دارو در خط مقدم بحران؛ وقتی کمبود، گرانی و فشار معیشتی همزمان بیماران را محاصره می‌کند

به گزارش آذربایجان آنلاین، در شرایطی که دولت در حال اجرای برنامه‌های جدید برای حفظ ثبات بازار و تأمین نیازهای اساسی کشور است، موضوع دارو بار دیگر به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های افکار عمومی و مسئولان حوزه سلامت تبدیل شده است.

نشست اخیر هماهنگی تأمین کالاهای اساسی، دارو و مدیریت مسیرهای جایگزین واردات به ریاست مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور، نشان داد دولت اهمیت ویژه‌ای برای استمرار زنجیره تأمین دارو قائل است. حضور همزمان وزرای اقتصادی، رئیس‌کل بانک مرکزی و مسئولان دستگاه‌های اجرایی در این جلسه نیز بیانگر آن است که مسئله دارو دیگر صرفاً یک موضوع درمانی نیست و به پرونده‌ای چندبعدی در حوزه اقتصاد، تجارت، امنیت اجتماعی و سلامت عمومی تبدیل شده است.

در این نشست، آخرین وضعیت واردات دارو، مواد اولیه دارویی، تجهیزات پزشکی و کالاهای اساسی مورد بررسی قرار گرفت و دستگاه‌های مسئول گزارشی از اقدامات انجام‌شده برای عبور از محدودیت‌های ایجادشده در برخی مبادی وارداتی ارائه کردند.

دولت تأکید کرده است که فعال‌سازی مسیرهای جایگزین تجاری، افزایش ظرفیت لجستیکی و استفاده از ظرفیت دیپلماسی اقتصادی برای جلوگیری از بروز اختلال در تأمین کالاها و داروها در دستور کار قرار دارد.

اما در سوی دیگر ماجرا، گزارش‌های میدانی و هشدارهای نمایندگان مجلس از واقعیتی سخن می‌گوید که بسیاری از بیماران آن را به‌صورت روزانه لمس می‌کنند.

فاطمه محمدبیگی عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی با انتقاد از وضعیت بازار دارو اعلام کرده است که کمبود برخی اقلام حیاتی و افزایش شدید قیمت دارو، بیماران را با مشکلات جدی مواجه کرده است.

او در گفت‌وگو با شفقنا هشدار داده که قیمت برخی داروهای وارداتی نسبت به سال‌های گذشته تا هفت یا هشت برابر افزایش یافته و همین مسئله دسترسی بخش مهمی از بیماران به داروهای مورد نیازشان را دشوار کرده است.

محمدبیگی تأکید کرده است که بیماران مبتلا به سرطان، ام‌اس، تالاسمی، هموفیلی، بیماران پیوندی و بسیاری از بیماران مزمن بیشترین آسیب را از شرایط فعلی متحمل می‌شوند.

اهمیت این هشدار زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم برخلاف بسیاری از کالاهای مصرفی، دارو کالایی نیست که بتوان مصرف آن را به تعویق انداخت یا برای آن جایگزین ساده‌ای پیدا کرد.

برای یک بیمار سرطانی، تأخیر در دریافت دارو ممکن است به معنای از دست رفتن بخشی از فرصت درمان باشد.

برای یک بیمار پیوندی، نبود دارو می‌تواند مستقیماً سلامت عضو پیوندی را تهدید کند.

برای بیماران مبتلا به ام‌اس یا هموفیلی نیز وقفه در درمان می‌تواند عوارض جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

به همین دلیل، کارشناسان حوزه سلامت معتقدند بحران دارو تنها یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه مستقیماً با امنیت سلامت جامعه ارتباط پیدا می‌کند.

بخش مهمی از مشکلات فعلی نیز به ساختار مالی حوزه سلامت بازمی‌گردد.

طی سال‌های اخیر بارها مسئولان صنعت دارو نسبت به بدهی انباشته بیمه‌ها، کمبود نقدینگی شرکت‌های دارویی و دشواری تأمین ارز هشدار داده‌اند.

