اینترنت هنوز روی دور کند؛ گمانه‌زنی‌ها درباره محدودیت‌های جدید شدت گرفت

به گزارش آذربایجان آنلاین، تداوم اختلال‌های اینترنتی در روزهای اخیر بار دیگر موضوع کیفیت دسترسی به اینترنت و وضعیت ارتباطات بین‌الملل را به یکی از بحث‌های مهم فضای عمومی کشور تبدیل کرده است. در حالی که بسیاری از کاربران، فعالان اقتصادی و شرکت‌های فناوری انتظار داشتند روند بازگشت اینترنت به شرایط عادی با سرعت بیشتری انجام شود، گزارش‌های متعدد از ادامه اختلال‌ها، کاهش کیفیت ارتباطات و مشکلات دسترسی به برخی خدمات اینترنتی حکایت دارد.

در همین زمینه، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهره‌وری اتاق بازرگانی تهران اعلام کرده است که تاکنون توضیح روشنی درباره علت دقیق ادامه این اختلال‌ها ارائه نشده و همین مسئله بر ابهامات موجود افزوده است. به گفته وی، طولانی شدن روند بازگشت اینترنت به وضعیت پایدار باعث شده بخشی از فعالان اقتصادی و کارشناسان نسبت به احتمال ادامه برخی محدودیت‌ها یا تأخیر بیشتر در عادی‌سازی شرایط نگران شوند.

اهمیت این مسئله زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم اینترنت امروز صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه بخش مهمی از زیرساخت اقتصادی کشور را تشکیل می‌دهد. هزاران کسب‌وکار اینترنتی، شرکت‌های دانش‌بنیان، فروشگاه‌های آنلاین، استارتاپ‌ها، شرکت‌های صادرات خدمات فنی و حتی بسیاری از مشاغل سنتی، فعالیت روزمره خود را بر بستر اینترنت انجام می‌دهند و هرگونه اختلال در این حوزه می‌تواند آثار مستقیم اقتصادی به همراه داشته باشد.

کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات معتقدند از منظر فنی، بازگرداندن یک شبکه گسترده به شرایط پایدار معمولاً پیچیده‌تر از اعمال محدودیت یا توقف بخشی از خدمات است. رئیس کمیسیون تحول اتاق تهران نیز با اشاره به همین موضوع تأکید کرده است که قطع یک سرویس در بسیاری از موارد ساده‌تر از بازگرداندن آن به شرایط پایدار اولیه است و به همین دلیل فرآیند عادی‌سازی ممکن است زمان‌بر باشد.

با این حال، بخش مهمی از نگرانی‌های موجود تنها به مسائل فنی محدود نمی‌شود. فعالان بخش خصوصی معتقدند آنچه بیش از خود اختلال‌ها به فضای کسب‌وکار آسیب می‌زند، نبود اطلاع‌رسانی دقیق و مشخص نبودن چشم‌انداز آینده است. بسیاری از شرکت‌ها برای برنامه‌ریزی فعالیت‌های خود نیازمند پیش‌بینی‌پذیر بودن شرایط هستند و هرچه ابهام درباره آینده اینترنت بیشتر شود، تصمیم‌گیری اقتصادی نیز دشوارتر خواهد شد.

همزمان با ادامه بحث‌ها درباره وضعیت اینترنت کشور، عیسی زارع‌پور وزیر ارتباطات دولت سیزدهم نیز با دفاع از عملکرد دوره مسئولیت خود، وضعیت زیرساخت‌های ارتباطی کشور در زمان آغاز به کارش را بحرانی توصیف کرد.

زارع‌پور با انتقاد از عملکرد دولت دوازدهم مدعی شد:
«زمانی که وزارت ارتباطات را تحویل گرفتیم، اگر همان مسیر قبلی ادامه پیدا می‌کرد، حتی برقراری یک تماس تلفنی ساده در تهران نیز با مشکل جدی مواجه می‌شد.»

وی همچنین گفت بخش مهمی از ظرفیت شبکه ارتباطی کشور در سال‌های پایانی دولت قبل توسعه پیدا نکرده بود و زیرساخت‌ها به نقطه‌ای رسیده بودند که نیازمند سرمایه‌گذاری فوری و گسترده بودند.

