هر ساعت ۱۶ خانواده در ایران با سرطان روبه‌رو می‌شوند

به گزارش آذربایجان آنلاین، آنچه بیش از خود آمارها اهمیت دارد، روند رو به رشد ابتلا به سرطان در سال‌های اخیر است. افزایش امید به زندگی، تغییر الگوی تغذیه، آلودگی هوا، کم‌تحرکی، چاقی، مصرف دخانیات، استرس‌های مزمن، عوامل محیطی و افزایش سن جمعیت، همگی از عواملی هستند که کارشناسان آنها را در افزایش شمار مبتلایان مؤثر می‌دانند. به همین دلیل بسیاری از متخصصان معتقدند اگر سیاست‌های پیشگیرانه با سرعت بیشتری اجرا نشود، ایران در سال‌های آینده با موج بزرگ‌تری از بیماران سرطانی مواجه خواهد شد.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان علیرضا رئیسی، معاون وزارت بهداشت، این بود که ۴۰ درصد سرطان‌ها قابل پیشگیری هستند. این جمله شاید مهم‌ترین پیام این گزارش باشد؛ زیرا برخلاف تصور عمومی، همه سرطان‌ها سرنوشت محتوم یا نتیجه عوامل ژنتیکی نیستند. بخش قابل توجهی از موارد ابتلا به سبک زندگی، رفتارهای فردی و شرایط محیطی ارتباط دارد و می‌توان با مداخلات علمی از بروز آنها جلوگیری کرد.

دکتر علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، در همین زمینه تأکید کرده است:

«از هر ۱۰ مورد سرطان، چهار مورد با کاهش یا کنترل عوامل خطر قابل پیشگیری است.»

این اظهارنظر نشان می‌دهد سیاست‌گذاری در حوزه پیشگیری، می‌تواند هزاران خانواده را از هزینه‌های سنگین درمان، آسیب‌های روحی و مشکلات اقتصادی نجات دهد.

کارشناسان معتقدند افزایش آمار سرطان تنها یک بحران درمانی نیست، بلکه به سرعت به یک مسئله اقتصادی نیز تبدیل می‌شود. درمان بسیاری از سرطان‌ها نیازمند داروهای گران‌قیمت، تجهیزات پیشرفته، جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و مراقبت‌های طولانی‌مدت است. در چنین شرایطی، هرچه تعداد بیماران بیشتر شود، فشار بر بودجه نظام سلامت، شرکت‌های بیمه و همچنین هزینه‌های مستقیم خانوارها نیز افزایش خواهد یافت.

دکتر حسین قناعتی، رئیس پیشین دانشگاه علوم پزشکی تهران، درباره اهمیت تشخیص زودهنگام سرطان گفته است:

«تشخیص زودهنگام، مؤثرترین راه برای افزایش شانس درمان و کاهش هزینه‌های ناشی از سرطان است و باید غربالگری به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود.»

این دیدگاه نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در برنامه‌های غربالگری، نه‌تنها جان بیماران را نجات می‌دهد، بلکه از تحمیل هزینه‌های سنگین به نظام سلامت نیز جلوگیری می‌کند.

یکی دیگر از ابعاد نگران‌کننده این آمار، سهم بالای زنان از موارد جدید سرطان است. طبق اعلام وزارت بهداشت، نزدیک به نیمی از مبتلایان جدید را زنان تشکیل می‌دهند. این موضوع اهمیت توسعه برنامه‌های غربالگری سرطان پستان، دهانه رحم و آموزش عمومی درباره علائم هشداردهنده را دوچندان می‌کند؛ زیرا تشخیص بیماری در مراحل اولیه، نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت درمان دارد.

از سوی دیگر، تجربه کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد کاهش مصرف دخانیات، اصلاح الگوی تغذیه، افزایش فعالیت بدنی، کنترل وزن، کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده، واکسیناسیون علیه برخی ویروس‌های مرتبط با سرطان و انجام معاینات دوره‌ای، از مؤثرترین راهکارهای کاهش میزان ابتلا هستند. به همین دلیل، بسیاری از نظام‌های سلامت، تمرکز اصلی خود را از درمان به سمت پیشگیری و آموزش عمومی منتقل کرده‌اند.

دکتر تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، نیز در یکی از پیام‌های خود درباره سرطان تأکید کرده است:

«بخش بزرگی از سرطان‌ها با پیشگیری، تشخیص زودهنگام و دسترسی به درمان مناسب قابل کنترل هستند.»

این نگاه، همان مسیری است که بسیاری از کشورها برای کاهش بار سرطان در پیش گرفته‌اند؛ مسیری که بر آموزش، غربالگری و اصلاح سبک زندگی استوار است، نه صرفاً افزایش ظرفیت درمان.

با وجود این، یکی از چالش‌های مهم ایران، نابرابری در دسترسی به خدمات تشخیصی و درمانی است. در برخی مناطق، بیماران برای انجام آزمایش‌های تخصصی، تصویربرداری یا دریافت خدمات درمانی ناچار به سفر به شهرهای بزرگ هستند. این مسئله علاوه بر افزایش هزینه‌ها، گاهی موجب تأخیر در آغاز درمان می‌شود؛ عاملی که می‌تواند بر نتیجه درمان تأثیر مستقیم بگذارد.

در کنار این موارد، کارشناسان نسبت به کاهش سن ابتلا به برخی سرطان‌ها نیز هشدار می‌دهند. اگرچه افزایش امید به زندگی همچنان یکی از عوامل اصلی رشد آمار سرطان است، اما تغییر سبک زندگی و افزایش عوامل خطر باعث شده برخی انواع سرطان در سنین پایین‌تر نیز مشاهده شوند. این روند، ضرورت بازنگری در سیاست‌های آموزشی، تغذیه‌ای و بهداشتی را بیش از گذشته آشکار می‌کند.

در مجموع، آمار تازه وزارت بهداشت تنها بیانگر تعداد مبتلایان نیست؛ بلکه هشداری درباره آینده سلامت کشور است. وقتی هر ساعت ۱۶ خانواده با خبر ابتلای یکی از عزیزان خود به سرطان روبه‌رو می‌شوند، دیگر نمی‌توان این بیماری را صرفاً یک مسئله فردی دانست. کنترل سرطان، نیازمند یک برنامه ملی است که از آموزش در مدارس و اصلاح سبک زندگی آغاز شود، با گسترش غربالگری و تشخیص زودهنگام ادامه یابد و در نهایت با دسترسی عادلانه به خدمات درمانی تکمیل شود. در غیر این صورت، روند افزایشی سرطان می‌تواند در سال‌های آینده به یکی از پرهزینه‌ترین و پیچیده‌ترین چالش‌های نظام سلامت و اقتصاد کشور تبدیل شود.