صدمین سالگرد دبیرستان فردوسی؛ وقتی سرمایه اجتماعی، مرزهای سیاست را کنار می‌زند

آنچه این رویداد را متمایز ساخت، تنها حضور گسترده فارغ‌التحصیلان و چهره‌های علمی نبود؛ بلکه ترکیب کم‌سابقه مهمانان آن بود. حضور هم‌زمان سه استاندار، رئیس اتاق بازرگانی ایران، مدیران، دانشگاهیان، فعالان اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و حتی چهره‌هایی که در گذشته در زمره منتقدان جدی دکتر شهرام دبیری قرار داشتند، نشان داد که سرمایه واقعی یک شخصیت اجتماعی، نه در قدرت رسمی، بلکه در قدرت ایجاد اعتماد، احترام متقابل و توان گردهم آوردن انسان‌ها با دیدگاه‌های متفاوت است.

در ادبیات مدیریت و حکمرانی، از این ظرفیت با عنوان «قدرت اجماع‌سازی» یاد می‌شود؛ قابلیتی که بسیاری از مدیران از آن برخوردار نیستند. مدیریت، تنها تصمیم‌گیری نیست؛ هنر ایجاد ارتباط، کاهش فاصله‌ها، شنیدن صداهای متفاوت و تبدیل رقابت به همکاری است. جامعه‌ای که گرفتار دوگانگی و شکاف‌های اجتماعی است، بیش از هر زمان دیگری به مدیرانی نیاز دارد که بتوانند میان گروه‌های مختلف اعتماد ایجاد کنند.

برگزاری این مراسم نشان داد که اگر محور تعامل، فرهنگ، آموزش، هویت مشترک و احترام متقابل باشد، حتی منتقدان نیز می‌توانند در کنار یکدیگر بنشینند و برای یک هدف مشترک گرد هم آیند. این همان سرمایه اجتماعی است که ساختن آن سال‌ها زمان می‌برد، اما می‌تواند در یک روز، تصویری متفاوت از ظرفیت‌های یک جامعه ارائه دهد.

در جهان امروز، توسعه تنها با منابع مالی یا امکانات فیزیکی حاصل نمی‌شود؛ کشورها و جوامعی موفق‌ترند که از سرمایه اجتماعی بالاتری برخوردار باشند. هر مدیری که بتواند اعتماد تولید کند، گفت‌وگو را جایگزین تقابل سازد و افراد با سلایق مختلف را حول یک هدف مشترک جمع کند، در واقع در حال تولید سرمایه‌ای است که ارزش آن از بسیاری از سرمایه‌های اقتصادی بیشتر است.

آیین باشکوه صدمین سالگرد دبیرستان فردوسی تبریز را می‌توان نمونه‌ای موفق از این رویکرد دانست؛ رویدادی که نشان داد گفت‌وگو، احترام و هم‌افزایی هنوز هم می‌تواند بر اختلاف‌نظرها غلبه کند. اگر این فرهنگ در مدیریت کشور گسترش یابد، بسیاری از ظرفیت‌های انسانی که امروز در سایه اختلافات سیاسی و جناحی مغفول مانده‌اند، دوباره در مسیر توسعه و پیشرفت قرار خواهند گرفت.

شاید مهم‌ترین پیام این مراسم همین باشد: قدرت واقعی، در توان گرد هم آوردن انسان‌هاست، نه در حذف یا کنار زدن آنان. مدیرانی که بتوانند اعتماد بسازند و سرمایه اجتماعی خلق کنند، نه‌تنها برای سازمان خود، بلکه برای آینده جامعه نیز ارزش‌آفرین خواهند بود.