شورای امنیت درباره ایران چه تصمیمی گرفت؟ از ادعای بازگشت تحریم‌ها تا مخالفت روسیه و چین

به گزارش آذربایجان آنلاین، جلسه توجیهی کمیته نظارت بر اجرای تحریم‌های مرتبط با قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت سازمان ملل متحد شامگاه سه‌شنبه به وقت تهران برگزار شد؛ نشستی که بار دیگر اختلاف عمیق میان اعضای دائم شورای امنیت بر سر پرونده هسته‌ای ایران و موضوع موسوم به «مکانیسم ماشه» را آشکار کرد.

بر اساس گزارش‌ها، آمریکا، فرانسه و بریتانیا بر این باورند که با فعال شدن مکانیسم بازگشت خودکار تحریم‌ها (اسنپ‌بک)، قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت از جمله قطعنامه ۱۷۳۷ دوباره اجرایی شده‌اند. در مقابل، ایران، روسیه و چین این ادعا را رد کرده و تأکید دارند با پایان اعتبار قطعنامه ۲۲۳۱ در مهرماه ۱۴۰۴، تمامی قطعنامه‌های قبلی شورای امنیت درباره برنامه هسته‌ای ایران نیز فاقد اعتبار شده‌اند.

نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد در واکنش به این نشست اعلام کرد که اساساً نهادی با عنوان «کمیته ۱۷۳۷» وجود خارجی ندارد و از نظر حقوقی نمی‌توان برای قطعنامه‌ای که اعتبار آن پایان یافته است، سازوکار اجرایی تعریف کرد.

نمایندگان روسیه و چین نیز در نشست یادشده با برگزاری جلسه مخالفت کردند. نماینده روسیه با انتقاد از رویکرد کشورهای غربی، تلاش برای احیای سازوکارهای مرتبط با قطعنامه‌های پیشین را مغایر با واقعیت‌های حقوقی موجود دانست و تأکید کرد هیچ مبنایی برای ادامه فعالیت کمیته ۱۷۳۷ وجود ندارد.

با وجود برخی گمانه‌زنی‌ها، نشست سه‌شنبه شب شورای امنیت به هیچ‌وجه با هدف تصویب تحریم‌های جدید علیه ایران برگزار نشده بود و هیچ قطعنامه یا مصوبه تازه‌ای نیز در آن به رأی گذاشته نشد. موضوع اصلی جلسه، بررسی روند اجرای تحریم‌هایی بود که ذیل قطعنامه ۱۷۳۷ در سال ۱۳۸۵ علیه ایران تصویب شده بود.

همچنین برخلاف برخی برداشت‌ها، روسیه و چین نیز موضوعی را وتو نکردند؛ زیرا اساساً قطعنامه‌ای برای رأی‌گیری وجود نداشت. رأی‌گیری انجام‌شده صرفاً جنبه آیین‌نامه‌ای و مربوط به ادامه روند برگزاری جلسه داشت و این‌گونه رأی‌گیری‌ها در شورای امنیت مشمول حق وتو نمی‌شوند.

کارشناسان معتقدند اختلاف حقوقی و سیاسی میان اعضای دائم شورای امنیت درباره اعتبار یا عدم اعتبار قطعنامه‌های پیشین مرتبط با ایران همچنان ادامه خواهد داشت. در شرایط کنونی، کشورهای غربی از بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سخن می‌گویند، در حالی که روسیه، چین و ایران این ادعا را فاقد وجاهت حقوقی می‌دانند.

به این ترتیب، پرونده موسوم به اسنپ‌بک همچنان یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف میان قدرت‌های جهانی درباره برنامه هسته‌ای ایران باقی مانده و چشم‌انداز روشنی برای پایان این مناقشه در شورای امنیت مشاهده نمی‌شود.