دلار بعد از تعطیلات به کدام سمت می‌رود؟ بازار بین ترس از ۱۹۰ و امید به ۱۸۲ هزار تومان

به گزارش آذربایجان آنلاین، بازار ارز در هفته‌های اخیر بارها نشان داده که به همان اندازه که از تورم و عرضه ارز اثر می‌گیرد، از «انتظار» هم فرمان می‌برد. دلار در روزهای مختلف مرداد میان کانال‌های ۱۸۰ و ۱۹۰ هزار تومان رفت‌وبرگشت کرده و در پنجم مرداد حتی نرخ ۱۹۰ هزار و ۵۴۰ تومان برای آن ثبت شده است. چند روز بعد نیز با تغییر فضای سیاسی و کاهش بخشی از هیجان بازار، نرخ‌ها عقب نشستند. همین دامنه نوسان نشان می‌دهد بازار هنوز روی یک قیمت تعادلی محکم ننشسته و کوچک‌ترین تغییر در ریسک سیاسی می‌تواند سمت تقاضا را فعال یا خاموش کند.

مهم‌ترین اشتباه در این سه روز تعطیلی این است که هر عددی که در کانال‌های غیررسمی، معاملات فردایی یا بازار تتر منتشر می‌شود، به‌عنوان «قیمت دلار بعد از تعطیلات» پذیرفته شود. بازار در تعطیلات عمق کمتری دارد، تعداد معامله‌گران فعال پایین‌تر است و فاصله قیمت خرید و فروش بیشتر می‌شود. در چنین فضایی حتی چند معامله محدود می‌تواند نرخ‌هایی بسازد که صبح بازگشایی دوام نیاورند.

برای همین، آنچه اهمیت دارد نه عددی است که در تعطیلات دست‌به‌دست می‌شود، بلکه رفتار نخستین معاملات پرحجم پس از بازگشایی است. اگر خریداران در محدوده ۱۸۷ هزار تومان حاضر باشند و عرضه نیز نتواند قیمت را پایین بیاورد، بازار به سمت ۱۸۹ تا ۱۹۰ هزار تومان متمایل می‌شود. اما اگر با بازگشایی، عرضه تقویت شود و تقاضای احتیاطی کاهش یابد، برگشت به ۱۸۵ هزار تومان و سپس ۱۸۲ تا ۱۸۳ هزار تومان دور از انتظار نیست. این همان دلیل اصلی است که نرخ تعطیلات باید «سیگنال انتظاری» تلقی شود، نه قیمت نهایی.

بازار الان دقیقاً روی چه عددی حساس است؟

در کوتاه‌مدت، محدوده ۱۸۷ هزار تومان بیش از آنکه سقف یا کف باشد، نقطه تعادل روانی بازار است. نرخ‌های اخیر نیز همین تصویر را تأیید می‌کنند. اقتصادنیوز در چهاردهم مرداد نرخ دلار آزاد را ۱۸۸ هزار و ۴۶۰ تومان گزارش کرده و در روزهای بعد نیز نرخ‌های نزدیک ۱۸۷ هزار تومان در بازار دیده شده است.

اگر دلار بالای ۱۹۰ هزار تومان تثبیت شود، معامله‌گران دوباره محدوده ۱۹۲ تا ۱۹۵ هزار تومان را زیر نظر می‌گیرند. تجارت‌نیوز نیز در یکی از ارزیابی‌های اخیر نوشته بود اگر فضای سیاسی همچنان مبهم بماند، دلار می‌تواند در محدوده ۱۹۲ تا ۱۹۵ هزار تومان نوسان کند.

اما شکستن ۱۹۰ هزار تومان با یک معامله یا یک نرخ لحظه‌ای کافی نیست. مسئله اصلی «تثبیت» است. اگر بازار برای چند ساعت یا چند نوبت معاملاتی بالاتر از این سطح بماند و حجم خرید نیز بالا باشد، آن وقت می‌توان از تغییر فاز کوتاه‌مدت صحبت کرد.

در سمت مقابل، اگر ۱۸۵ هزار تومان از دست برود، نگاه معامله‌گران به محدوده ۱۸۲ تا ۱۸۳ هزار تومان برمی‌گردد. این ناحیه در تحلیل‌های اخیر به‌عنوان یکی از حمایت‌های نزدیک بازار مطرح شده است. پایین‌تر از آن نیز بعضی کارشناسان محدوده ۱۷۵ تا ۱۸۰ هزار تومان را به‌عنوان کف بنیادی‌تر در سناریوی کاهش ریسک سیاسی مطرح کرده‌اند، اما رسیدن به آن سطح نیازمند تحول جدی‌تر در انتظارات است.

