شهرهای موشکی دوباره بیدار شدند؛ بازسازی سریع پایگاه‌های زیرزمینی پیام راهبردی تهران به واشنگتن و تل‌آویو

به گزارش آذربایجان آنلاین، شبکه سی‌ان‌ان با استناد به تحلیل تصاویر ماهواره‌ای شرکت ایرباس دیفنس گزارش داده است که جمهوری اسلامی ایران تنها چند هفته پس از آغاز آتش‌بس، عملیات گسترده بازسازی و بازگشایی پایگاه‌های موشکی زیرزمینی خود را آغاز کرده است.

بر اساس این گزارش، دست‌کم ۵۰ مسیر و ورودی مسدودشده در ۱۸ پایگاه موشکی زیرزمینی در نقاط مختلف کشور مجدداً بازگشایی شده یا در حال بازسازی است.

تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد ماشین‌آلات سنگین، بولدوزرها، کامیون‌های حمل نخاله و تجهیزات مهندسی در بسیاری از این مراکز مشغول فعالیت هستند و عملیات پاکسازی ورودی تونل‌ها و مسیرهای دسترسی با سرعت قابل توجهی ادامه دارد.

سی‌ان‌ان در گزارش خود یادآور شده است که بخش مهمی از حملات آمریکا و اسرائیل در جریان عملیات موسوم به «خشم حماسی» بر مسدودسازی ورودی شهرهای موشکی ایران متمرکز بود.

هدف از این راهبرد، نه لزوماً نابودی کامل تأسیسات زیرزمینی، بلکه محدود کردن دسترسی سریع به سامانه‌های موشکی، انبارها و سکوهای پرتاب عنوان شده بود.

با این حال، تصاویر جدید نشان می‌دهد بخش مهمی از این خسارت‌ها در حال ترمیم است و ایران تلاش می‌کند زیرساخت‌های راهبردی خود را در کوتاه‌ترین زمان ممکن به چرخه عملیاتی بازگرداند.

یکی از مهم‌ترین نکات این گزارش، تصاویر ثبت‌شده از یکی از مراکز موشکی در جنوب تبریز است که در آن فعالیت گسترده ماشین‌آلات عمرانی و عملیات پاکسازی در مقیاسی وسیع مشاهده می‌شود.

اگرچه مقام‌های نظامی جمهوری اسلامی تاکنون جزئیات رسمی درباره این عملیات بازسازی منتشر نکرده‌اند، اما انتشار این تصاویر در رسانه‌های غربی بازتاب گسترده‌ای پیدا کرده است.

اهمیت این تحولات زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم شهرهای موشکی زیرزمینی طی دو دهه گذشته به یکی از مهم‌ترین ارکان بازدارندگی دفاعی ایران تبدیل شده‌اند.

این مراکز صرفاً انبار نگهداری موشک نیستند، بلکه بخشی از شبکه پیچیده فرماندهی، پشتیبانی، ذخیره‌سازی و آماده‌سازی سامانه‌های موشکی کشور را تشکیل می‌دهند.

به همین دلیل، در سال‌های اخیر بارها در محاسبات نظامی آمریکا و اسرائیل به‌عنوان یکی از دشوارترین اهداف راهبردی شناخته شده‌اند.

کارشناسان نظامی معتقدند فلسفه ایجاد این شهرهای زیرزمینی بر پایه افزایش بقاپذیری توان موشکی ایران در شرایط جنگی شکل گرفته است.

به عبارت دیگر، حتی اگر بخشی از زیرساخت‌های سطحی آسیب ببیند، بخش قابل توجهی از توان عملیاتی در اعماق زمین حفظ می‌شود و امکان بازیابی سریع آن وجود دارد.

گزارش اخیر سی‌ان‌ان نیز تا حد زیادی همین واقعیت را تأیید می‌کند.

زیرا اگر هدف اصلی حملات، خارج کردن طولانی‌مدت این مراکز از مدار عملیاتی بوده باشد، سرعت بازسازی فعلی نشان می‌دهد تحقق چنین هدفی دست‌کم با دشواری‌های جدی مواجه شده است.

از منظر راهبردی، بازسازی سریع پایگاه‌های موشکی تنها یک اقدام مهندسی نیست، بلکه بخشی از نمایش توان بازیابی جمهوری اسلامی محسوب می‌شود.

