو محور متمرکز است؛ نخست دریافت تعهدات روشن‌تر درباره برنامه هسته‌ای ایران و دوم تعیین سازوکار آزادسازی تدریجی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران.

با این حال، هنوز مشخص نیست تهران حاضر به پذیرش نسخه جدید توافق باشد یا خیر.

در واقع، جمهوری اسلامی ایران تلاش می‌کند ضمن حفظ مسیر دیپلماسی، این تصویر را ایجاد نکند که تحت فشار نظامی یا اقتصادی حاضر به عقب‌نشینی شده است.

در همین چارچوب، علی‌اکبر احمدیان، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اخیراً تأکید کرده بود:
«جمهوری اسلامی ایران تحت فشار و تهدید از حقوق ملت ایران عقب‌نشینی نخواهد کرد و برای هر سناریویی آمادگی کامل دارد.»

محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، نیز گفته بود:
«فعالیت‌های هسته‌ای ایران متوقف‌شدنی نیست و برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای کشور بر اساس نیازهای ملی ادامه پیدا می‌کند.»

این مواضع نشان می‌دهد تهران تلاش می‌کند هم‌زمان دو مسیر را حفظ کند؛ از یک‌سو جلوگیری از بازگشت به جنگ فراگیر و از سوی دیگر، حفظ موقعیت بازدارندگی و امتیازهای راهبردی خود در مذاکرات.

از منظر منطقه‌ای نیز مسئله تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین محورهای بحران باقی مانده است.

به همین دلیل، بخشی از تلاش‌های میانجی‌ها اکنون بر ایجاد سازوکاری متمرکز شده که هم از تشدید دوباره جنگ جلوگیری کند و هم امنیت انرژی و تجارت جهانی را حفظ کند.

در چنین فضایی، عصبانیت نتانیاهو از تماس با ترامپ را باید نشانه‌ای از نگرانی عمیق تل‌آویو نسبت به تغییر تدریجی رویکرد واشنگتن دانست.

اسرائیل نگران است آمریکا در نهایت به سمت توافقی حرکت کند که اگرچه ممکن است جنگ را متوقف کند، اما از نگاه تل‌آویو، به معنای باقی ماندن ایران به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای تأثیرگذار خواهد بود.

جمع‌بندی تحولات اخیر نشان می‌دهد بحران ایران وارد مرحله‌ای شده که دیگر فقط میدان نبرد یا مذاکره نیست، بلکه به صحنه اختلافات راهبردی میان متحدان غربی نیز تبدیل شده است. در حالی که اسرائیل همچنان به‌دنبال تداوم فشار و تقابل است، آمریکا بیش از گذشته نگران هزینه‌های یک جنگ فرسایشی و غیرقابل کنترل شده؛ شکافی که می‌تواند مسیر آینده بحران، مذاکرات و حتی معادلات امنیتی خاورمیانه را تغییر دهد.