جام جهانی و سایه جنگ؛ ایران دنبال انتقال بازی‌ها از آمریکا به مکزیک است

به گزارش آذربایجان آنلاین، ماجرا از اواسط مارس بالا گرفت؛ زمانی که فدراسیون فوتبال ایران رسماً وارد مذاکره با فیفا شد تا محل بازی‌هایش در جام جهانی ۲۰۲۶ از آمریکا به مکزیک منتقل شود. در همان گزارش‌ها آمده بود که ایران دلیل درخواست خود را «نگرانی‌های امنیتی» پس از حملات آمریکا و اسرائیل به تهران اعلام کرده و رئیس فدراسیون، مهدی تاج، گفته بود امنیت تیم ملی در آمریکا «قابل تضمین نیست». هم‌زمان، وزارت ورزش ایران هم اعلام کرد تیم‌های ملی و باشگاهی اجازه سفر به کشورهایی را ندارند که تهران آن‌ها را «خصمانه» می‌داند؛ تصمیمی که نشان می‌داد موضوع، فقط یک درخواست فوتبالی نیست و در سطح سیاست خارجی و امنیت ملی هم دیده می‌شود.

در روزهای بعد، سطح این پرونده بالاتر رفت. رئیس‌جمهور مکزیک، کلودیا شینباوم، اعلام کرد کشورش آماده است در صورت موافقت فیفا، بازی‌های ایران را میزبانی کند. او گفت مکزیک با همه کشورها روابط دیپلماتیک دارد و از نظر فنی می‌تواند میزبانی را بر عهده بگیرد، اما منتظر تصمیم فیفا می‌ماند. این موضع، از یک سو راهی دیپلماتیک برای خروج از بحران باز کرد و از سوی دیگر نشان داد که اختلاف، فقط بین تهران و واشنگتن نیست؛ بلکه فیفا هم باید میان فشار سیاسی، امنیت تیم‌ها و ثبات تقویم رقابت‌ها تعادل برقرار کند.

در همین میان، موضع فیفا تا این لحظه روشن اما دوپهلوی مدیریتی بوده است. در ۱۷ مارس، فیفا صریحاً گفته بود مسابقات ۲۰۲۶ «طبق برنامه اعلام‌شده» برگزار می‌شود و تغییرات «بی‌سابقه» در این سطح، در دستور کار نیست. بعدتر، جانی اینفانتینو هم در دیدار ایران و کاستاریکا گفت ایران «در جام جهانی خواهد بود» و تیم ملی این کشور «طبق قرعه» در آمریکا بازی خواهد کرد. او حتی عبارت معروف «فقط طرح الف وجود دارد» را به‌کار برد؛ عبارتی که نشان می‌دهد فیفا فعلاً تمایل ندارد برنامه مسابقات را به‌خاطر تنش سیاسی بازنویسی کند.

با این حال، در سطح رسمی ایران هنوز پرونده بسته نشده است. امروز رویترز گزارش داده که ایران «منتظر پاسخ فیفا» مانده و وزیر ورزش، احمد دنیامالی، گفته تصمیم نهایی درباره حضور ایران در جام جهانی به پاسخ فیفا و تضمین‌های امنیتی بستگی دارد. او هشدار داده اگر تضمین کافی وجود نداشته باشد، حضور ایران در این رقابت‌ها در هاله‌ای از ابهام می‌ماند. این موضع، مهم است چون نشان می‌دهد تهران هنوز در حال فشار دیپلماتیک است و موضوع را به شکل «یا تضمین امنیت، یا تغییر محل» مطرح می‌کند؛ نه صرفاً یک اعتراض نمادین.

از نظر تقویم و موقعیت مسابقات هم، حساسیت پرونده بالاست. جام جهانی ۲۰۲۶ از ۱۱ ژوئن تا ۱۹ ژوئیه در سه کشور آمریکا، مکزیک و کانادا برگزار می‌شود و ایران در گروه G با بلژیک، مصر و نیوزیلند هم‌گروه است؛ همه بازی‌های این گروه طبق برنامه فعلی در شهرهای آمریکا قرار دارند. در گزارش‌های قبلی آمده بود که دیدارهای ایران در لس‌آنجلس و سیاتل برنامه‌ریزی شده‌اند. همین موضوع باعث شده مسئله فقط به امنیت تیم ملی محدود نماند و به ویزا، رفت‌وآمد، اسکان، امنیت هواداران و حتی اعتبار سیاسی مسابقات هم کشیده شود.

به‌نظر می‌رسد این‌جا برای نخستین بار، جنگ بر سر ایران مستقیماً وارد برنامه‌ریزی یک رویداد بزرگ ورزشی شده است؛ نه به این معنا که قبلاً سیاست در ورزش دخالت نداشته، بلکه از این جهت که حالا یک تیم ملی بزرگ ناچار شده مسیر حضورش در جام جهانی را بر اساس امنیت جنگی و ملاحظات ژئوپلیتیک بازتعریف کند. این یک تغییر مهم است، چون فوتبال، که معمولاً به‌عنوان فضای بی‌طرف و فراملی دیده می‌شود، این‌بار به‌طور آشکار زیر سایه جنگ و سیاست خارجی قرار گرفته است. از همین زاویه، درخواست ایران را می‌توان یک واکنش دفاعی به وضعیت تحمیلی دانست: کشوری که خود را آغازگر بحران نمی‌داند، حالا می‌خواهد کمترین ریسک را برای تیم ملی‌اش تضمین کند.

در عین حال، برای فیفا هم این پرونده آزمون سختی است. نهاد جهانی فوتبال از یک طرف می‌خواهد اصل «برنامه اعلام‌شده» را حفظ کند و از طرف دیگر نمی‌تواند نسبت به نگرانی‌های امنیتی یک تیم ملی و فشارهای سیاسی موجود بی‌تفاوت بماند.
اگر درخواست ایران پذیرفته نشود،احتمالاً تهران باید بین ماندن در مسیر فعلی و تشدید نگرانی‌های امنیتی تصمیم بگیرد؛ و اگر پذیرفته شود، فیفا با یک سابقه کم‌سابقه در تغییر میزبانی به دلایل جنگی روبه‌رو می‌شود. هر دو گزینه، برای فوتبال جهان پیامد دارد.

مسئله فقط جابه‌جایی چند بازی از آمریکا به مکزیک نیست؛ این پرونده، مرز میان ورزش و جنگ را نشان می‌دهد. ایران می‌خواهد از فیفا تضمین امنیت بگیرد یا محل مسابقات را عوض کند، فیفا فعلاً بر برنامه قبلی ایستاده، و مکزیک هم خود را آماده میزبانی احتمالی نشان داده است. نتیجه هرچه باشد، همین‌که یک تیم ملی برای حضور در جام جهانی مجبور شده امنیت خود را در متن جنگ تعریف کند، نشان می‌دهد بحران تحمیلی علیه ایران از میدان نظامی فراتر رفته و به تقویم ورزشی جهان هم رسیده است حتی با وجود اعلام آتش بس موقت .