۱۲ میلیون جوان ایرانی در سن ازدواج؛ ایران در آستانه بحران سالمندی

به گزارش آذربایجان آنلاین، آمارهای تازه وزارت بهداشت نشان می‌دهد روند کاهش جمعیت جوان در ایران وارد مرحله‌ای نگران‌کننده شده است. تعداد تولدها در سال ۱۴۰۴ به حدود ۸۹۲ هزار نفر رسیده؛ رقمی که برای نخستین‌بار به شکل جدی به زیر مرز ۹۰۰ هزار تولد در سال سقوط کرده است. همزمان، فاصله میان تولد و مرگ نیز به سرعت در حال کاهش است؛ مسئله‌ای که می‌تواند در دهه‌های آینده ساختار جمعیتی کشور را به‌طور کامل تغییر دهد.

علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، با اشاره به کاهش ازدواج در کشور گفته است: تعداد جوان‌های در سن ازدواج ۱۲ میلیون نفر است. برای این افراد باید تسهیلاتی برای ازدواج در نظر گرفته شود، نه صرفاً فقط مالی یا اقتصادی. او همچنین تأکید کرده که تقلیل بحران کاهش جمعیت صرفاً به مسائل اقتصادی اشتباه استراتژیک خواهد بود.

با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند اقتصاد همچنان مهم‌ترین مانع ازدواج و فرزندآوری در ایران است. افزایش قیمت مسکن، تورم، ناامنی شغلی و کاهش قدرت خرید باعث شده بخش بزرگی از جوانان توانایی شروع زندگی مستقل را نداشته باشند. حتی زوج‌هایی که ازدواج می‌کنند نیز به دلیل نگرانی از هزینه‌های آینده، تمایل کمتری به فرزندآوری دارند.

رئیسی البته معتقد است مسئله فقط اقتصاد نیست و به تغییرات فرهنگی و سبک زندگی نیز مربوط می‌شود. او گفته است: خیلی از کشورهای دنیا که وضعیت اقتصادی مناسبی دارند نیز رشد جمعیتی پایینی دارند. به گفته او، حتی در برخی مناطق برخوردار کشور نیز خانواده‌ها کم‌فرزند شده‌اند؛ مسئله‌ای که نشان می‌دهد نگاه نسل جدید به ازدواج و فرزندآوری تغییر کرده است.

در کنار این مسائل، افزایش ناباروری و رشد آمار سزارین نیز به یکی دیگر از نگرانی‌های جمعیتی تبدیل شده است. بر اساس آمار وزارت بهداشت، بین سه تا پنج میلیون زوج نابارور در کشور وجود دارد و حدود ۶۰ درصد زایمان‌ها نیز به روش سزارین انجام می‌شود؛ موضوعی که می‌تواند بر روند فرزندآوری در سال‌های آینده اثرگذار باشد.

نگرانی اصلی اما به آینده جمعیت ایران مربوط می‌شود. اکنون تعداد مرگ‌ومیر سالانه به حدود ۴۵۰ هزار نفر رسیده و اگر روند کاهش تولد ادامه پیدا کند، ایران در دهه‌های آینده با جامعه‌ای سالمند و کاهش جمعیت فعال روبه‌رو خواهد شد؛ وضعیتی که می‌تواند نظام اقتصادی، بازار کار و حتی صندوق‌های بازنشستگی را تحت فشار قرار دهد.

معاون وزیر بهداشت در همین زمینه هشدار داده است که فاصله تولد و مرگ هنوز مثبت است، اما این فاصله به سرعت در حال کاهش است و در صورت ادامه روند فعلی، ممکن است در آینده مرگ‌ومیر از تولد پیشی بگیرد. به گفته او، هرچند سیاست‌های تشویقی جمعیتی تا حدی از سرعت کاهش جمعیت کم کرده، اما هنوز نتوانسته این روند را معکوس کند.

در مجموع، بحران جمعیت در ایران دیگر صرفاً یک بحث آماری نیست، بلکه به مسئله‌ای اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است. نسلی که با نااطمینانی نسبت به آینده روبه‌روست، ازدواج و فرزندآوری را به تعویق می‌اندازد و همین مسئله، کشور را به سمت سالمندی سریع‌تر سوق می‌دهد؛ بحرانی که حل آن، فراتر از وام و مشوق‌های مقطعی، نیازمند بازسازی امید اجتماعی و ثبات اقتصادی است.