رایزنی ایران و عمان برای باز کردن گره هرمز

به گزارش آذربایجان آنلاین، در روزهای اخیر گزارش‌هایی از ادامه مذاکرات میان ایران و عمان درباره موضوع تنگه هرمز و امنیت کشتیرانی منتشر شده است. بر اساس این گزارش‌ها، رایزنی‌ها در سطوح مختلف سیاسی و فنی ادامه دارد و اگرچه فضای گفت‌وگوها مثبت ارزیابی شده، اما هنوز از دستیابی به توافق نهایی سخنی به میان نیامده است.
همزمان برخی گزارش‌ها مدعی شده‌اند که کاهش موقت برخی تحرکات نظامی در منطقه با هدف فراهم شدن فضای مناسب برای ادامه گفت‌وگوها صورت گرفته است؛ ادعایی که تاکنون از سوی مراجع رسمی ذی‌ربط به صورت مستقل تأیید نشده است.
در همین حال، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، تأیید کرد که دو طرف چندین دور مذاکره بین معاونان وزرای امور خارجه خود در تهران برگزار کرده‌اند.
بقایی گفت: «این گفتگوها بر تبادل نظر در مورد اصول مشترک و سازوکارهای اجرایی برای تضمین ناوبری ایمن از طریق تنگه هرمز، ضمن احترام به حاکمیت دو کشور ساحلی، متمرکز بود.»
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران همچنین مذاکرات را مثبت ارزیابی کرد و گفت: «هیئت عمانی عصر روز ۲۵ ژوئیه تهران را ترک کرد، اما رایزنی‌ها در سطوح فنی و سیاسی بین دو طرف ادامه دارد.»
از سوی دیگر، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز درباره احتمال توافق با ایران اظهار داشت: «ایران دوست دارد توافق کند.»
وی در ادامه افزود: «فکر نمی‌کنم آنها هنوز آماده باشند، اما حاضرم به پیشنهادهایشان گوش کنم.»
دیپلماسی در کنار بازدارندگی
تحولات ماه‌های اخیر نشان می‌دهد پرونده تنگه هرمز دیگر صرفاً یک موضوع امنیتی یا نظامی نیست، بلکه به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی جهان تبدیل شده است. این آبراه که بخش قابل توجهی از تجارت انرژی جهان از آن عبور می‌کند، اکنون به نقطه تلاقی منافع قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای بدل شده است.
در چنین شرایطی، هرگونه پیشرفت در گفت‌وگوهای سیاسی می‌تواند بخشی از نگرانی‌های بازارهای جهانی انرژی را کاهش دهد، اما استمرار فضای بی‌اعتمادی میان بازیگران اصلی باعث شده است که حتی انتشار اخبار مثبت نیز نتواند نگرانی فعالان بازار و شرکت‌های کشتیرانی را به طور کامل برطرف کند.
از سوی دیگر، ادامه مذاکرات میان تهران و مسقط نشان می‌دهد عمان همچنان نقش سنتی خود را به عنوان یکی از مهم‌ترین کانال‌های ارتباطی در بحران‌های منطقه حفظ کرده است. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده هر زمان مسیرهای دیپلماتیک فعال بوده‌اند، احتمال کنترل بحران و جلوگیری از تشدید تنش‌ها افزایش یافته است.
در مقابل، ادامه حضور نظامی آمریکا در منطقه و تأکید واشنگتن بر حفظ امنیت خطوط کشتیرانی بیانگر آن است که معادلات امنیتی همچنان بخش جدایی‌ناپذیر این پرونده باقی خواهد ماند. همین مسئله موجب شده روند مذاکرات، بیش از هر زمان دیگری، تحت تأثیر تحولات میدانی قرار گیرد.
همچنین کاهش تردد برخی شناورها در تنگه هرمز و احتیاط شرکت‌های حمل‌ونقل دریایی نشان می‌دهد که بازار جهانی هنوز نسبت به آینده این آبراه اطمینان کامل ندارد و کوچک‌ترین تحول امنیتی می‌تواند آثار مستقیمی بر قیمت انرژی، بیمه حمل‌ونقل و تجارت بین‌المللی بر جای بگذارد.
آنچه امروز در تنگه هرمز جریان دارد، صرفاً یک مذاکره دوجانبه یا یک اختلاف سیاسی نیست؛ بلکه آزمونی برای سنجش میزان کارآمدی دیپلماسی در کنار بازدارندگی است. اگرچه گفت‌وگوها می‌تواند زمینه کاهش تنش‌ها را فراهم کند، اما موفقیت این مسیر به میزان اعتمادسازی میان طرف‌ها و پرهیز از اقدامات تنش‌زا وابسته خواهد بود. تا زمانی که توافقی پایدار شکل نگیرد، تنگه هرمز همچنان یکی از حساس‌ترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان باقی خواهد ماند؛ جایی که هر تحول سیاسی یا امنیتی، بازتابی فراتر از مرزهای منطقه خواهد داشت.