ترامپ دوباره از گزینه نظامی گفت؛ واشنگتن میان توافق با ایران و بازگشت به تقابل سرگردان است

به گزارش آذربایجان آنلاین، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در گفت‌وگویی با شبکه فاکس‌نیوز اعلام کرد هرگونه توافق با ایران که از نگاه واشنگتن منافع آمریکا را تأمین نکند، می‌تواند به بازگشت گزینه نظامی و ازسرگیری حملات علیه جمهوری اسلامی منجر شود.

ترامپ در این گفت‌وگو که بخش‌هایی از آن منتشر شده، تأکید کرد مذاکرات میان دو طرف همچنان ادامه دارد و تهران از مذاکره‌کنندگانی برخوردار است که به گفته او «مهارت بالایی در چانه‌زنی» دارند.

رئیس‌جمهور آمریکا در عین حال مدعی شد آمریکا اکنون در موقعیت برتر قرار دارد و همین مسئله می‌تواند بر روند مذاکرات تأثیرگذار باشد.

او بدون ارائه مستندات مشخص، ادعا کرد توان نظامی ایران به‌شدت تضعیف شده و حتی مدعی شد نیروی دریایی و نیروی هوایی جمهوری اسلامی عملاً از چرخه عملیاتی خارج شده‌اند؛ ادعاهایی که تاکنون از سوی منابع مستقل تأیید نشده و با ارزیابی بسیاری از مراکز مطالعاتی و نظامی نیز همخوانی ندارد.

اظهارات ترامپ در حالی مطرح می‌شود که طی هفته‌های اخیر، مقام‌های ارشد نظامی و سیاسی آمریکا بارها بر حفظ گزینه نظامی در کنار مسیر دیپلماسی تأکید کرده‌اند.

این رویکرد در واقع ادامه همان سیاست سنتی واشنگتن در قبال ایران است؛ سیاستی که تلاش می‌کند هم‌زمان از ابزار فشار، تحریم، تهدید نظامی و مذاکره استفاده کند.

اما نکته قابل توجه در سخنان اخیر ترامپ، اعتراف ضمنی او به توان تیم مذاکره‌کننده ایران است.

ترامپ در حالی از مهارت مذاکره‌کنندگان ایرانی سخن گفته که طی ماه‌های گذشته بسیاری از مقام‌های آمریکایی نیز اذعان کرده‌اند تهران در مذاکرات از مواضع خود به‌راحتی عقب‌نشینی نمی‌کند و برای هر بند توافق، مطالبات مشخص و جزئیات فنی متعددی را مطرح می‌کند.

همین مسئله باعث شده روند گفت‌وگوها پیچیده‌تر و طولانی‌تر از برآوردهای اولیه واشنگتن باشد.

از منظر تحلیلی، اظهارات اخیر رئیس‌جمهور آمریکا را باید بیش از آنکه نشانه تصمیم قطعی برای اقدام نظامی دانست، بخشی از جنگ روانی و افزایش اهرم فشار در آستانه مراحل حساس مذاکرات ارزیابی کرد.

در واقع، واشنگتن تلاش می‌کند با حفظ فضای تهدید، امتیازات بیشتری در میز مذاکره به دست آورد؛ راهبردی که در دوره‌های مختلف مذاکرات هسته‌ای نیز سابقه داشته است.

با این حال، شرایط کنونی با گذشته تفاوت‌های مهمی دارد.

بحران‌های اخیر در خلیج فارس، نوسانات بازار انرژی، نگرانی متحدان آمریکا از گسترش جنگ و هزینه‌های سنگین هرگونه درگیری جدید، باعث شده گزینه نظامی برای واشنگتن بسیار پیچیده‌تر از گذشته باشد.

بسیاری از تحلیلگران آمریکایی معتقدند هرگونه رویارویی گسترده با ایران می‌تواند تبعاتی فراتر از خاورمیانه داشته باشد و اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

در همین چارچوب، حتی در داخل آمریکا نیز درباره مسیر آینده سیاست واشنگتن اختلاف نظر وجود دارد.

برخی چهره‌های جمهوری‌خواه نزدیک به ترامپ خواهان افزایش فشار بر ایران هستند، اما بخشی از نهادهای امنیتی و اقتصادی آمریکا معتقدند ادامه مسیر دیپلماتیک هزینه‌های کمتری نسبت به ورود دوباره به یک بحران نظامی گسترده خواهد داشت.

این اختلاف دیدگاه‌ها طی هفته‌های اخیر در کنگره آمریکا نیز آشکار شده است.

از سوی دیگر، لحن ترامپ نشان می‌دهد کاخ سفید هنوز درباره نتیجه مذاکرات به جمع‌بندی نهایی نرسیده است.

او از یک سو از احتمال توافق سخن می‌گوید و از سوی دیگر، گزینه نظامی را روی میز نگه می‌دارد؛ مسئله‌ای که بیانگر تردید واشنگتن درباره مسیر نهایی گفت‌وگوهاست.

در مقابل، تهران نیز بارها اعلام کرده تحت فشار و تهدید مذاکره نخواهد کرد و هر توافقی باید مبتنی بر تأمین منافع ملی و حقوق ملت ایران باشد.

مقام‌های ایرانی همچنین تأکید کرده‌اند تجربه خروج آمریکا از توافق‌های گذشته باعث شده جمهوری اسلامی نسبت به هرگونه تعهد جدید واشنگتن با احتیاط بیشتری برخورد کند.

در همین زمینه، عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران اخیراً تأکید کرده بود:
«ایران اهل مذاکره است، اما مذاکره‌ای که نتیجه آن تأمین حقوق ملت ایران باشد، نه تحمیل خواسته‌های طرف مقابل.»

همچنین امیر سعید ایروانی نماینده دائم ایران در سازمان ملل نیز گفته بود:
«تهران به‌دنبال تنش نیست، اما در برابر هرگونه فشار یا تهدید، از حق دفاع مشروع خود عقب‌نشینی نخواهد کرد.»

این مواضع نشان می‌دهد جمهوری اسلامی تلاش دارد هم‌زمان مسیر دیپلماسی را باز نگه دارد و در عین حال اجازه ندهد تهدیدهای نظامی به ابزار امتیازگیری در مذاکرات تبدیل شود.

در سطحی گسترده‌تر، سخنان ترامپ بازتاب‌دهنده وضعیت پیچیده‌ای است که روابط ایران و آمریکا در آن قرار گرفته است.

دو طرف از یک سو به ادامه مذاکرات نیاز دارند و از سوی دیگر، سطح بی‌اعتمادی همچنان بسیار بالاست.

همین مسئله باعث شده هر پیشرفت دیپلماتیک با موجی از تهدید، هشدار و موضع‌گیری‌های متناقض همراه شود.

در نهایت، آنچه از اظهارات اخیر ترامپ برمی‌آید این است که واشنگتن هنوز میان دو مسیر اصلی سرگردان است؛ مسیر توافقی که بتواند بخشی از مطالبات آمریکا را تأمین کند و مسیر بازگشت به فشارهای شدیدتر.

اما تجربه ماه‌های اخیر نشان داده هرگونه تصمیم درباره آینده این پرونده، نه صرفاً در میدان نظامی یا سیاسی، بلکه در تلاقی پیچیده‌ای از ملاحظات امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی رقم خواهد خورد؛ جایی که ایران همچنان یکی از مهم‌ترین بازیگران معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی باقی مانده است.