فریز فریلنسرها؛ اقتصاد دیجیتالی که زمین گیر شد

به گزارش آذربایجان آنلاین، در سال‌های اخیر فریلنسری برای بسیاری از جوانان ایرانی به راهی برای عبور از بیکاری و محدودیت‌های بازار کار تبدیل شده بود. توسعه پلتفرم‌های آنلاین و همکاری با کارفرماهای خارجی باعث شد بخشی از نیروی متخصص کشور به اقتصاد پروژه‌ای و دورکاری وابسته شود. اما تشدید تنش‌ها، حملات سایبری و اختلال اینترنت، این ساختار شکننده را با بحرانی کم‌سابقه مواجه کرد.

آمارها نشان می‌دهد در زمان قطعی اینترنت، حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد شاخص‌های فریلنسری کاهش پیدا کرده است؛ افتی که شامل کاهش تقاضای پروژه، توقف تحویل کار، اختلال در ارتباط با مشتریان و کاهش شدید درآمد می‌شود. بسیاری از فریلنسرهایی که با بازارهای خارجی همکاری می‌کردند، عملاً دسترسی خود به کارفرماها و ابزارهای کاری را از دست دادند.

فعالان این حوزه از وضعیت فعلی با عنوان «فریز فریلنسرها» یاد می‌کنند؛ شرایطی که تنها یک اختلال موقت نیست و به بحران معیشتی تبدیل شده است. بسیاری از نیروهای دورکار اکنون با فسخ همکاری‌های بین‌المللی، بی‌ثباتی درآمد و حتی مهاجرت روبه‌رو هستند.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم جامعه فریلنسری در ایران گسترده‌تر از تصور عمومی است. طبق برآوردها، صدها هزار نفر به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم از اقتصاد پروژه‌ای و دورکاری درآمد دارند. بخشی از این نیروها طی سال‌های اخیر به بازارهای خارجی متصل شده بودند و درآمد ارزی داشتند؛ بازاری که اکنون به دلیل بی‌ثباتی اینترنت و مشکلات ارتباطی در حال از دست رفتن است.

در همین زمینه، معاون وزیر ارتباطات با اشاره به خسارت‌های مستقیم واردشده به اقتصاد دیجیتال گفته است: «بخش مهمی از زیرساخت‌ها و سرمایه‌های ثابت حوزه اقتصاد دیجیتال تخریب شد که چالش‌های جدی برای این بخش ایجاد کرد.» به گفته او، مجموع خسارت مستقیم واردشده به حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات حدود ۳۳۵ میلیون دلار برآورد شده است.

این مقام مسئول همچنین اعلام کرده که بخشی از کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال و تجارت الکترونیک حدود ۲.۴ همت خسارت دیده‌اند. با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند خسارت واقعی فراتر از این ارقام است؛ زیرا مهم‌ترین آسیب متوجه سرمایه انسانی و اعتبار بین‌المللی نیروی کار ایرانی شده است.

فریلنسرها بیش از هر بخش دیگری به اینترنت پایدار و اعتماد کارفرمایان خارجی وابسته‌اند. در چنین شرایطی، قطع یا اختلال طولانی‌مدت اینترنت فقط به معنای توقف کار نیست، بلکه به معنای از دست رفتن فرصت‌های شغلی و حذف تدریجی نیروهای ایرانی از بازار جهانی است.

در مجموع، بحران اخیر نشان داد اقتصاد دیجیتال ایران همچنان در برابر شوک‌های سیاسی و امنیتی بسیار آسیب‌پذیر است. اگرچه خسارت‌های مالی قابل محاسبه‌اند، اما پیامد بلندمدت‌تر این وضعیت می‌تواند مهاجرت گسترده نیروهای متخصص، کاهش اعتماد به بازار کار آنلاین و تضعیف آینده اقتصاد دیجیتال کشور باشد؛ مسیری که هزینه آن احتمالاً بسیار فراتر از آمارهای رسمی خواهد بود.