قالیباف به واشنگتن: ایران با فشار تسلیم نمی‌شود؛ مذاکره فقط از موضع قدرت معنا دارد

به گزارش آذربایجان آنلاین، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، اعلام کرد اگر ایالات متحده از تعهدات خود در تفاهم‌نامه عقب‌نشینی کند، جمهوری اسلامی ایران برای یک دفاع همه‌جانبه آمادگی کامل دارد و جنگ هرگز با تسلیم شدن ایران پایان نخواهد یافت.

قالیباف همچنین با اشاره به گفت‌وگوهای خود با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اظهار کرد: «به طرف آمریکایی صریحاً گفتم که ما هیچ اعتمادی به آمریکا نداریم.» او تأکید کرد: «تنها کسانی می‌توانند مذاکره کنند که آمادگی کامل برای جنگ داشته باشند.»

این سخنان در حالی مطرح می‌شود که دونالد ترامپ نیز اعلام کرده آتش‌بس میان دو کشور پایان یافته، اما واشنگتن همچنان از ادامه مذاکرات استقبال می‌کند؛ موضعی که نشان می‌دهد دو طرف، با وجود افزایش تنش، هنوز مسیر دیپلماسی را به طور کامل مسدود نکرده‌اند.

از منظر راهبردی، اظهارات قالیباف بیش از آنکه نشانه کنار گذاشتن مذاکره باشد، تبیین‌کننده دکترین مذاکره جمهوری اسلامی است. تهران طی سال‌های اخیر بارها اعلام کرده است که مذاکره تحت فشار، تهدید نظامی یا تحریم‌های فزاینده را نمی‌پذیرد و هرگونه گفت‌وگو باید بر پایه احترام متقابل و اجرای تعهدات باشد. به همین دلیل، تأکید بر «آمادگی برای جنگ» در ادبیات سیاسی ایران، بیش از آنکه به معنای تمایل به درگیری باشد، با هدف تقویت قدرت بازدارندگی و افزایش قدرت چانه‌زنی در مذاکرات مطرح می‌شود.

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، نیز پیش‌تر تأکید کرده بود: «جمهوری اسلامی ایران آغازگر جنگ نخواهد بود، اما در دفاع از تمامیت ارضی و امنیت کشور با قدرت پاسخ خواهد داد.» این موضع نشان می‌دهد راهبرد رسمی کشور همچنان بر ترکیب دیپلماسی و بازدارندگی استوار است.

از سوی دیگر، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز بارها اعلام کرده است: «دیپلماسی زمانی معنا دارد که طرف مقابل به تعهدات خود پایبند باشد و زبان تهدید را کنار بگذارد.» این مواضع نشان می‌دهد میان دستگاه دیپلماسی و مسئولان ارشد سیاسی درباره اصل مذاکره اختلافی وجود ندارد؛ اختلاف بر سر شرایط و چارچوب انجام آن است.

کارشناسان روابط بین‌الملل معتقدند مهم‌ترین چالش کنونی، شکاف عمیق اعتماد میان تهران و واشنگتن است. تجربه خروج آمریکا از توافق‌های گذشته، اعمال دوباره تحریم‌ها و تحولات نظامی اخیر موجب شده سطح اعتماد متقابل به پایین‌ترین حد خود برسد. در چنین شرایطی، حتی اگر کانال‌های مذاکره باز بماند، رسیدن به توافق پایدار بدون ایجاد تضمین‌های اجرایی بسیار دشوار خواهد بود.

تحلیلگران مسائل امنیتی نیز معتقدند هم تهران و هم واشنگتن تلاش می‌کنند ضمن حفظ گزینه دیپلماسی، از موضع ضعف وارد مذاکرات نشوند. به همین دلیل، افزایش قدرت بازدارندگی، نمایش آمادگی نظامی و بیان مواضع قاطع، بخشی از رقابت سیاسی و روانی پیش از هر دور مذاکره محسوب می‌شود؛ رویکردی که در بسیاری از مذاکرات امنیتی میان قدرت‌ها نیز سابقه داشته است.

در سطح منطقه‌ای نیز ادامه این وضعیت، نقش میانجی‌هایی مانند عمان، قطر و پاکستان را پررنگ‌تر کرده است. این کشورها در هفته‌های اخیر تلاش کرده‌اند از تبدیل تنش‌های نظامی به رویارویی مستقیم جلوگیری کنند و زمینه ادامه گفت‌وگوها را فراهم سازند؛ زیرا هرگونه شکست دیپلماسی، پیامدهای گسترده‌ای برای امنیت منطقه و اقتصاد جهانی خواهد داشت.

در مجموع، اظهارات محمدباقر قالیباف را باید در چارچوب راهبرد «دیپلماسی همراه با بازدارندگی» تحلیل کرد؛ راهبردی که بر اساس آن، جمهوری اسلامی ایران اعلام می‌کند از گفت‌وگو استقبال می‌کند، اما مذاکره را تنها زمانی مؤثر می‌داند که طرف مقابل به تعهدات خود پایبند باشد و تلاش نکند با فشار نظامی یا سیاسی، اراده خود را بر ایران تحمیل کند. در چنین فضایی، آینده روابط تهران و واشنگتن بیش از هر زمان دیگری به میزان پایبندی دو طرف به تعهدات، نقش میانجی‌های منطقه‌ای و توانایی مدیریت تنش‌های میدانی وابسته خواهد بود.