استرس مزمن دى ان اى انسان را نابود ميكند!

به گزارش آذربایجان آنلاین، تلومرها بخش‌هایی متشکل از توالی‌های تکراری دی‌ان‌ای و پروتئین هستند که مانند کلاهک از انتهای کروموزوم‌ها محافظت می‌کنند. این ساختارها با هر بار تقسیم سلولی تا اندازه‌ای کوتاه می‌شوند و طول آن‌ها تحت تأثیر سن، عوامل ژنتیکی، التهاب، استرس اکسیداتیو و شرایط زندگی قرار دارد. مرور شواهد علمی، استرس مزمن را یکی از عوامل مرتبط با آسیب و کوتاه‌شدن سریع‌تر تلومرها معرفی می‌کند؛ هرچند رابطه میان استرس و پیری سلولی پیچیده است و تنها به یک عامل محدود نمی‌شود.

یکی از شناخته‌شده‌ترین مطالعات این حوزه در سال ۲۰۰۴ روی زنانی انجام شد که شماری از آنان از فرزندان مبتلا به بیماری‌های مزمن مراقبت می‌کردند. در این پژوهش، زنانی که استرس ادراک‌شده بیشتری داشتند، به‌طور متوسط دارای تلومرهای کوتاه‌تر، فعالیت تلومراز پایین‌تر و استرس اکسیداتیو بالاتر بودند. پژوهشگران تفاوت میان گروه‌های دارای بیشترین و کمترین استرس را معادل دست‌کم یک دهه پیری سلولی بیشتر برآورد کردند. این مطالعه یک ارتباط آماری مهم را نشان داد، اما به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که استرس علت مستقیم تمام تغییرات مشاهده‌شده بوده است.

تلومراز آنزیمی است که می‌تواند به حفظ و بازسازی بخشی از توالی‌های تلومری کمک کند، اما فعالیت آن در همه سلول‌های بدن یکسان نیست. برخی پژوهش‌های کوچک و فراتحلیل‌ها نشان داده‌اند تمرین‌های مبتنی بر ذهن‌آگاهی و مدیتیشن ممکن است با افزایش فعالیت تلومراز یا کاهش فرسایش تلومرها همراه باشند. با این حال، حجم نمونه بسیاری از این مطالعات محدود بوده و نتایج آن‌ها هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست.

برای نمونه، در یک مطالعه آزمایشی روی مراقبان بیماران مبتلا به زوال عقل، گروه مدیتیشن افزایش بیشتری در فعالیت تلومراز نسبت به گروه آرام‌سازی نشان داد. پژوهشی دیگر نیز گزارش کرد برخی مداخلات ذهن‌آگاهی می‌توانند به حفظ طول تلومر در گروه‌های خاص کمک کنند.

در مقابل، یک کارآزمایی ۱۸ماهه منتشرشده در سال ۲۰۲۴، در مقایسه کلی میان گروه مدیتیشن و گروه‌های کنترل، بهبود معناداری در طول تلومرها پیدا نکرد؛ اگرچه در تحلیل‌های فرعی، تعهد بیشتر به تمرین با اثر محافظتی احتمالی همراه بود. این یافته نشان می‌دهد نباید مدیتیشن را روشی سریع یا تضمینی برای بلندکردن تلومرها دانست.

بنابراین، چند دقیقه آرامش نمی‌تواند فوراً سال‌ها پیری سلولی را معکوس کند، اما کاهش پایدار فشار روانی، خواب کافی، فعالیت بدنی، تغذیه متعادل و کنترل عوامل التهابی می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی حمایت‌کننده از سلامت عمومی و سلولی باشد. آرام‌سازی و مدیتیشن بیش از آنکه «درمان تلومر» باشند، ابزارهایی برای کاهش برانگیختگی روانی و کمک به مدیریت استرس‌اند؛ مسیری که ممکن است در بلندمدت بر فرسایش زیستی بدن نیز اثر بگذارد.