موج اجاره دلاری در تهران؛ خانه‌ها با دلار قیمت می‌خورند

به گزارش آذربایجان‌آنلاین، طی هفته‌های اخیر آگهی‌هایی با عباراتی مانند «اجاره دلاری»، «اجاره به دلار»، «مستأجر خارجی» و «اجاره به خارجی» در فضای مجازی منتشر شده است؛ شیوه‌ای که اگرچه هنوز در بازار رسمی اجاره فراگیر نیست، اما از تغییر رفتار بخشی از مالکان حکایت دارد.
در سال‌های اخیر و هم‌زمان با کاهش ارزش ریال، برخی مالکان ترجیح داده‌اند اجاره‌بهای ملک خود را به جای ریال، بر مبنای دلار یا سایر ارزها تعیین کنند. این روند بیشتر در مناطق شمالی تهران و میان واحدهای گران‌قیمت و لوکس مشاهده می‌شود.

اجاره دلاری؛ توافقی با ریسک حقوقی

یکی از چالش‌های اصلی این نوع قراردادها، وضعیت حقوقی پرداخت اجاره با ارز خارجی است. داوود بیگی‌نژاد، نایب‌رئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران، پیش‌تر درباره آگهی‌های خرید، فروش و اجاره مسکن با دلار و سایر ارزها هشدار داده و گفته بود چنین قراردادهایی قابلیت رسیدگی در مراجع قضایی را ندارند.
از سوی دیگر، طبق ماده ۲ مکرر قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، انجام معامله ارزی در کشور، جز در موارد مشخص قانونی، می‌تواند مشمول مقررات این قانون شود.

همچنین قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره‌بها بر ثبت اطلاعات مربوط به مدت اجاره، مبلغ اجاره و مبلغ قرض‌الحسنه در قراردادهای اجاره تأکید دارد؛ موضوعی که توافق‌های خارج از چارچوب رسمی را با ریسک بیشتری همراه می‌کند.

روایت مشاوران از بازار اجاره دلاری

بررسی‌های میدانی و گفت‌وگو با مشاوران املاک در مناطق شمالی تهران از وجود معاملاتی با اجاره‌بهای دلاری، یورویی و حتی رمزارزی حکایت دارد.

یکی از مشاوران املاک منطقه نیاوران گفته است: «برخی مالکان از مستاجر درخواست پرداخت اجاره به صورت دلاری می‌کنند. مبلغ آن بسته به امکانات و شرایط واحد متفاوت است، اما حتی همکاران ما در محله‌های مختلف هم از این موضوع خبر می‌دهند. این توافقی میان مالک و مستاجر است. بسیاری از دفاتر حاضر به انجام چنین قراردادی نیستند چون آن را غیرقانونی می‌دانند، اما در برخی بنگاه‌ها قرارداد نوشته می‌شود.»

این مشاور درباره یکی از شیوه‌های تنظیم چنین توافق‌هایی نیز توضیح داده است: «گاهی در اجاره‌نامه مبلغ به صورت ریالی تعیین می‌شود و مستاجر هر ماه اجاره را به دلار پرداخت می‌کند. این روش هم اشکالات حقوقی خودش را دارد، چون اگر میان مالک و مستاجر اختلافی ایجاد شود، اثبات چگونگی پرداخت اجاره می‌تواند با مشکل مواجه شود.»

یکی دیگر از مشاوران املاک منطقه گاندی نیز گفته است: «برخی از مالکانی که اجاره ملک خود را به صورت دلاری دریافت می‌کنند، در خارج از کشور زندگی می‌کنند. با این حال در دو، سه ماه اخیر مراجعه مالکان بیشتر شده و از ما می‌پرسند چطور می‌توانند اجاره خود را به دلار یا یورو دریافت کنند.»

مستأجر خارجی؛ مسیر دیگری برای اجاره دلاری

در کنار آگهی‌های مستقیم، برخی شرکت‌ها و دفاتر فعال در بازار اجاره نیز از امکان پیدا کردن مستأجر خارجی برای مالکان خبر می‌دهند.

یکی از این مجموعه‌ها مدعی شده است: «صفر تا صد پیدا کردن مستاجر خارجی و انجام قرارداد با خود مجموعه انجام می‌شود. ابتدا مشخصات کامل واحد و تصاویر آن برای متقاضی خارجی ارسال می‌شود. در صورت موافقت، قرارداد تنظیم خواهد شد. این قرارداد به دو زبان فارسی و انگلیسی نوشته می‌شود و مبلغ نیز به صورت دلار در اجاره‌نامه قید خواهد شد.»
با این حال، وضعیت قانونی فعالیت این مجموعه‌ها و همچنین شرایط اقامتی و مدارک مستأجران خارجی باید به صورت جداگانه بررسی شود.

گسترش این نوع آگهی‌ها نشان می‌دهد اجاره دلاری، هرچند خارج از سازوکار رسمی بازار اجاره قرار دارد، در بخش‌هایی از بازار مسکن تهران حضور پیدا کرده است؛ پدیده‌ای که از یک سو با تلاش برخی مالکان برای حفظ ارزش درآمد اجاره در برابر کاهش ارزش ریال مرتبط دانسته می‌شود و از سوی دیگر، ریسک‌های حقوقی و مالی تازه‌ای را متوجه مستأجران می‌کند.