«تورم مهار نشود، ثبات پایدار واقع‌بینانه نیست»

یکی از مهم‌ترین نکات برای فهم بازار این است که حتی در صورت انتشار اخبار مثبت سیاسی، مسئله تورم همچنان پابرجاست. یک کارشناس بازار ارز تأکید کرده است: «تا زمانی که تورم مهار نشود و کسری بودجه به شکل اساسی اصلاح نشود، انتظار ثبات پایدار در بازار ارز واقع‌بینانه نخواهد بود.» او همچنین برآورد کرده بود که اگر روند فعلی تورم ادامه پیدا کند، نرخ دلار تا ابتدای پاییز می‌تواند به محدوده ۱۹۵ هزار تومان یا حتی بالاتر برسد.

اهمیت این گفته در این است که میان «ریزش خبری» و «کاهش ساختاری» تفاوت می‌گذارد. یک خبر مثبت ممکن است دلار را چند هزار تومان پایین بیاورد، اما اگر تورم، کسری بودجه و رشد نقدینگی همچنان بالا بماند، تثبیت آن کاهش دشوار خواهد بود.

به همین دلیل است که بازار ارز ایران معمولاً در برابر خبر بد سریع‌تر واکنش نشان می‌دهد تا خبر خوب.

در شرایط تورمی، بخشی از تقاضای ارز همیشه بالقوه وجود دارد؛ کافی است نگرانی سیاسی یا اقتصادی بالا برود تا این تقاضا به خرید واقعی تبدیل شود.

سیاست همچنان مهم‌ترین ماشه کوتاه‌مدت بازار است

در هفته‌های اخیر، هر خبر مرتبط با تنش‌های منطقه‌ای، مذاکرات، تحریم‌ها یا دسترسی ایران به منابع ارزی، بلافاصله روی بازار اثر گذاشته است. گزارش‌های ایرنا نیز نشان می‌دهد در شرایط فعلی نرخ ارز فقط محصول عملکرد بانک مرکزی نیست و از تحولات سیاسی و نظامی، محدودیت منابع ارزی، تورم مزمن و افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن اثر می‌گیرد.

این یعنی فردی که فقط نمودار دلار را می‌بیند، نصف بازار را نادیده گرفته است. بخش دیگر بازار در تیترهای سیاسی شکل می‌گیرد.

اگر در تعطیلات خبری از کاهش تنش یا پیشرفت مذاکرات منتشر شود، نخستین واکنش معمولاً کاهش تقاضای احتیاطی است. افرادی که برای پوشش ریسک قصد خرید دلار داشتند، ممکن است دست نگه دارند و فروشنده‌ها زودتر فعال شوند. در چنین فضایی، بازگشت به کانال ۱۸۵ و حتی ۱۸۲ تا ۱۸۳ هزار تومان محتمل‌تر می‌شود.

در مقابل، خبر منفی می‌تواند رفتار را کاملاً معکوس کند. خریدارانی که تا دیروز منتظر بودند، وارد بازار می‌شوند و فروشندگان نیز از عرضه عقب می‌کشند. در چنین شرایطی ۱۹۰ هزار تومان می‌تواند خیلی سریع دوباره آزمایش شود.

انتظارات سیاسی چگونه قیمت را جابه‌جا می‌کند؟

ایرنا در گزارشی درباره بازار ارز در شرایط جنگی به نقل از یک کارشناس اقتصادی نوشته است که بازار از «تحولات سیاسی و نظامی، تورم مزمن، محدودیت منابع ارزی و افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن» تأثیر می‌پذیرد. همین کارشناس تأکید کرده است که وقتی انتظار فعالان اقتصادی بر ادامه محدودیت‌های ارزی شکل می‌گیرد و تقاضا نیز کاهش محسوسی ندارد، فشار بر قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کند.

این ارزیابی با رفتار چند هفته اخیر بازار کاملاً همخوان است. دلار در دوره‌هایی که نگرانی سیاسی افزایش یافته به سمت کانال ۱۹۰ هزار تومان رفته و هر زمان چشم‌انداز کاهش تنش تقویت شده، بخشی از این رشد پس گرفته شده است. پس آنچه در تعطیلات باید بیش از نرخ‌های لحظه‌ای دنبال شود، جهت انتظارات است.

تتر را ببینیم، اما اسیر تتر نشویم

در روزهای تعطیل یکی از اولین چیزهایی که معامله‌گران نگاه می‌کنند قیمت تتر است. دلیلش هم روشن است: بازار رمزارز تعطیل نمی‌شود و تتر می‌تواند بخشی از انتظارات معامله‌گران ایرانی را منعکس کند.

اما تتر دلار تهران نیست.

