ریزش طلای جهانی؛ چرا دارایی امن سرمایه‌گذاران ناگهان ناامن شد؟

به گزارش آذربایجان آنلاین، قیمت طلا پس از ثبت رکورد تاریخی حدود ۵۵۹۵ دلار در هر اونس در ابتدای سال، وارد یک روند اصلاحی شد و تا محدوده ۴۰۰۰ دلار عقب نشست. این کاهش به معنای افت حدود ۲۵ درصدی ارزش طلا نسبت به اوج تاریخی آن است؛ رقمی که برای بازاری با ماهیت محافظه‌کارانه، افتی قابل توجه محسوب می‌شود.

در نگاه نخست انتظار می‌رفت جنگ و تنش‌های منطقه‌ای باعث رشد بیشتر قیمت طلا شود. معمولاً در شرایط نااطمینانی سیاسی، سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش دارایی‌های خود از بازارهای پرریسک فاصله گرفته و به سمت طلا حرکت می‌کنند. اما این بار معادله متفاوت بود. افزایش قیمت نفت و نگرانی از رشد دوباره تورم باعث شد نگاه بازارها به سمت سیاست‌های بانک مرکزی آمریکا تغییر کند.

واقعیت این است که امروز قیمت طلا بیش از هر زمان دیگری به تصمیم‌های فدرال رزرو گره خورده است. هرچه احتمال افزایش یا تداوم نرخ‌های بهره بیشتر شود، جذابیت نگهداری طلا کاهش می‌یابد. دلیل آن نیز ساده است؛ طلا سود دوره‌ای تولید نمی‌کند، اما اوراق خزانه و سپرده‌های دلاری با نرخ بهره بالا بازدهی مشخصی در اختیار سرمایه‌گذاران قرار می‌دهند. به همین علت بخش مهمی از سرمایه‌های جهانی از بازار فلزات گران‌بها به سمت دارایی‌های دلاری حرکت کرده است.

جروم پاول، رئیس بانک مرکزی آمریکا، در ماه‌های اخیر بارها تأکید کرده است که مبارزه با تورم هنوز به پایان نرسیده و سیاست‌های پولی محدودکننده ادامه خواهد داشت. همین پیام موجب شد شاخص دلار در سطوح بالایی باقی بماند و فشار مضاعفی بر بازار طلا وارد شود.

اما تمام ماجرا به سیاست‌های پولی محدود نمی‌شود. بخشی از افت قیمت طلا ناشی از تخلیه حباب قیمتی شکل‌گرفته در سال‌های اخیر است. طی دو سال گذشته موجی از خریدهای هیجانی به دلیل جنگ اوکراین، بحران‌های بانکی غرب، تنش‌های خاورمیانه و نگرانی‌های اقتصادی وارد بازار شد. در نتیجه قیمت‌ها با سرعت زیادی رشد کردند و بسیاری از سرمایه‌گذاران کوتاه‌مدت با هدف کسب سود وارد بازار شدند. زمانی که نشانه‌های ضعف در روند صعودی ظاهر شد، همین گروه از سرمایه‌گذاران به فروشنده تبدیل شدند و روند نزولی را تشدید کردند.

آکاش دوشی، رئیس بخش استراتژی طلا در شرکت سرمایه‌گذاری استیت استریت، معتقد است: «در صورت کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی و بازگشت قیمت نفت به محدوده ۸۰ دلار، شرایط برای احیای دوباره بازار طلا فراهم خواهد شد.» این دیدگاه نشان می‌دهد بخشی از آینده طلا همچنان به تحولات سیاسی و بازار انرژی وابسته است.

از سوی دیگر نباید نقش بانک‌های مرکزی را نادیده گرفت. طی سال‌های اخیر بانک‌های مرکزی جهان به یکی از بزرگ‌ترین خریداران طلا تبدیل شده‌اند. کشورهایی مانند چین، هند، ترکیه و برخی اقتصادهای نوظهور تلاش کرده‌اند بخشی از ذخایر ارزی خود را از دلار به طلا منتقل کنند. شورای جهانی طلا اعلام کرده خرید طلا توسط بانک‌های مرکزی در سال‌های اخیر به یکی از بالاترین سطوح تاریخ رسیده است. این روند می‌تواند در بلندمدت مانع از سقوط شدیدتر قیمت‌ها شود.

یکی دیگر از عوامل مهم، ارتباط میان طلا و بازار نفت است. برخلاف تصور رایج، افزایش قیمت نفت همیشه به نفع طلا نیست. اگر رشد نفت موجب افزایش نگرانی درباره تورم شود، احتمال سختگیرانه‌تر شدن سیاست‌های پولی آمریکا نیز افزایش می‌یابد و همین مسئله می‌تواند فشار نزولی بر بازار طلا وارد کند. دقیقاً همین اتفاق در ماه‌های اخیر رخ داده است.

از منظر تحلیلی، بازار طلا امروز در میانه یک کشمکش قرار گرفته است. از یک سو جنگ‌ها، تنش‌های سیاسی و نااطمینانی‌های اقتصادی از قیمت طلا حمایت می‌کنند و از سوی دیگر نرخ بهره بالا، دلار قدرتمند و خروج سرمایه‌های سفته‌بازانه مانع از بازگشت سریع بازار می‌شوند. نتیجه این تقابل، نوسان شدید و کاهش قابل توجه قیمت‌ها بوده است.

نکته مهم برای سرمایه‌گذاران این است که رفتار بازار طلا نسبت به گذشته تغییر کرده است. زمانی تنها وقوع یک جنگ یا بحران سیاسی برای رشد قیمت‌ها کافی بود، اما اکنون مجموعه‌ای از متغیرهای اقتصادی، پولی و مالی در کنار تحولات ژئوپلیتیکی بر بازار اثر می‌گذارند.

به همین دلیل تحلیل آینده طلا پیچیده‌تر از هر زمان دیگری شده است.

با این حال بسیاری از کارشناسان معتقدند هنوز نمی‌توان پایان دوران صعودی طلا را اعلام کرد. اگر اقتصاد آمریکا وارد فاز کاهش نرخ بهره شود، دلار تضعیف گردد یا تنش‌های جهانی دوباره افزایش یابد، احتمال بازگشت سرمایه‌ها به بازار طلا وجود خواهد داشت. تجربه بحران‌های گذشته نیز نشان داده این فلز گران‌بها بارها پس از اصلاح‌های سنگین، دوباره به مدار رشد بازگشته است.

در نهایت آنچه امروز در بازار طلا رخ داده، تنها یک افت قیمتی ساده نیست؛ بلکه نشانه تغییر توازن نیروها در اقتصاد جهانی است. فعلاً قدرت دلار و سیاست‌های پولی آمریکا بر جذابیت سنتی طلا غلبه کرده‌اند، اما آینده این بازار همچنان به سه عامل کلیدی وابسته است؛ تصمیم‌های بانک مرکزی آمریکا، روند قیمت نفت و سطح تنش‌های ژئوپلیتیکی جهان. تا زمانی که این سه متغیر در وضعیت مبهم قرار دارند، بازار طلا نیز در یکی از حساس‌ترین و آسیب‌پذیرترین مقاطع سال‌های اخیر باقی خواهد ماند.