موتورسواری زنان؛ وقتی یک حق طبیعی قربانی کلیشه‌های جنسیتی می‌شود

به گزارش آذربایجان آنلاین، بر اساس گزارش‌های جهانی، بیش از ۱ میلیارد دستگاه موتورسیکلت و وسایل نقلیه دوچرخ در جهان وجود دارد و در بسیاری از کشورها زنان بخش قابل توجهی از کاربران این وسیله هستند. در کشورهایی مانند هند، اندونزی، ویتنام و برخی کشورهای اروپایی، موتورسواری زنان نه یک اتفاق عجیب، بلکه بخشی از زندگی روزمره، اشتغال و حمل‌ونقل شهری است. حتی در کشورهایی که قوانین سخت‌گیرانه‌تری دارند، روند سال‌های اخیر به سمت ایجاد سازوکار قانونی برای حضور زنان پشت فرمان موتورسیکلت حرکت کرده است.

در ایران نیز آمارهای رسمی نشان می‌دهد موتورسیکلت یکی از وسایل اصلی جابه‌جایی در شهرهاست؛ طبق آمارهای منتشرشده، میلیون‌ها دستگاه موتورسیکلت در کشور در حال تردد هستند و بخش قابل توجهی از سفرهای درون‌شهری با این وسیله انجام می‌شود. با این حال، سهم زنان از استفاده قانونی و رسمی از این وسیله همچنان با ابهام‌های حقوقی و اجرایی روبه‌روست.

مسئله فقط موتورسواری نیست؛ مسئله حق انتخاب است. همان‌طور که یک فرد برای رانندگی خودرو آموزش می‌بیند، آزمون می‌دهد و گواهینامه دریافت می‌کند، منطقی‌ترین مسیر برای موتورسواری نیز باید آموزش، مهارت‌آموزی و رعایت قوانین باشد؛ نه حذف یک گروه اجتماعی از یک امکان حمل‌ونقل.

سال‌هاست بسیاری از زنان علاقه‌مند به موتورسواری با یک پرسش ساده مواجه‌اند؛ اگر توانایی یادگیری، رعایت قوانین و دریافت گواهینامه وجود دارد، چرا جنسیت باید مانع دسترسی به یک مهارت باشد؟ گواهینامه در اصل یک سند صلاحیت رانندگی است، نه امتیازی وابسته به زن یا مرد بودن.

در سال‌های اخیر موضوع صدور گواهینامه موتورسیکلت برای زنان بارها مطرح شده است. مسئولان مختلف درباره امکان ایجاد مسیر قانونی برای این موضوع صحبت کرده‌اند، اما نبود یک فرآیند شفاف و مشخص باعث شده همچنان بسیاری از زنان علاقه‌مند در وضعیت بلاتکلیف باقی بمانند. در حالی که راه‌حل می‌تواند ساده باشد: تدوین آیین‌نامه مشخص، تعیین مراکز آموزش، برگزاری آزمون و صدور گواهینامه بر اساس توانایی فردی.

از سوی دیگر، نادیده گرفتن حضور زنان در این حوزه با واقعیت جامعه فاصله دارد. امروز زنان در بسیاری از عرصه‌های اجتماعی، اقتصادی و حرفه‌ای حضور دارند؛ از رانندگی خودروهای سنگین گرفته تا فعالیت‌های شغلی مختلف. بنابراین محدود کردن یک امکان حمل‌ونقلی صرفاً به دلیل نگاه‌های سنتی، نه‌تنها مسئله‌ای اجتماعی ایجاد می‌کند بلکه فرصت‌های اقتصادی و استقلال فردی را نیز محدود می‌سازد.

موتورسیکلت برای بسیاری از افراد فقط یک وسیله تفریحی نیست؛ وسیله‌ای برای کاهش هزینه رفت‌وآمد، فرار از ترافیک، دسترسی سریع‌تر به محل کار و مدیریت بهتر زمان است. در شرایطی که هزینه‌های زندگی افزایش یافته و حمل‌ونقل عمومی در برخی مناطق پاسخگوی همه نیازها نیست، محروم کردن بخشی از جامعه از یک گزینه قانونی، نیازمند بازنگری جدی است.

البته مانند هر وسیله نقلیه‌ای، موتورسواری نیازمند فرهنگ‌سازی، آموزش و رعایت اصول ایمنی است. آمارهای تصادفات موتورسیکلت در ایران نیز نشان می‌دهد که ایمنی باید اولویت اصلی باشد؛ اما راه‌حل کاهش خطر، حذف افراد نیست، بلکه آموزش درست و قانون‌مند کردن استفاده از این وسیله است.

در نهایت، بحث گواهینامه موتورسیکلت زنان نباید به یک جدال اجتماعی یا نمادین تبدیل شود. موضوع ساده‌تر از این حرف‌هاست؛ یک شهروند باید بتواند اگر آموزش دید، توانایی داشت و قوانین را رعایت کرد، از یک حق عمومی بهره‌مند شود.

فرمان موتور شاید فقط یک ابزار کوچک باشد، اما پشت آن یک پرسش بزرگ‌تر قرار دارد:٫؛ آیا جامعه می‌تواند فرصت‌ها را بر اساس توانایی افراد تعریف کند یا همچنان باید برخی مسیرها را با دیوارهای قدیمی محدود نگه دارد؟