سرطان سینه در ایران سیر صعودی در پیش گرفت

به گزارش آذربایجان آنلاین، بر اساس داده‌های نظام ثبت ملی سرطان ایران، نرخ بروز استانداردشده سرطان پستان در زنان طی حدود یک دهه از ۱۵.۹ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۰۳ به حدود ۳۲.۶ در سال ۲۰۱۵ افزایش یافته است؛ افزایشی که نشان‌دهنده رشد پایدار و معنادار بار این بیماری در کشور است. مطالعات اپیدمیولوژیک همچنین تأیید می‌کنند که سن بروز سرطان پستان در ایران نسبت به میانگین برخی کشورهای توسعه‌یافته پایین‌تر است و این موضوع بر شدت پیامدهای اجتماعی و اقتصادی بیماری می‌افزاید.

در سطح سیاست‌گذاری سلامت، وزارت بهداشت ایران افزایش آمار را حاصل ترکیبی از «افزایش واقعی بروز بیماری» و «بهبود نظام ثبت و تشخیص» می‌داند. دکتر حسین فرشیدی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، در اظهاراتی بر ضرورت توسعه برنامه‌های غربالگری سرطان‌های شایع تأکید کرده و آن را یکی از محورهای اصلی کاهش مرگ‌ومیر قابل پیشگیری دانسته است. در همین چارچوب، کارشناسان وزارت بهداشت تغییر سبک زندگی را از عوامل مهم در افزایش بروز بیماری معرفی می‌کنند.

در سطح قانون‌گذاری، اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس از جمله دکتر حسینعلی شهریاری، رئیس این کمیسیون، بارها نسبت به افزایش بار بیماری‌های غیرواگیر از جمله سرطان‌ها هشدار داده و بر لزوم تقویت نظام غربالگری و تأمین مالی پایدار برای درمان بیماران تأکید کرده‌اند. نمایندگان مجلس همچنین کمبود برنامه جامع غربالگری را یکی از ضعف‌های ساختاری نظام سلامت در مواجهه با سرطان پستان عنوان می‌کنند.

از منظر جامعه پزشکی، متخصصان انکولوژی مانند دکتر محمداسماعیل اکبری، رئیس مرکز تحقیقات سرطان، بر این باورند که تغییر الگوی زندگی، افزایش سن ازدواج و فرزندآوری، کاهش شیردهی، چاقی و کم‌تحرکی از عوامل مهم در افزایش بروز سرطان پستان در ایران هستند. او همچنین بر این نکته تأکید دارد که تشخیص زودهنگام می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش مرگ‌ومیر داشته باشد، اما زیرساخت‌های غربالگری در کشور هنوز به سطح مطلوب نرسیده است.

لازم به ذکر است که پزشکان گزارش می‌دهند که میانگین سن ابتلا در ایران نسبت به برخی کشورها پایین‌تر است و همین موضوع باعث می‌شود بار بیماری در سنین فعال زندگی زنان بیشتر احساس شود. از سوی دیگر، نبود دسترسی یکنواخت به خدمات تشخیصی در استان‌ها موجب شده تشخیص زودهنگام در کلان‌شهرها بیشتر از مناطق کم‌برخوردار باشد؛ مسئله‌ای که به نابرابری در پیامدهای درمانی منجر می‌شود.

افزایش هزینه‌های تشخیص و درمان هم‌زمان با بحران‌های اقتصادی و فشارهای مالی نظام سلامت، بار سنگینی بر خانواده‌ها وارد کرده است. بسیاری از بیماران با تأخیر در آغاز درمان، مشکلات بیمه‌ای یا هزینه‌های سنگین دارو و تصویربرداری مواجه هستند. این وضعیت در کنار بحران کلی‌تر دارو و گرانی خدمات درمانی، موجب افزایش اضطراب و فشار روانی بیماران شده و مفهوم «فقر درمانی» را در برخی گروه‌های آسیب‌پذیر تقویت کرده است.

در مقایسه بین‌المللی، روند افزایش سرطان پستان در جهان نیز مشاهده می‌شود، اما در کشورهایی که برنامه‌های غربالگری منسجم و پوشش بیمه‌ای گسترده وجود دارد، افزایش بروز معمولاً با کاهش مرگ‌ومیر همراه است. در مقابل، در کشورهایی با محدودیت منابع، افزایش بروز می‌تواند هم‌زمان به افزایش بار مرگ‌ومیر و فشار اقتصادی بر نظام سلامت منجر شود. این شکاف، اهمیت سیاست‌گذاری پیشگیرانه را برجسته می‌کند.

شیب تند سرطان پستان در ایران را نمی‌توان صرفاً یک روند پزشکی دانست؛ این پدیده حاصل هم‌زمان تغییرات سبک زندگی، ضعف در اجرای غربالگری، نابرابری در دسترسی به خدمات سلامت و فشارهای اقتصادی بر نظام درمان است. در صورت عدم مداخله مؤثر، این روند می‌تواند در سال‌های آینده به افزایش بار اقتصادی، اجتماعی و روانی بر جامعه منجر شود؛ به‌ویژه در شرایطی که نظام سلامت هم‌زمان با چالش‌هایی مانند گرانی دارو و محدودیت منابع مالی نیز مواجه است.