«هانتا ویروس» چقدر خطرناک است؟؛ از شایعات جهانی تا هشدار درباره بیماری مرگبار جوندگان

به گزارش آذربایجان آنلاین، طی روزهای اخیر انتشار خبر مرگ چند نفر در یک کشتی تفریحی در اقیانوس اطلس و تأیید دست‌کم یک مورد ابتلا به «هانتا ویروس» از سوی سازمان جهانی بهداشت، موج تازه‌ای از نگرانی و شایعه را درباره احتمال ظهور یک بحران ویروسی جدید در جهان ایجاد کرده است.

بر اساس گزارش‌ها، این کشتی با حدود ۱۵۰ مسافر از آرژانتین به سمت مجمع‌الجزایر دماغه سبز در حرکت بوده که چند نفر از سرنشینان آن دچار علائم شدید تنفسی شده‌اند. مقام‌های بهداشتی اعلام کرده‌اند سه نفر جان باخته‌اند و چند مورد مشکوک دیگر نیز تحت بررسی قرار دارند.

هم‌زمان، اسپانیا نیز اعلام کرده است برخی مسافران مشکوک به ابتلا به ویروس هانتا به بیمارستان نظامی منتقل شده‌اند تا تحت مراقبت و قرنطینه قرار بگیرند. مقام‌های این کشور گفته‌اند روند تخلیه کشتی با همکاری سازمان جهانی بهداشت و کمیسیون اروپا انجام شده است.

با وجود فضای سنگین رسانه‌ای و موج نگرانی در شبکه‌های اجتماعی، متخصصان بیماری‌های عفونی تأکید می‌کنند «هانتا ویروس» یک ویروس تازه یا ناشناخته نیست و دهه‌هاست در برخی نقاط جهان شناسایی شده است.

هانتا ویروس عمدتاً از طریق جوندگان، به‌ویژه موش‌ها، منتقل می‌شود. تماس با فضولات، ادرار یا بزاق جوندگان آلوده و حتی استنشاق ذرات آلوده در محیط‌های بسته، از اصلی‌ترین راه‌های انتقال بیماری به انسان محسوب می‌شود.

مینو محرز، متخصص بیماری‌های عفونی، در واکنش به نگرانی‌های اخیر گفته است: «ویروس هانتا مثل کووید نیست که فوری جهانگیر شود و مردم نگران باشند، چراکه سرایت انسان به انسان آن بسیار نادر است.» او همچنین تأکید کرده این بیماری تاکنون در ایران گزارش نشده است.

محرز در عین حال هشدار داده که بیماری می‌تواند بسیار شدید و مرگبار باشد و گفته است: «در صورت ابتلا، درصد مرگ آن بالا است.» به گفته او، علائم بیماری شباهت زیادی به آنفلوآنزا و کرونا دارد و مبتلایان معمولاً دچار تب، بدن‌درد، سرفه و تنگی نفس می‌شوند.

همین شباهت علائم یکی از دلایل نگرانی افکار عمومی است. بسیاری از افراد پس از تجربه همه‌گیری کرونا، نسبت به هر بیماری تنفسی جدید حساسیت بالایی پیدا کرده‌اند و انتشار خبر مرگ در کشتی تفریحی نیز این نگرانی‌ها را تشدید کرده است.

اما تفاوت مهم هانتا ویروس با کرونا در الگوی انتقال آن است. متخصصان تأکید دارند برخلاف کووید-۱۹، انتقال انسان به انسان در هانتا ویروس بسیار محدود و نادر است و اغلب موارد ابتلا به تماس مستقیم با جوندگان آلوده مربوط می‌شود.

مرکز کنترل بیماری‌های آمریکا نیز پیش‌تر اعلام کرده بود بیشتر گونه‌های هانتا ویروس از طریق انسان منتقل نمی‌شوند و اصلی‌ترین خطر، حضور در محیط‌های آلوده به فضولات جوندگان است.

هانتا ویروس در دهه ۹۰ میلادی در آمریکا توجه جهانی را جلب کرد؛ زمانی که مواردی از «سندرم ریوی هانتا» در ایالت‌های جنوب غربی آمریکا شناسایی شد. این بیماری می‌تواند به نارسایی شدید تنفسی منجر شود و در برخی موارد کشنده باشد.

بر اساس مطالعات پزشکی، نرخ مرگ‌ومیر برخی گونه‌های هانتا ویروس می‌تواند به ۳۰ تا ۴۰ درصد نیز برسد؛ موضوعی که باعث شده این بیماری در دسته عفونت‌های پرخطر قرار بگیرد.

با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند نباید هر خبر یا ادعایی درباره «ویروس جدید جهانی» بدون بررسی علمی پذیرفته شود. بخشی از مطالب منتشرشده در فضای مجازی درباره گسترش سریع هانتا ویروس یا تبدیل شدن آن به «کرونای جدید» هنوز پشتوانه علمی قطعی ندارد.

متخصصان می‌گویند برخلاف کرونا، هانتا ویروس نیازمند شرایط مشخصی برای انتقال است و عمدتاً در مناطقی که آلودگی جوندگان وجود دارد، خطر ایجاد می‌کند. به همین دلیل، کنترل بهداشت محیط و جلوگیری از تماس با فضولات موش‌ها مهم‌ترین راه پیشگیری محسوب می‌شود.

در ایران نیز مقام‌های بهداشتی تاکنون مورد رسمی ابتلا را تأیید نکرده‌اند، اما پزشکان توصیه می‌کنند افرادی که در محیط‌های آلوده به جوندگان حضور دارند و دچار تب، درد عضلانی و تنگی نفس می‌شوند، سریعاً به مراکز درمانی مراجعه کنند.

از منظر تحلیلی، موج جدید نگرانی‌ها درباره هانتا ویروس نشان می‌دهد جهان پس از تجربه تلخ کرونا، نسبت به هر تهدید عفونی بالقوه‌ای حساس‌تر شده است. در چنین فضایی، حتی انتشار چند خبر محدود می‌تواند به سرعت به موجی از  ترس عمومی تبدیل شود.

در عین حال، تجربه کرونا باعث شده نظام‌های سلامت جهانی اکنون با حساسیت و سرعت بیشتری نسبت به بیماری‌های عفونی واکنش نشان دهند؛ موضوعی که در ماجرای کشتی آلوده نیز دیده می‌شود. انتقال سریع بیماران، قرنطینه و همکاری چند کشور با سازمان جهانی بهداشت، نشان می‌دهد کشورها دیگر نمی‌خواهند خطر گسترش بیماری‌های ناشناخته را دست‌کم بگیرند.

اما متخصصان تأکید دارند در شرایط فعلی، مهم‌ترین مسئله «مدیریت علمی نگرانی‌ها» است. هانتا ویروس بیماری خطرناکی محسوب می‌شود، اما تاکنون شواهدی مبنی بر تبدیل شدن آن به یک همه‌گیری جهانی مشابه کرونا وجود ندارد.

جمع‌بندی کارشناسان این است که اگرچه هانتا ویروس می‌تواند کشنده باشد، اما به دلیل الگوی انتقال محدود، احتمال تبدیل شدن آن به بحرانی در ابعاد کووید-۱۹ پایین‌تر است. با این حال، رعایت اصول بهداشتی، کنترل جوندگان و مراقبت پزشکی سریع در صورت مشاهده علائم، همچنان مهم‌ترین ابزار مقابله با این بیماری به شمار می‌رود.