قیمت آن تحت تأثیر عرضه و تقاضای بازار رمزارز، انتقال پول، محدودیت‌های معاملاتی و رفتار صرافی‌ها قرار دارد. برای همین، اگر تتر مثلاً دو یا سه هزار تومان بالاتر از آخرین قیمت دلار قرار بگیرد، باید آن را یک هشدار انتظاری دانست، نه تضمین اینکه دلار نقدی نیز دقیقاً همان نرخ باز خواهد شد.

اقتصادنیوز در هفته‌های اخیر نیز گزارش کرده بود که با سیگنال‌های سیاسی و افزایش امید به کاهش تنش، قیمت تتر در یک مقطع از کانال ۱۹۲ هزار تومان تا محدوده ۱۸۶ هزار تومان عقب نشست؛ حرکتی که به خوبی نشان داد حتی بازار رمزارز نیز به اخبار سیاسی ایران واکنش سریع دارد.

عرضه بانک مرکزی چقدر تعیین‌کننده است؟

در کنار خبر، قدرت عرضه بازارساز متغیر دوم است. اگر پس از تعطیلات تقاضا بالا باشد اما بازارساز عرضه را افزایش دهد، جهش نرخ می‌تواند مهار شود. اگر تقاضا بالا برود و عرضه همزمان ضعیف باشد، سرعت رشد بیشتر خواهد شد.

در واقع یکی از دلایلی که نمی‌توان فقط بر اساس معاملات تعطیلات نرخ بازگشایی را پیش‌بینی کرد همین است: بازار در زمان تعطیلی هنوز نمی‌داند بانک مرکزی و بازارساز با چه میزان عرضه وارد روز کاری بعد می‌شوند.

از طرف دیگر، فاصله میان نرخ‌های رسمی و آزاد همچنان نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از قیمت آزاد، حاصل انتظارات و ریسک است. هرچه اعتماد معامله‌گران به ثبات اقتصادی و سیاسی بیشتر شود، این بخش از قیمت قابلیت تخلیه بیشتری دارد. اما اگر نگرانی افزایش یابد، همان شکاف دوباره بزرگ‌تر می‌شود.

آیا ۱۸۲ هزار تومان واقعاً کف است؟

نه؛ در بازار ارز چیزی به نام کف تضمین‌شده وجود ندارد.

۱۸۲ تا ۱۸۳ هزار تومان فقط یک محدوده حمایتی کوتاه‌مدت است که در شرایط فعلی اهمیت پیدا کرده است. اگر خبر سیاسی مثبت مهمی منتشر شود یا عرضه به‌طور معناداری افزایش یابد، بازار می‌تواند این سطح را هم بشکند.

برخی کارشناسان حتی محدوده ۱۷۵ تا ۱۸۰ هزار تومان را به‌عنوان کف قابل تصور در سناریوی کاهش شدید ریسک مطرح کرده‌اند. در یکی از تحلیل‌های منتشرشده در خبرآنلاین، محدوده ۱۷۵ تا ۱۸۰ هزار تومان به‌عنوان کف احتمالی ذکر شده است.

اما تفاوت زیادی میان «کف احتمالی در یک سناریوی خاص» و «قیمت مورد انتظار روز بازگشایی» وجود دارد.

برای بازگشایی فعلی، تا زمانی که خبر بزرگی منتشر نشده، انتظار حرکت ناگهانی به ۱۷۵ هزار تومان چندان با رفتار اخیر بازار سازگار نیست.

۱۹۰ هزار تومان هم سقف قطعی نیست

در جهت صعودی نیز همین قاعده برقرار است.

۱۹۰ هزار تومان فقط نخستین مقاومت جدی است. بازار همین چند هفته اخیر نرخ بالاتر از آن را دیده و در پنجم مرداد قیمت ۱۹۰ هزار و ۵۴۰ تومان ثبت شده است. تجارت‌نیوز نیز در برخی تحلیل‌های اخیر محدوده ۱۹۲ تا ۱۹۵ هزار تومان را در صورت تداوم ابهام سیاسی قابل تصور دانسته است.

پس اگر خبر منفی مهمی در تعطیلات منتشر شود، بازار می‌تواند از ۱۹۰ هزار تومان عبور کند. اما اگر خبری در کار نباشد، همین محدوده ممکن است دوباره فروشنده‌ها را فعال کند و جلوی رشد بیشتر را بگیرد.

چرا ساعت اول بازگشایی نباید مبنای تصمیم باشد؟

پس از سه روز تعطیلی، سفارش‌های خرید و فروش انباشته می‌شوند. معامله‌گران اخبار سه روز را یک‌جا قیمت‌گذاری می‌کنند و همین موضوع می‌تواند بازار را در ساعت اول متلاطم کند.

