ترک‌های عمیق در ساختمان‌های شرق تهران ایجاد شد

به گزارش آذربایجان آنلاین، دکتر مهدی زارع استاد تمام پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله اظهار کرد: دشت‌های هومند-آبسرد، لواسانات و حوضه لتیان به دلیل افت سطح آب‌های زیرزمینی ناشی از پمپاژ گسترده آب، در مجاورت تلاقی گسل‌های بزرگی چون گسل «مشاء» و گسل «شمال تهران» با خطر تحریک گسل‌های فعال مواجه هستند.

وی افزود: افت ۴۰ تا ۶۰ متری سطح آب زیرزمینی با فرونشست زمین و تشدید خطر زمین‌لرزه همراه است. این پدیده در دشت هومند-آبسرد به طور مستقیم موجب افزایش تنش مؤثر در نهشته‌های آبرفتی می‌شود؛ به گونه‌ای که تنش وارد بر اسکلت خاک افزایش یافته و در نتیجه تراکم تحکیمی، فرونشست خطی و نامتقارن زمین رخ می‌دهد.

این کارشناس با اشاره به توسعه بی‌رویه ویلاسازی و حفر چاه‌های غیرمجاز در مناطق دماوند، رودهن و پردیس خاطرنشان کرد: توسعه بی‌رویه ساخت ‌و ساز، به‌ ویژه ویلاسازی‌ها و حفر گسترده چاه‌های غیرمجاز، معادله‌ای پیچیده و خطرناک میان هیدرولوژی و زمین‌ساخت منطقه ایجاد کرده است.

تأثیر تخلیه سفره‌های آب زیرزمینی بر فعالیت ۳ گسل شرق تهران

رئیس مرکز پیش‌بینی زلزله پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله با تاکید بر اینکه این اقدامات پدیده‌های زلزله‌شناختی و ژئودینامیکی منطقه را به شدت تحت تأثیر قرار داده‌اند، گفت: منطقه البرز شرقی و مرکزی، به‌ویژه پهنه دماوند-مشاء، از نظر زمین‌ساختی بسیار فعال است و تخلیه شدید سفره‌های آب زیرزمینی در دشت‌های هومند-آبسرد و مناطق پیرامونی رودهن می‌تواند از دو طریق بر فعالیت گسل‌ها اثرگذار باشد.

وی نخستین عامل در این زمینه را تغییر بارگذاری هیدرواستاتیک و حذف تنش ناشی از برداشت حجم عظیمی از آب‌های زیرزمینی دانست و یادآور شد: برداشت میلیاردها مترمکعب آب از زیر زمین موجب کاهش وزن وارد بر پوسته زمین می‌شود و این باربرداری تعادل تنش عمودی روی گسل‌های منطقه از جمله گسل‌های «مشاء»، «شمال تهران»، «پردیس» و گسل «کاجان» را برهم می‌زند.

استاد تمام پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله اضافه کرد: تغییر در تنش عمودی می‌تواند تنش برشی وارد بر صفحه گسل را به آستانه گسیختگی نزدیک کرده و احتمال فعال شدن گسل‌های مستعد را افزایش دهد.

وی دومین عامل را تغییر در فشار منفذی ذکر کرد و ادامه داد: نوسانات شدید و ناگهانی سطح آب‌های زیرزمینی و تخلیه فضاهای خالی موجود در لایه‌های زمین، بر فشار منفذی رسوبات و سنگ بستر اثر می‌گذارد. کاهش یا تغییرات ناگهانی این فشار می‌تواند ضریب اصطکاک مؤثر گسل‌ها را تغییر داده و با تسهیل قفل‌شدگی یا رهاسازی ناگهانی تنش، گسل‌های آماده حرکت را به صورت چکانشی تحریک کند.