هشدار فدراسیون فوتبال به فیفا؛ ایران احترام می‌خواهد، نه حضور به هر قیمت

به گزارش آذربایجان آنلاین، مهدی تاج اعلام کرده است که طی روزهای آینده با جیانی اینفانتینو دیدار خواهد کرد تا درباره «احترام به ایران» در جریان رقابت‌های جام جهانی ۲۰۲۶ تضمین بگیرد. او گفته است اگر فیفا نتواند تضمین دهد که به نهادهای جمهوری اسلامی ایران در آمریکا احترام گذاشته خواهد شد، ایران در این رقابت‌ها شرکت نخواهد کرد.

این اظهارات پس از آن مطرح شد که دولت کانادا، یکی از سه میزبان جام جهانی آینده، اعلام کرد به دلیل آنچه «ارتباط تاج با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» عنوان شده، از ورود او به خاک کانادا جلوگیری خواهد کرد. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که تیم ملی فوتبال ایران پیش‌تر سهمیه حضور در جام جهانی را قطعی کرده و طبق برنامه، قرار است بخش مهمی از حضور خود در این رقابت‌ها را در خاک آمریکا سپری کند.

تاج در گفت‌وگو با صداوسیما گفته است: «به فیفا خواهیم گفت که انتظارات ما چیست. اگر بتوانند آن‌ها را برآورده کنند، قطعاً شرکت خواهیم کرد. اما اگر تضمینی در این زمینه وجود نداشته باشد، هیچ‌کس حق ندارد به ما یا ارکان نظام توهین کند.»

این موضع‌گیری، یکی از صریح‌ترین هشدارهای رسمی فوتبال ایران به فیفا در سال‌های اخیر محسوب می‌شود؛ به‌ویژه آنکه مسئله فقط حضور یک مقام فوتبالی نیست، بلکه به نحوه مواجهه سیاسی دولت‌های میزبان با نمایندگان رسمی جمهوری اسلامی گره خورده است.

از منظر حقوقی و بین‌المللی، پرونده پیچیده‌تر از یک اختلاف ساده ورزشی است. آمریکا و کانادا هر دو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده‌اند و همین موضوع باعث شده برخی محدودیت‌های ورود، حتی برای مقام‌های غیرنظامی یا چهره‌های رسمی مرتبط با نهادهای حاکمیتی ایران اعمال شود.

اما در تهران، این مسئله صرفاً یک موضوع اداری یا مهاجرتی تلقی نمی‌شود. نگاه حاکم در ایران این است که نمی‌توان از یک‌سو تیم ملی ایران را به جام جهانی دعوت کرد و از سوی دیگر، با مقام‌های رسمی کشور برخورد سیاسی و امنیتی داشت. به همین دلیل، سخنان تاج را باید بخشی از تلاش ایران برای جلوگیری از «سیاسی‌سازی گزینشی فوتبال» دانست.

نکته مهم اینجاست که جام جهانی ۲۰۲۶ نخستین دوره‌ای است که بخش عمده‌ای از مسابقات آن در خاک آمریکا برگزار می‌شود؛ کشوری که روابطش با ایران طی سال‌های اخیر وارد یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های خود شده است. حالا این تنش سیاسی، مستقیماً وارد زمین فوتبال شده و به مسئله‌ای فراتر از ورزش تبدیل شده است.

در همین چارچوب، برخی تحلیلگران معتقدند تهران تلاش می‌کند پیش از آغاز رسمی رقابت‌ها، تکلیف برخورد سیاسی با تیم ملی، مدیران و نمادهای رسمی ایران را روشن کند. ایران نمی‌خواهد وارد تورنمنتی شود که هر روز آن تحت سایه تهدید، محدودیت و حاشیه سیاسی باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که فضای منطقه همچنان تحت تأثیر جنگ تحمیلی، بحران هرمز و تنش میان تهران و واشنگتن قرار دارد.

از سوی دیگر، فیفا نیز در موقعیت حساسی قرار گرفته است. این نهاد همواره شعار «فوتبال خارج از سیاست» را تکرار کرده، اما در عمل بارها تحت فشار دولت‌های غربی قرار گرفته است. اکنون پرسش اصلی برای فیفا این است که آیا می‌تواند برای همه تیم‌های حاضر، استانداردی برابر و غیرسیاسی ایجاد کند یا نه.

