از شعار تا متن قانون؛ کمیسیون امنیت ملی یک قدم دیگر به «رژیم جدید هرمز» نزدیک شد

به گزارش آذربایجان آنلاین، خبر امروز از نظر شکلی ساده به نظر می‌رسد، اما از نظر حقوقی و راهبردی اهمیت بالایی دارد: در جلسه امروز کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، «موادی از طرح اقدام راهبردی تأمین امنیت تنگه هرمز و خلیج فارس» تصویب شد. این خبر را چند منبع فارسی بازتاب داده‌اند و در همه آن‌ها یک نکته مشترک است: مجلس دیگر در مرحله بیان کلیات نیست، بلکه وارد تصویب جزءبه‌جزء مواد شده است. این تفاوت کوچک نیست، چون در ادبیات قانون‌گذاری، وقتی طرحی از سطح «عنوان» به سطح «مواد» می‌رسد، یعنی تبدیل آن به متن اجرایی در جریان است، نه صرفاً طرح یک ایده سیاسی.

در همین چارچوب، بازتاب‌های امروز از ابراهیم رضایی هم نشان می‌دهد که این طرح فقط یک متن اداری نیست. در عنوان یکی از خبرهای اصلی امروز آمده است: «نهایی شدن رژیم جدید حاکم بر تنگه هرمز در مجلس/ رضایی: دشمنان منتظر پاسخ قاطع نیروهای مسلح باشند». خودِ همین ترکیب عنوان، پیام را روشن می‌کند: مجلس دارد از سطح «مدیریت» به سطح «تعریف رژیم» می‌رود؛ یعنی می‌خواهد برای عبور، نظارت، هزینه و حتی محدودیت‌های احتمالی، یک نظم جدید طراحی کند. این‌که در عنوان خبر از «رژیم جدید حاکم بر تنگه هرمز» یاد شده، نشان می‌دهد بحث فقط بر سر امنیت کشتیرانی نیست، بلکه درباره نوع حکمرانی بر یک گلوگاه راهبردی است.
محمدرضا رضایی‌کوچی گفت:
«این طرح صرفاً اقتصادی نیست و ابعاد امنیتی، سیاسی و حقوقی کشور را نیز دربرمی‌گیرد»
و تأکید کرد:
«این طرح به اهرمی برای تثبیت حاکمیت ملی جمهوری اسلامی ایران تبدیل خواهد شد»
هم‌زمان عباس گودرزی هم اعلام کرد این طرح با بیش از ۲۵۰ امضا در دستور کار قرار گرفته است.
اهمیت سیاسی این مرحله در این است که مجلس، به‌جای واکنش مقطعی به بحران، در حال تولید «قاعده» است.
به روایت خبرهای تکمیلی امروز، این طرح در خبرهای فرعی با محورهایی چون امنیت کشتیرانی، دریافت عوارض آلاینده زیست‌محیطی، هزینه خدمات راهنمایی و تشکیل صندوق توسعه و پیشرفت منطقه هم همراه شده است. در بعضی بازتاب‌ها، حتی از «ممنوعیت عبور آمریکا و رژیم صهیونیستی» و اخذ عوارض ریالی از شناورها نیز سخن رفته است. اگرچه همه جزئیات هنوز در سطح خبر و نه متن نهایی قانون‌اند، اما مجموعه آن‌ها یک پیام مشترک دارد: مجلس می‌خواهد هرمز را از یک آبراه صرفاً ژئوپلیتیکی به یک سازوکار حقوقی-اجرایی تبدیل کند.

این تغییر رویکرد، از نظر تحلیلی مهم‌تر از خود خبرِ تصویب بخشی از طرح است. چون در شرایط جنگ تحمیلی علیه ایران، بسیاری از فشارها در سطح سیاسی یا نظامی متوقف نمی‌مانند و به حوزه‌های اقتصادی، دریایی و حقوقی سرریز می‌شوند. مجلس با این طرح عملاً می‌خواهد نشان دهد که پاسخ ایران نیز فقط در سطح شعار یا تهدید نیست؛ بلکه در سطح تنظیم‌گری و قانون‌گذاری هم دنبال می‌شود. این همان جایی است که هرمز از «موضوع امنیتی» به «ابزار حکمرانی» نزدیک می‌شود.

نکته مهم دیگر این است که هنوز با تصویب نهایی قانون فاصله وجود دارد. آنچه امروز رخ داده، تصویب «موادی از طرح» در کمیسیون امنیت ملی است، نه تصویب نهایی در صحن علنی. بنابراین از نظر حقوقی، مسیر هنوز ادامه دارد؛ اما از نظر سیاسی، همین مرحله هم مهم است، چون نشان می‌دهد طرح از سطح ایده خارج شده و در مرحله پردازش پارلمانی قرار گرفته است. این یعنی مجلس، دست‌کم در این پرونده، به سمت یک رژیم جدید برای هرمز حرکت می‌کند، نه صرفاً تکرار مواضع قبلی.

از زاویه تحلیلیِ داخلی، این تحول را می‌توان یک تلاش برای تثبیت اقتدار قانونی در برابر فشار بیرونی هم دانست. وقتی در خبرهای امروز از «تعیین چارچوب» و «رژیم جدید» حرف زده می‌شود، معنایش این است که مجلس نمی‌خواهد پرونده هرمز فقط در سطح واکنش به تهدیدهای خارجی بماند. برعکس، می‌خواهد قواعد عبور، هزینه استفاده و شرایط اعمال محدودیت را خودش تعریف کند؛ و این برای ایران در شرایط جنگی، یک پیام بازدارنده دارد: اگر فشار ادامه پیدا کند، پاسخ فقط در میدان نظامی نیست، بلکه در نظم عبور از یکی از مهم‌ترین شریان‌های انرژی جهان هم خودش را نشان می‌دهد.
جمع‌بندی این است که خبر امروز، فقط درباره «تصویب چند ماده» نیست؛ درباره انتقال بحث هرمز از ادبیات سیاسی به متن قانون است.
مجلس با این قدم، عملاً دارد به سمت یک چارچوب تازه برای مدیریت تنگه هرمز می‌رود؛ چارچوبی که هنوز نهایی نشده، اما از هم‌اکنون پیامش روشن است: هرمز در نگاه قانون‌گذار ایرانی، یک آبراه معمولی نیست، بلکه بخشی از معادله دفاع، بازدارندگی و حکمرانی در دوران جنگ تحمیلی است.