برخی تولیدکنندگان دارو معتقدند تأخیر در پرداخت مطالبات، توان مالی شرکت‌ها برای تأمین مواد اولیه را کاهش داده و همین مسئله در مقاطعی بر روند تولید اثر گذاشته است.

در کنار این مسائل، افزایش هزینه‌های تولید نیز فشار مضاعفی بر صنعت دارو وارد کرده است.

افزایش قیمت مواد اولیه، رشد هزینه‌های حمل‌ونقل، افزایش هزینه‌های انرژی و نوسانات ارزی باعث شده تولید برخی داروها نسبت به گذشته هزینه بسیار بیشتری داشته باشد.

در چنین شرایطی، حتی شرکت‌های دارویی داخلی نیز با چالش‌های متعددی روبه‌رو هستند.

از سوی دیگر، پوشش بیمه‌ای نیز به یکی از محورهای اصلی انتقادات تبدیل شده است.

فاطمه محمدبیگی در همین زمینه تأکید کرده که فهرست داروهای تحت پوشش بیمه باید به‌روزرسانی شود و حمایت از بیماران خاص افزایش یابد.

بسیاری از کارشناسان نیز معتقدند اگرچه تأمین دارو اهمیت بالایی دارد، اما زمانی که هزینه خرید دارو از توان مالی بیماران خارج شود، عملاً دسترسی واقعی به درمان نیز با مشکل مواجه خواهد شد.

بررسی‌های اقتصادی نشان می‌دهد سهم هزینه‌های درمانی از سبد خانوار طی سال‌های اخیر افزایش یافته است.

این مسئله به‌ویژه برای خانواده‌هایی که بیمار خاص یا مزمن دارند، فشار بیشتری ایجاد کرده است.

در بسیاری از این خانواده‌ها، بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه صرف هزینه‌های درمانی و دارویی می‌شود.

به همین دلیل، کارشناسان حوزه رفاه اجتماعی هشدار می‌دهند که تداوم روند افزایش قیمت دارو می‌تواند به گسترش فقر درمانی منجر شود.

پدیده‌ای که در آن بیمار به دلیل ناتوانی مالی، بخشی از درمان خود را متوقف می‌کند یا داروهای مورد نیازش را به‌طور کامل تهیه نمی‌کند.

این مسئله در نهایت می‌تواند هزینه‌های سنگین‌تری را به نظام سلامت تحمیل کند.

زیرا درمان ناقص بیماران معمولاً به بستری‌های بیشتر، عوارض گسترده‌تر و هزینه‌های بالاتر درمانی منجر می‌شود.

در چنین شرایطی، تصمیم اخیر دولت برای تمرکز ویژه بر تأمین دارو و حفظ زنجیره واردات از اهمیت مضاعفی برخوردار است.

کارشناسان معتقدند عبور موفق از شرایط فعلی نیازمند مجموعه‌ای از اقدامات همزمان است؛ از تأمین پایدار ارز و مواد اولیه گرفته تا حمایت از تولید داخلی، تقویت بیمه‌ها، اصلاح نظام توزیع و افزایش نظارت بر بازار دارو.

در نهایت، آنچه امروز در بازار دارو مشاهده می‌شود صرفاً یک چالش مقطعی نیست، بلکه آزمونی مهم برای سیاست‌گذاری حوزه سلامت کشور محسوب می‌شود.

موفقیت این سیاست‌ها زمانی معنا پیدا می‌کند که بیمار سرطانی برای یافتن داروی خود سرگردان نشود، بیمار ام‌اس نگران تأمین داروی ماه آینده نباشد و خانواده‌ای به دلیل هزینه‌های درمانی زیر بار فشار اقتصادی خرد نشود.

زیرا در نهایت، مهم‌ترین شاخص عملکرد نظام سلامت نه آمار جلسات و مصوبات، بلکه احساس امنیت و آرامشی است که بیماران هنگام مراجعه به داروخانه و مراکز درمانی تجربه می‌کنند؛ موضوعی که امروز بیش از هر زمان دیگری به مطالبه اصلی میلیون‌ها ایرانی تبدیل شده است.