در سال‌های گذشته نیز موارد مشابهی وجود داشته است. از محدودیت‌های اعمال‌شده علیه برخی ورزشکاران روس گرفته تا اختلافات مربوط به پرچم‌ها، سرودها و حضور مقام‌های سیاسی در رویدادهای بین‌المللی، همگی نشان داده‌اند که ورزش جهانی عملاً از فضای ژئوپلیتیک جدا نیست.

اما درباره ایران، مسئله حساس‌تر است؛ زیرا فوتبال در ایران فقط یک ورزش نیست، بلکه بخشی از هویت ملی و غرور عمومی محسوب می‌شود. تیم ملی در سال‌های اخیر، حتی در دوره‌های فشار اقتصادی و تحریم، یکی از معدود نقاط وحدت اجتماعی بوده و به همین دلیل، هرگونه برخورد تحقیرآمیز یا سیاسی با آن، واکنش گسترده افکار عمومی را به دنبال دارد.

در این میان، لحن تاج نیز قابل توجه است. او نگفته ایران قطعاً از جام جهانی انصراف می‌دهد، بلکه مسئله را به «تضمین احترام» گره زده است. این یعنی تهران هنوز در را نبسته و تلاش می‌کند از مسیر مذاکره با فیفا، نوعی چارچوب رفتاری مشخص دریافت کند. در واقع، فدراسیون فوتبال ایران می‌خواهد پیشاپیش روشن شود که آیا تیم ملی و مسئولانش قرار است با استانداردهای برابر با سایر کشورها مواجه شوند یا خیر.

از منظر رسانه‌ای نیز این پرونده برای آمریکا و کانادا ساده نخواهد بود. حذف یا محدودسازی ایران در جام جهانی، آن هم در شرایطی که میلیون‌ها هوادار فوتبال در آسیا و خاورمیانه این رقابت‌ها را دنبال می‌کنند، می‌تواند به بحث گسترده‌ای درباره استاندارد دوگانه در ورزش جهانی تبدیل شود.

نکته مهم دیگر، بُعد اقتصادی و تبلیغاتی جام جهانی است. فیفا و کشورهای میزبان نمی‌خواهند تورنمنتی که قرار است نماد «وحدت جهانی فوتبال» باشد، زیر سایه بحران سیاسی و اعتراض‌های دیپلماتیک قرار بگیرد. به همین دلیل، احتمال زیادی وجود دارد که اینفانتینو تلاش کند راه‌حلی میانه برای مدیریت بحران پیدا کند.

با این حال، فضای فعلی نشان می‌دهد تنش میان سیاست و فوتبال در آستانه جام جهانی ۲۰۲۶ جدی‌تر از همیشه است. در شرایطی که منطقه غرب آسیا همچنان درگیر تنش، جنگ و تقابل قدرت‌هاست، حتی فوتبال نیز دیگر نمی‌تواند کاملاً از معادلات سیاسی جدا بماند.

از نگاه ایران، مسئله اصلی این است که حضور در جام جهانی نباید به معنای پذیرش فشار سیاسی یا نادیده گرفتن شأن رسمی کشور باشد. به همین دلیل، پیام تهران به فیفا روشن است: ایران برای فوتبال جهانی ارزش قائل است، اما حاضر نیست به هر قیمت و تحت هر شرایطی وارد این رقابت‌ها شود.

پرونده جدید میان فدراسیون فوتبال ایران، فیفا و کشورهای میزبان جام جهانی، صرفاً یک اختلاف بر سر ویزا یا ورود یک مقام ورزشی نیست؛ بلکه بخشی از تقابل بزرگ‌تری است که اکنون از سیاست و امنیت به حوزه ورزش نیز کشیده شده است. در چنین شرایطی، دیدار احتمالی تاج و اینفانتینو می‌تواند فقط یک جلسه فوتبالی نباشد؛ بلکه آزمونی برای سنجش میزان استقلال فیفا از فشارهای سیاسی و نحوه مواجهه جهان ورزش با جمهوری اسلامی ایران باشد.