روز سرباز؛ سربازی سرمایه‌گذاری برای آینده است یا هدررفت جوانی؟

سربازی در ایران تنها یک تکلیف قانونی نیست؛ تجربه‌ای اجتماعی است که زندگی بخش بزرگی از مردان جوان کشور را مستقیماً تحت تأثیر قرار می‌دهد. زمان خدمت درست در دوره‌ای قرار می‌گیرد که بسیاری از جوانان در حال ساختن مسیر شغلی، ادامه تحصیل، ازدواج و رسیدن به استقلال اقتصادی هستند. به همین دلیل، کیفیت این دوره می‌تواند بر سال‌های بعد زندگی آنان نیز اثر بگذارد.

البته خدمت سربازی فقط روایت سختی نیست. برای بسیاری، نخستین تجربه جدی مسئولیت‌پذیری، نظم، استقلال و زندگی جمعی است. جوانانی از شهرها، قومیت‌ها و طبقات مختلف برای مدتی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و بخشی از مسئولیت دفاع و امنیت کشور را برعهده می‌گیرند؛ مسئولیتی که ارزش و احترام آن قابل انکار نیست.

اما احترام واقعی به سرباز تنها با برگزاری مراسم و انتشار پیام‌های تبریک محقق نمی‌شود.

احترام به سرباز یعنی ارزش زمان او را به رسمیت بشناسیم.

اگر جوانی ماه‌ها از مهم‌ترین دوره زندگی خود را در خدمت کشور می‌گذراند، منطقی است این دوره تا حد ممکن برای آینده او نیز سرمایه ایجاد کند؛ از آموزش مهارت‌های واقعی و قابل استفاده در بازار کار گرفته تا استفاده از تخصص تحصیلی سربازان، حمایت معیشتی مناسب، بیمه و فراهم کردن شرایطی که پایان خدمت به معنای بازگشت دوباره به نقطه صفر نباشد.

سربازی نباید دوره‌ای باشد که جوان فقط روزهای باقی‌مانده‌اش را روی تقویم خط بزند.

یک مهندس، تکنسین، پزشک، برنامه‌نویس، کارگر ماهر یا فارغ‌التحصیل دانشگاهی می‌تواند در جایگاهی خدمت کند که هم نیاز کشور را پاسخ دهد و هم دانش و مهارت خودش را از دست ندهد. هرچه میان توانایی سرباز و مسئولیتی که به او سپرده می‌شود فاصله بیشتر باشد، بخشی از سرمایه انسانی کشور عملاً بلااستفاده می‌ماند.

وجه دیگر ماجرا، معیشت است. سرباز نیز هزینه زندگی دارد. رفت‌وآمد، خوراک، پوشاک و نیازهای شخصی با یک پیام تبریک تأمین نمی‌شود. افزایش حقوق سربازان در سال‌های اخیر گامی مهم بوده، اما اصل مهم‌تر باید این باشد که شأن اقتصادی و اجتماعی کسی که در حال انجام خدمت عمومی است، همواره در سیاست‌گذاری‌ها دیده شود.

و البته نباید فراموش کرد که برخی سربازان خدمت خود را نه پشت میز، بلکه در پاسگاه‌های مرزی، مناطق دورافتاده و شرایط دشوار می‌گذرانند؛ کیلومترها دورتر از خانواده، در گرما و سرما و با مسئولیتی که مستقیماً با امنیت مردم گره خورده است. وقتی شهرها آرام‌اند و خانواده‌ها زندگی روزمره خود را ادامه می‌دهند، بخشی از این آرامش حاصل حضور کسانی است که شاید نامشان هیچ‌گاه در خبری نوشته نشود.

روز سرباز باید روز دیدن همین آدم‌ها باشد؛ نه فقط لباسشان.

جوانی که لباس سربازی می‌پوشد، پیش از هر چیز یک انسان با آرزو، استعداد و آینده است. ممکن است برای ازدواج برنامه داشته باشد، دنبال شغل باشد، بخواهد کسب‌وکاری راه بیندازد یا تحصیلش را ادامه دهد. خدمت به کشور نباید این آرزوها را متوقف کند؛ باید تا جای ممکن او را برای رسیدن به آنها آماده‌تر کند.

اگر سربازی ضرورت دفاعی و اجتماعی کشور است، حفظ کرامت سرباز نیز باید ضرورتی هم‌وزن آن باشد.

شاید بهترین تبریک در روز سرباز همین باشد که کاری کنیم وقتی جوانی پس از ماه‌ها خدمت لباس نظامی را کنار می‌گذارد، تنها چیزی که با خود به خانه می‌برد «کارت پایان خدمت» نباشد؛ مهارتی بیشتر، تجربه‌ای ارزشمندتر، خاطره‌ای محترمانه و احساسی روشن از این داشته باشد که بخشی از جوانی‌اش نه فقط گذشته، بلکه برای خودش و کشورش ارزش ساخته است.