در جنگ‌های مدرن، صرفاً قدرت تخریب اهمیت ندارد؛ بلکه توان ترمیم، بازسازی و بازگشت سریع به چرخه عملیاتی نیز به یکی از شاخص‌های اصلی قدرت نظامی تبدیل شده است.

تجربه جنگ‌های بزرگ در دهه‌های اخیر نشان داده کشورهایی که قادرند زیرساخت‌های آسیب‌دیده خود را در مدت کوتاهی احیا کنند، در عمل بخش مهمی از اهداف دشمن را خنثی می‌کنند.

به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند آنچه امروز در پایگاه‌های موشکی ایران در حال وقوع است، تنها بازسازی چند تونل یا مسیر دسترسی نیست؛ بلکه بازگرداندن بخشی از ظرفیت بازدارندگی کشور به وضعیت پیش از حملات است.

از سوی دیگر، انتشار این گزارش از سوی رسانه‌ای مانند سی‌ان‌ان نیز قابل توجه است.

رسانه‌های غربی در هفته‌های نخست پس از حملات، تمرکز زیادی بر میزان خسارات واردشده به زیرساخت‌های نظامی ایران داشتند، اما اکنون بخشی از همان رسانه‌ها از سرعت بازسازی و احیای این مراکز سخن می‌گویند.

این تغییر روایت، نشان می‌دهد ارزیابی‌ها درباره آثار بلندمدت حملات اولیه در حال بازنگری است.

برخی کارشناسان امنیتی غربی نیز معتقدند یکی از چالش‌های اصلی در مواجهه با زیرساخت‌های زیرزمینی ایران، همین توان بازیابی سریع است.

به باور آنان، حتی در صورت وارد شدن خسارت به ورودی‌ها و مسیرهای دسترسی، بازسازی این بخش‌ها در بسیاری از موارد آسان‌تر از نابودی کامل ساختارهای عمیق زیرزمینی است.

همین مسئله باعث شده موضوع شهرهای موشکی همچنان یکی از مهم‌ترین محورهای بحث در محافل نظامی آمریکا و اسرائیل باقی بماند.

در داخل ایران نیز طی سال‌های گذشته فرماندهان ارشد نظامی بارها بر توسعه توان موشکی و حفظ آمادگی دفاعی تأکید کرده‌اند.

سرلشکر محمد باقری رئیس ستاد کل نیروهای مسلح پیش‌تر اعلام کرده بود:
«توان دفاعی و موشکی کشور متناسب با تهدیدات توسعه خواهد یافت و هیچ‌گاه متوقف نخواهد شد.»

همچنین سردار امیرعلی حاجی‌زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه بارها تأکید کرده بود:
«شهرهای موشکی بخشی از قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی هستند و توسعه این زیرساخت‌ها ادامه خواهد داشت.»

در چنین شرایطی، بازسازی گسترده پایگاه‌های آسیب‌دیده را می‌توان در امتداد همین راهبرد ارزیابی کرد.

از منظر کلان‌تر، گزارش سی‌ان‌ان یک واقعیت مهم را نیز آشکار می‌کند؛ اینکه نبرد اصلی در بسیاری از منازعات جدید، تنها بر سر تخریب نیست، بلکه بر سر توان حفظ و بازسازی قدرت است.

اگر یک طرف بتواند زیرساخت‌های خود را با سرعت احیا کند، بخش مهمی از دستاوردهای طرف مقابل در میدان نظامی کاهش می‌یابد.

به همین دلیل، تصاویر ماهواره‌ای جدید فقط روایتگر عملیات عمرانی در چند پایگاه نظامی نیستند؛ آنها نشانه‌ای از رقابت مداوم میان قدرت تخریب و قدرت بازسازی در یکی از حساس‌ترین پرونده‌های امنیتی منطقه به شمار می‌روند.

آنچه از این تصاویر برمی‌آید، این است که جمهوری اسلامی تلاش دارد با سرعتی قابل توجه، زیرساخت‌های راهبردی خود را به وضعیت عملیاتی بازگرداند و این پیام را منتقل کند که حتی حملات سنگین نیز نتوانسته معادله بازدارندگی ایران را به‌طور کامل دگرگون کند.