ممکن است دلار صبح با دو یا سه هزار تومان افزایش باز شود و ظهر بخش زیادی از آن را پس بدهد. عکس این اتفاق هم ممکن است رخ دهد.

برای همین، معامله‌گران حرفه‌ای بیشتر از «قیمت بازگشایی» به «قیمت تثبیت‌شده» نگاه می‌کنند.

اگر نرخ بعد از چند ساعت همچنان بالاتر از ۱۹۰ هزار تومان بماند، آن حرکت اهمیت بیشتری دارد. اگر فقط برای چند دقیقه آن سطح دیده شود و بلافاصله عرضه بازار را پایین بکشد، پیام آن کاملاً متفاوت است.

همین مسئله درباره ریزش نیز صدق می‌کند. پایین رفتن لحظه‌ای به زیر ۱۸۵ هزار تومان به تنهایی به معنای آغاز روند نزولی نیست؛ باید دید خریداران در آن سطح وارد می‌شوند یا خیر.

چرا مردم بیشتر از گذشته به دلار حساس شده‌اند؟

دلار در اقتصاد ایران فقط قیمت یک ارز نیست. تغییر آن خیلی سریع به انتظارات تورمی در بازار طلا، خودرو، مسکن، کالاهای وارداتی و حتی برخی کالاهای تولید داخل منتقل می‌شود.

به همین علت، مردم نرخ دلار را حتی اگر معامله‌گر ارز نباشند دنبال می‌کنند.

برای یک خانوار، بالا رفتن دلار معنایش فقط گران‌تر شدن سفر خارجی نیست؛ می‌تواند نشانه‌ای از افزایش قیمت کالاهای مصرفی در ماه‌های بعد باشد. همین ذهنیت باعث می‌شود هر نوسان نرخ ارز به سرعت به فضای روانی اقتصاد منتقل شود.

از سوی دیگر، همین حساسیت عمومی گاهی به خودِ نوسان دامن می‌زند. انتشار یک نرخ غیررسمی در تعطیلات می‌تواند نگرانی ایجاد کند، نگرانی تقاضا بسازد و همان تقاضا بعد از بازگشایی واقعاً نرخ را بالا ببرد.

یعنی انتظار گاهی خودش بخشی از واقعیت بازار را می‌سازد.

پس بعد از تعطیلات چه انتظاری منطقی‌تر است؟

با اطلاعات فعلی، بازار بیش از آنکه آماده یک حرکت بزرگ باشد، در انتظار محرک تازه است.

اگر تعطیلات بدون خبر مهم سیاسی و اقتصادی تمام شود، شروع معاملات در محدوده ۱۸۵ تا ۱۸۸ هزار تومان منطقی‌تر است. بازار در این حالت احتمالاً ابتدا قدرت خریدار و فروشنده را در حوالی ۱۸۷ هزار تومان آزمایش می‌کند.

اگر فشار فروش بیشتر شود، ۱۸۵ هزار تومان نخستین مرز و سپس ۱۸۲ تا ۱۸۳ هزار تومان محدوده مهم بعدی خواهد بود.

اگر تقاضا افزایش یابد، ۱۸۹ تا ۱۹۰ هزار تومان اولین سد جدی بازار است؛ تثبیت بالای آن می‌تواند نگاه‌ها را به ۱۹۲ تا ۱۹۵ هزار تومان ببرد.

اما هیچ‌کدام از این اعداد بدون در نظر گرفتن خبر سیاسی معنا ندارد.

حتی دقیق‌ترین تحلیل تکنیکی بازار ارز در شرایط فعلی با یک خبر مهم درباره مذاکرات، تنش منطقه‌ای یا منابع ارزی می‌تواند ظرف چند ساعت بی‌اعتبار شود.

بنابراین نرخ‌هایی که طی تعطیلات منتشر می‌شوند بیش از آنکه پاسخ سؤال «دلار چند خواهد شد؟» باشند، نشان می‌دهند معامله‌گران از آینده چه انتظاری دارند.

قیمت واقعی زمانی معلوم می‌شود که بازار دوباره با حجم بالا باز شود.

فعلاً ۱۸۷ هزار تومان مرکز ثقل معاملات است؛ ۱۸۲ تا ۱۸۳ هزار تومان مرز مهم پایین و ۱۸۹ تا ۱۹۰ هزار تومان مرز مهم بالاست. آنچه مشخص خواهد کرد دلار از کدام سمت این محدوده خارج می‌شود، نه یک عدد در کانال‌های تعطیلات، بلکه ترکیب سه عامل است: خبر سیاسی، قدرت عرضه و حجم واقعی تقاضا.