وزیر ارتباطات دولت سیزدهم در بخش دیگری از اظهارات خود به موضوع محدودیت‌های اینترنتی نیز اشاره کرد و گفت:
«در سال ۱۴۰۱ در برخی شهرها محدودیت‌هایی برای دسترسی به اینترنت بین‌الملل اعمال می‌شد، اما شهید آیت‌الله رئیسی با قطع سراسری اینترنت بین‌الملل مخالف بود.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که موضوع اینترنت بار دیگر به یکی از محورهای اختلاف‌نظر میان مدیران فعلی و مسئولان دولت‌های گذشته تبدیل شده است. بخشی از مسئولان، مشکلات فعلی را ناشی از کمبود سرمایه‌گذاری و توسعه ناکافی زیرساخت‌ها در سال‌های گذشته می‌دانند و گروهی دیگر معتقدند مسئله اصلی به سیاست‌گذاری‌ها و نحوه مدیریت دسترسی به اینترنت بازمی‌گردد.

طی سال‌های اخیر بارها گزارش‌هایی درباره خسارت‌های ناشی از محدودیت‌های اینترنتی منتشر شده است.

فعالان حوزه اقتصاد دیجیتال معتقدند اختلال در دسترسی به اینترنت بین‌الملل تنها به کاهش درآمد شرکت‌های فناوری محدود نمی‌شود، بلکه بر تجارت الکترونیک، بازاریابی دیجیتال، ارتباطات تجاری خارجی، صادرات خدمات، آموزش آنلاین و حتی فعالیت‌های بانکی و مالی نیز اثر می‌گذارد.

در همین راستا، برخی نمایندگان مجلس نیز طی ماه‌های گذشته خواستار شفاف‌سازی بیشتر درباره وضعیت اینترنت شده بودند. موضوع اینترنت و اقتصاد دیجیتال اکنون به یکی از پرونده‌های مهم مورد توجه مجلس تبدیل شده و نمایندگان بارها نسبت به آثار اقتصادی محدودیت‌ها و اختلال‌های ارتباطی هشدار داده‌اند.

بسیاری از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که اقتصاد دیجیتال دیگر یک بخش فرعی از اقتصاد کشور نیست، بلکه به یکی از پیشران‌های اصلی رشد اقتصادی تبدیل شده است. از این منظر، هرگونه اختلال طولانی‌مدت در زیرساخت‌های ارتباطی می‌تواند بر اشتغال، سرمایه‌گذاری، بهره‌وری و حتی رقابت‌پذیری اقتصاد ایران اثرگذار باشد.

آنچه در شرایط فعلی بیش از هر چیز مورد مطالبه فعالان اقتصادی قرار دارد، ارائه توضیحات شفاف درباره وضعیت موجود و زمان‌بندی مشخص برای بازگشت کامل شبکه به شرایط عادی است. به اعتقاد آنان، شفافیت در اطلاع‌رسانی می‌تواند بخش مهمی از نگرانی‌های بازار و افکار عمومی را کاهش دهد و امکان برنامه‌ریزی بهتر را برای کسب‌وکارها فراهم کند.

نکته قابل توجه این است که برخلاف سال‌های ابتدایی گسترش اینترنت در کشور، امروز اختلال در شبکه تنها یک مسئله فنی محسوب نمی‌شود. اینترنت به بخشی از زندگی روزمره مردم، آموزش دانش‌آموزان و دانشجویان، فعالیت اصناف، خدمات بانکی، حمل‌ونقل، سلامت و تجارت تبدیل شده است. به همین دلیل هرگونه اختلال یا محدودیت در این حوزه می‌تواند آثار گسترده اقتصادی و اجتماعی به همراه داشته باشد.

در مجموع، ادامه اختلال‌های اینترنتی در شرایطی که هنوز توضیح روشنی درباره علت و زمان پایان آن ارائه نشده، موجب افزایش نگرانی‌ها در میان کاربران و فعالان اقتصادی شده است. هرچند تاکنون هیچ مقام رسمی از اعمال محدودیت‌های جدید خبر نداده، اما طولانی شدن روند عادی‌سازی شبکه باعث شده بحث آینده اینترنت بار دیگر به یکی از مهم‌ترین موضوعات مورد توجه افکار عمومی، فعالان اقتصادی و نهادهای تصمیم‌گیر کشور تبدیل شود؛ موضوعی که پاسخ به آن نه فقط برای کاربران، بلکه برای آینده اقتصاد دیجیتال ایران نیز اهمیت تعیین‌کننده خواهد داشت.